७ नोव्हेंबरला राष्ट्रीय कर्करोग जागरूकता दिन: मेरी क्युरी यांच्याशी नाते आणि 'उपचारापेक्षा प्रतिबंध उत्तम' चा

देशभरात दरवर्षी ७ नोव्हेंबर रोजी 'राष्ट्रीय कर्करोग जागरूकता दिन' मोठ्या प्रमाणावर पाळला जातो. 'उपचारापेक्षा प्रतिबंध उत्तम' हा या दिवसाचा मूळ मंत्र मानला जातो. आजच्या धकाधकीच्या आणि बदलत्या जीवनशैलीत माणसाच्या आरोग्यासमोर अनेक मोठे आजार उभे आहेत. त्यापैकी सर्वात भयानक आणि जीवघेणा आजार म्हणून कर्करोगाकडे पाहिले जाते. कर्करोगाचे नाव ऐकताच अनेकांच्या मनात भीती दाटून येते.

मात्र आजाराचे वेळीच निदान झाले आणि योग्य काळजी घेतली गेली, तर या गंभीर आजारावर मात करणे शक्य आहे, अशी या दिवसामागची भूमिका आहे. याच उद्देशाने आणि लोकांना या आजाराचे गांभीर्य कळावे म्हणून हा दिवस पाळला जातो. भारतात या दिवसाची अधिकृत सुरुवात २०१४ मध्ये केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने केली होती.

हा दिवस ७ नोव्हेंबरलाच का निवडला गेला, यामागे एक मोठा ऐतिहासिक संदर्भ आहे. ७ नोव्हेंबर हा प्रसिद्ध वैज्ञानिक आणि नोबेल विजेत्या मेरी क्युरी (Marie Curie) यांचा जन्मदिवस आहे. भौतिकशास्त्र आणि रसायनशास्त्र या क्षेत्रांत त्यांनी अभूतपूर्व काम केले. 'रेडियम' आणि 'पोलोनियम' ही मूलद्रव्ये त्यांनीच शोधली होती.

त्यांच्या या संशोधनाचा आणि रेडिओथेरपीचा उपयोग पुढे कर्करोगाच्या उपचारात क्रांतिकारी ठरला. विज्ञानाच्या जगात मेरी क्युरी यांनी दिलेल्या अमूल्य योगदानाचा सन्मान व्हावा आणि त्यांच्या कामातून लोकांना प्रेरणा मिळावी, म्हणून हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.

भारतात दरवर्षी कर्करोगाच्या रुग्णांच्या संख्येत चिंताजनक वाढ दिसत असल्याचे या दिवसाच्या निमित्ताने सांगितले जाते. अयोग्य खानपान, तंबाखू, सिगारेट आणि मद्यपानाचे सेवन, व्यायामाचा अभाव आणि वाढते प्रदूषण ही त्यामागची कारणे म्हणून मांडली जातात. त्यामुळे हा आजार वेगाने पाय पसरत आहे, असे म्हटले जाते. ग्रामीण भागात आजही या आजाराची पुरेशी माहिती नसल्याने निदान उशिरा होते आणि त्यामुळे रुग्णाचे प्राण वाचवणे कठीण होते, असेही सांगितले जाते.

याच समस्येवर मात करण्यासाठी ७ नोव्हेंबरला देशभरात विविध आरोग्य शिबिरे, मोफत तपासणीचे कार्यक्रम, कार्यशाळा आणि परिसंवाद आयोजित केले जातात. शरीरात होणाऱ्या बदलांकडे दुर्लक्ष करू नका, असे आवाहन यातून लोकांना केले जाते.

या राष्ट्रीय कर्करोग जागरूकता दिनाच्या निमित्ताने सर्वांनी मिळून स्वतःची आणि आपल्या कुटुंबाची काळजी घेण्याचा संकल्प करावा आणि निरोगी, कर्करोगमुक्त समाज घडवण्याकडे पावले टाकावीत, असा संदेश दिला जात आहे.