फ्लॅव्हिओ बोल्सोनारो मियामीत दाखल, स्वतःला ब्राझीलचा 'कायदेशीर नेता' म्हणत निवडणुकीवर आरोप

ब्राझीलमधील राष्ट्रपती निवडणुकीच्या निकालानंतर आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. निवडणुकीत पराभूत झालेले उमेदवार आणि माजी अध्यक्ष जॅर बोल्सोनारो यांचे पुत्र, सिनेटर फ्लॅव्हिओ बोल्सोनारो हे देश सोडून अमेरिकेतील मियामी शहरात पोहोचले आहेत. तिथे पोहोचताच त्यांनी आक्रमक भूमिका घेत स्वतःला ब्राझीलचे 'कायदेशीर नेते' म्हणून जाहीर केले.

देशातील सर्वोच्च न्यायालय आणि नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा यांनी संगनमत करून निवडणुकीत मोठी हेराफेरी केली आणि आपल्याला सत्तेपासून दूर ठेवले, असा गंभीर आरोप त्यांनी केला आहे. ब्राझीलच्या निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या अधिकृत निकालांनुसार मात्र लुला दा सिल्वा हे सुमारे ४५ लाख मतांच्या फरकाने जिंकले आहेत. तरीही फ्लॅव्हिओ बोल्सोनारो यांनी पराभव स्वीकारायला स्पष्ट नकार दिला आहे.

त्यांच्यावर चौकशी सुरू असल्याने ब्राझीलच्या सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांचा पासपोर्ट जप्त करण्याचे आदेश दिले होते. हा आदेश डावलून ते देशाबाहेर पडले. या प्रवासात अर्जेंटिनाचे अध्यक्ष हाव्हिएर मिलेई यांनी आपल्याला मदत केली, असे त्यांनी सांगितले. अमेरिकेचा व्हिसा मंजूर केल्याबद्दल त्यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे विशेष आभारही मानले आहेत.

अमेरिकेत उतरल्यानंतर त्यांनी 'X' (पूर्वीचे ट्विटर) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर एक खुले पत्र प्रसिद्ध केले. या पत्राच्या सुरुवातीच्या मसुद्यात त्यांनी स्वतःचा उल्लेख 'ब्राझीलचा नव्याने निवडून आलेला अध्यक्ष' असा केला होता. काही वेळातच त्यांनी ती पोस्ट डिलीट केली आणि सुधारित पत्र शेअर केले. त्यात त्यांनी स्वतःला 'ब्राझीलचा कायदेशीर आणि अधिकृत नेता' असे म्हटले आहे.

आपल्या संदेशात त्यांनी म्हटले, "माझ्या ६ कोटी समर्थकांना आणि संपूर्ण ब्राझीलच्या जनतेला हे चांगले ठाऊक आहे की देशाचा खरा नेता कोण आहे." मतचोरी आणि निवडणुकीत घोटाळा करणारे लोक एका संघटित गुन्हेगारी टोळीचा भाग आहेत आणि त्यांनी देशात हुकूमशाही लादली आहे, असा थेट हल्लाही त्यांनी लुला सरकारवर केला.

निवडणुकीत फसवणूक झाल्याचा दावा त्यांनी केला असला, तरी त्यासाठी कोणताही ठोस पुरावा त्यांनी दिलेला नाही. त्यांचा मुख्य आक्षेप असा आहे की, सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी रविवारी मतदानाची वेळ दोन तासांनी वाढवली आणि त्याचा फायदा लुला यांच्या पक्षाला झाला. दुसरीकडे, ईशान्येकडील राज्यांत आपल्या मतदारांना मतदानापासून रोखण्याचा प्रयत्न झाला, असा आरोप लुला यांच्या पक्षाने केला होता. बोल्सोनारो यांच्या पक्षाने पावसाचे कारण देऊन दक्षिणेतील राज्यांत मुदतवाढ मागितली होती.

इन्स्पर (Insper) या संस्थेचे प्राध्यापक पेड्रो बर्गास यांच्या विश्लेषणानुसार, वाढवलेल्या दोन तासांत संपूर्ण देशात ३५,००० पेक्षाही कमी मते पडली. एकूण मतदानाच्या ही संख्या अवघी ०.०३ टक्के आहे. त्यामुळे वेळ वाढवल्याने निकालावर काहीही फरक पडलेला नाही. राजकीय आणि कायदेतज्ज्ञांच्या मते, या निष्कर्षांमुळे फ्लॅव्हिओ यांची निवडणूक रद्द करण्याची मागणी न्यायालयात टिकण्याची शक्यता नाममात्र आहे.

फ्लॅव्हिओ यांचे हे पाऊल त्यांच्या वडिलांच्या कृतीची पुनरावृत्ती मानले जात आहे. २०२२ च्या निवडणुकीत लुला यांच्याकडून पराभूत झाल्यानंतर जॅर बोल्सोनारो हेदेखील सत्ता सोडण्यापूर्वी अमेरिकेत गेले होते. नंतर ब्राझीलमध्ये परतल्यावर त्यांच्यावर सत्तापालटाचा कट रचल्याचा आरोप सिद्ध झाला आणि त्यांना २७ वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.

आपण देश सोडून पळून गेलो नसून स्वतःच्या आणि कुटुंबाच्या सुरक्षेसाठी बाहेर पडलो, असे फ्लॅव्हिओ यांनी स्पष्ट केले आहे. मात्र या घटनेमुळे अमेरिका आणि ब्राझील या दोन मोठ्या देशांमधील राजनैतिक संबंध ताणले जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. जगातील दुर्मीळ खनिजांचा (Critical Minerals) दुसरा सर्वात मोठा साठा ब्राझीलमध्ये आहे. बोल्सोनारो कुटुंबाला पाठीशी घालून अमेरिका ब्राझीलच्या सत्तेत हस्तक्षेप करण्याचा प्रयत्न करत आहे, असा आरोप राष्ट्राध्यक्ष लुला यांनी केला आहे, तर अमेरिकन प्रशासनाने हे आरोप पूर्णपणे फेटाळले आहेत.