ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गोव्यात हृदयविकाराने निधन, वय 75

मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत आपल्या दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांच्या मनात घर करणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी निधन झाले. ते 75 वर्षांचे होते. गोव्यातील त्यांच्या घरी त्यांना हृदयविकाराचा तीव्र झटका आला. त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले, पण डॉक्टरांनी प्रयत्न करूनही त्यांना वाचवता आले नाही. त्यांच्या जाण्याने भारतीय चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे.

नाना पाटेकर यांचे खरे नाव विश्वनाथ पाटेकर. त्यांचा जन्म 1 जानेवारी 1951 रोजी रायगड जिल्ह्यातील मुरुड-जंजिरा येथे झाला. अभिनेता म्हणून ते प्रसिद्ध होतेच, शिवाय लेखक, दिग्दर्शक आणि निर्माते म्हणूनही त्यांची ओळख होती. इतक्या मोठ्या कारकिर्दीत त्यांनी हिंदी आणि मराठी चित्रपटांना अनेक लक्षात राहणाऱ्या भूमिका दिल्या.

सुरुवातीचे दिवस त्यांच्यासाठी खूप कष्टाचे होते. वयाच्या 13 व्या वर्षापासूनच ते काम करू लागले. गरिबी आणि अडचणींशी झगडतच त्यांनी वाटचाल सुरू केली. एका पॉडकास्टमध्ये त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळात त्यांची महिन्याची कमाई फक्त 35 रुपये होती आणि अनेकदा दिवसातून एकदाच जेवायला मिळायचे. तरीही या अडचणींनी त्यांची जिद्द कमी झाली नाही.

1978 मध्ये आलेल्या 'गमन' या चित्रपटातून त्यांनी अभिनयाला सुरुवात केली. नंतर त्यांची वेगळी शैली आणि संवाद बोलण्याची खास पद्धत प्रेक्षकांच्या नजरेत भरू लागली. 1986 मधील 'अंकुश' या चित्रपटाने त्यांना मोठी ओळख दिली. त्यानंतर 'परिंदा', 'क्रांतिवीर', 'अग्निसाक्षी', 'तिरंगा', 'खामोशी' आणि 'नटसम्राट' अशा चित्रपटांतून त्यांनी आपली ताकद दाखवली. जड आवाज, संवादफेक, रागीट हावभाव आणि भूमिकेत पूर्णपणे मिसळून जाणे ही त्यांची खास ओळख ठरली.

त्यांना 3 राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि 4 फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले. 'परिंदा' आणि 'क्रांतिवीर' या दोन्ही चित्रपटांसाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले, तर 'अग्निसाक्षी'साठी राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. चित्रपट आणि कला क्षेत्रातील योगदानासाठी 2013 मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.

ते फक्त अभिनेते नव्हते. त्यांनी लेखन आणि दिग्दर्शनातही काम केले. 'प्रहार: द फायनल अटॅक' या चित्रपटाचे दिग्दर्शन त्यांनी केले. 'शार्गिद', 'टॅक्सी नंबर 9211' आणि 'अब तक छप्पन' मधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. पोलीस अधिकारी, गुन्हेगार, राजकारणी किंवा सामान्य माणूस, अशा अनेक व्यक्तिरेखा त्यांनी पडद्यावर प्रभावीपणे उभ्या केल्या.

सैन्याशी त्यांचे नाते हाही त्यांच्या आयुष्यातला महत्त्वाचा भाग. 1990 मध्ये ते इंडियन टेरिटोरियल आर्मीत दाखल झाले. 'प्रहार: द फायनल अटॅक'मधील मेजरची भूमिका अधिक चांगली करण्यासाठी त्यांनी भारतीय लष्कराकडे प्रशिक्षण घेतले होते. हे प्रशिक्षण तब्बल 3 वर्षांचे होते, असे त्यांनी सांगितले होते. त्या काळात त्यांनी जनरल व्ही. के. सिंह यांच्यासोबतही काम केले.

1999 मध्ये कारगिल युद्ध सुरू झाले, तेव्हा त्यांनी फक्त पडद्यावर देशभक्ती न दाखवता प्रत्यक्ष सैन्यासोबत काम करण्याचा निर्णय घेतला. अभिनयापासून काही काळ दूर राहून त्यांनी मराठा लाइट इन्फंट्रीसोबत कारगिलमध्ये सेवा केली. ऑगस्ट 1999 मध्ये ते नियंत्रण रेषेजवळच्या भागात 2 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ होते. ते क्विक रिस्पॉन्स टीमचा भाग होते आणि बेस हॉस्पिटलमध्येही त्यांनी काही दिवस काम केले. त्या कठीण काळात त्यांचे वजन 76 किलोवरून 56 किलोपर्यंत उतरल्याचे त्यांनी सांगितले होते.

त्यांचे वडील गजानन पाटेकर व्यावसायिक होते आणि आई निर्मला पाटेकर. नाना केवळ 28 वर्षांचे असताना वडिलांचे निधन झाले. त्यानंतर आईशी त्यांचे नाते खूप जवळचे राहिले. निर्मला पाटेकर यांचे 29 जानेवारी 2019 रोजी वयाच्या 99 व्या वर्षी निधन झाले.

अतिशय कठीण परिस्थितीतून सुरुवात करून नाना पाटेकर यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत आपली जागा पक्की केली. मोठे यश आणि संपत्ती मिळूनही त्यांच्या साध्या राहणीची आणि मातीशी जोडलेल्या स्वभावाची कायम चर्चा झाली. 35 रुपयांच्या कमाईपासून सुरू झालेला प्रवास राष्ट्रीय पुरस्कार, फिल्मफेअर आणि पद्मश्रीपर्यंत पोहोचला. त्यांचा दमदार आवाज, वेगळी संवादफेक आणि त्यांनी साकारलेल्या असंख्य व्यक्तिरेखा प्रेक्षकांच्या कायम स्मरणात राहतील.