बांगलादेशात आठ महिन्यांत गोवरमुळे 1,147 जणांचा मृत्यू, 94 टक्के पाच वर्षांखालील मुले

बांगलादेशात गोवरचा उद्रेक गंभीर झाला आहे. गेल्या आठ महिन्यांत या आजाराने 1,147 जणांचा बळी घेतला. मृतांपैकी तब्बल 94 टक्के पाच वर्षांखालील मुले आहेत. नियमित लसीकरणात झालेली घट, अपुरी आरोग्यसेवा आणि मुलांच्या नोंदणीतील त्रुटी यामुळे परिस्थिती आणखी बिघडल्याचे समोर आले आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) आकडेवारीनुसार, मार्चच्या मध्यापासून आतापर्यंत देशात गोवरचे दोन लाख दोन हजारांपेक्षा जास्त संशयित रुग्ण आढळले आहेत. त्यांपैकी सुमारे 22 हजार रुग्णांना गोवरची लागण झाल्याचे प्रयोगशाळेतील तपासणीत निश्चित झाले आहे.

गोवरचा प्रसार थांबवायचा असेल तर किमान 95 टक्के लसीकरण व्हायला हवे, असे आरोग्यतज्ज्ञ सांगतात. मात्र WHO आणि UNICEF च्या अंदाजानुसार 2025 मध्ये बांगलादेशात गोवरच्या लसीची पहिली मात्रा घेणाऱ्यांचे प्रमाण 90 टक्क्यांपर्यंत आणि दुसरी मात्रा घेणाऱ्यांचे प्रमाण 86 टक्क्यांपर्यंत खाली आले. त्यामुळे संसर्ग रोखणे अवघड झाले आहे.

लसीकरण मोहिमेत आकडेवारीतील त्रुटी आणि आरोग्यसेवेच्या मर्यादा हे मोठे अडथळे ठरले आहेत. UNICEF आणि बांगलादेश सांख्यिकी ब्युरोच्या माहितीनुसार सुमारे 40 टक्के बालकांची नोंदणीच झालेली नव्हती. त्यामुळे लसीकरणापासून वंचित राहिलेल्या मुलांना शोधणे आणि त्यांच्यापर्यंत आरोग्यसेवा पोहोचवणे कठीण झाले.

सरकारी आकडेवारीनुसार देशातील आरोग्य कर्मचाऱ्यांची जवळपास एकतृतीयांश पदे रिकामी आहेत. त्यामुळे दुर्गम भागांतील मुलांपर्यंत लसीकरण आणि उपचार पोहोचवण्यात अडचणी येत आहेत. काही ठिकाणी लसीकरणाचे प्रमाण ठरवलेल्या उद्दिष्टापेक्षा जास्त नोंदवले गेले, त्यामुळे आकडेवारी अचूक आहे का, असाही प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

ईशान्य बांगलादेशातील सिलहट भागातील एका घटनेतून या संकटाची तीव्रता दिसते. दोन वर्षांच्या अरमान हुसैनला गोवरची लस मिळालेली नव्हती. त्याच्या उपचारांसाठी कुटुंबाने तीनचाकी ऑटो-रिक्षा विकली, पण रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर अवघ्या 24 तासांत त्याचा मृत्यू झाला. आरोग्य कर्मचारी आपल्या दुर्गम गावापर्यंत पोहोचू शकले नाहीत, असे अरमानच्या वडिलांनी सांगितले.

सप्टेंबरमध्ये बांगलादेशात दररोज सरासरी 1,198 नवीन संशयित रुग्णांची नोंद झाली. मे महिन्यानंतरची ही सर्वाधिक सरासरी होती. त्यामुळे प्रसार रोखण्यासाठी आणखी व्यापक उपाययोजनांची गरज दिसून येत आहे.

आरोग्यतज्ज्ञांनी पाच वर्षांपेक्षा मोठ्या वयाच्या मुलांनाही लसीकरण मोहिमेत घेण्याचे आवाहन केले आहे. गोवराच्या एकूण रुग्णांपैकी सुमारे एकतृतीयांश रुग्ण याच वयोगटातील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

लसीकरणातील उणिवा दूर करणे, अचूक आकडेवारी तयार करणे आणि दुर्गम भागांतील मुलांपर्यंत आरोग्यसेवा पोहोचवणे, यावर बांगलादेशातील गोवर नियंत्रणाचे यश अवलंबून असेल.