२६ सप्टेंबर अण्वस्त्रमुक्त जगासाठी खास दिवस, इतिहासातील घडामोडींवर एक नजर
दरवर्षी २६ सप्टेंबर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय अण्वस्त्र निर्मूलन दिन म्हणून पाळला जातो. जगातील अण्वस्त्रांचा पूर्ण नायनाट व्हावा आणि शांतता प्रस्थापित व्हावी, हा यामागचा हेतू आहे. याच दिवशी देश-विदेशात घडलेल्या ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि निधनाच्या नोंदींवर एक नजर.
दरवर्षी २६ सप्टेंबर रोजी आंतरराष्ट्रीय अण्वस्त्र निर्मूलन दिन साजरा केला जातो. जगभरातील अण्वस्त्रांचा पूर्णपणे नाश करून शांतता आणि सुरक्षितता निर्माण करणे, हे या दिवसाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. अण्वस्त्रे ही मानवी अस्तित्वासमोरील सर्वात मोठ्या धोक्यांपैकी एक मानली जातात, कारण त्यांच्या वापराचे परिणाम अत्यंत विनाशकारी ठरू शकतात. संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस पाळण्यामागे अण्वस्त्र निर्मूलनाबाबत जनजागृती करणे आणि जगभरातील देशांना या धोक्याविरुद्ध एकत्र आणणे, हा उद्देश आहे.
अण्वस्त्रांची स्पर्धा थांबवणे, या शस्त्रांचा प्रसार रोखणे आणि अण्वस्त्रविरहित जग घडवणे, हे या दिवसाचे प्रमुख उद्दिष्ट सांगितले जाते. अण्वस्त्रांच्या वापरामुळे होणारे गंभीर दुष्परिणाम लोकांसमोर आणून शांततेच्या मार्गाने प्रश्न सोडवण्याचे आवाहन या दिवशी केले जाते.
२६ सप्टेंबर हा दिवस देश-विदेशाच्या इतिहासातही अनेक घटनांसाठी नोंदवला गेला आहे. इसवीसनपूर्व ४६ मध्ये ज्युलियस सीझरने आपल्या पौराणिक पूर्वज व्हिनस गेनेटिक्स हिला एक मंदिर अर्पण केले होते. १७७७ साली अमेरिकन क्रांतीदरम्यान ब्रिटिश सैन्य फिलाडेल्फिया शहरात दाखल झाले. १९०५ मध्ये अल्बर्ट आइनस्टाईन यांनी सापेक्षतेच्या विशेष सिद्धांतावरील पहिला शोधनिबंध प्रकाशित केला. १९१० साली भारतीय पत्रकार स्वदेशाभिमानी रामकृष्ण पिल्लई यांना त्रावणकोर सरकारवर टीका केल्याच्या कारणावरून अटक करून हद्दपार करण्यात आले होते. १९५० मध्ये इंडोनेशिया संयुक्त राष्ट्र संघाचा सदस्य बनला.
१९५४ साली जपानमध्ये तोया मारू ही फेरी वादळात बुडाली आणि त्यात १,१७२ जणांचा मृत्यू झाला होता. १९५९ मध्ये जपानला आतापर्यंतच्या नोंदींतील सर्वात शक्तिशाली टायफून व्हेरा येऊन धडकले, ज्यात ४,५८० लोकांचा बळी गेला आणि सुमारे १६ लाख लोक बेघर झाले. १९६० साली फिडेल कॅस्ट्रोने यु.एस.एस.आर.ला पाठिंबा जाहीर केला होता. १९७३ मध्ये कॉनकॉर्ड या सुपरसॉनिक विमानाने अटलांटिक महासागर विक्रमी वेळेत नॉन-स्टॉप पार केला. १९८४ साली युनायटेड किंग्डमने हाँगकाँगच्या हस्तांतरणाला मान्यता दिली.
१९९० मध्ये रंगनाथ मिश्रा यांनी भारताचे २१ वे सरन्यायाधीश म्हणून पदभार स्वीकारला. १९९७ साली गरुड इंडोनेशियाचे विमान मेदान शहराजवळ कोसळून त्यात २३४ जणांचा मृत्यू झाला. २००१ साली सकाळ वृत्तपत्राचे संचालक व व्यवस्थापकीय संपादक प्रताप पवार यांची इंडियन न्यूजपेपर सोसायटीच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. २००९ मध्ये टायफून केत्साना या चक्रीवादळाने फिलिपाईन्स, चीन, व्हिएतनाम, कंबोडिया, लाओस आणि थायलंडला तडाखा दिला, ज्यात ७०० लोकांचा मृत्यू झाला.
याच दिवशी अनेक मान्यवरांचा जन्मही झाला. १८२० मध्ये पं. ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा जन्म झाला (मृत्यू २९ जुलै १८९१). १८४९ साली नोबेल पारितोषिक विजेते रशियन शास्त्रज्ञ इव्हान पेट्रोव्हिच पाव्हलॉव्ह यांचा जन्म झाला (मृत्यू २७ फेब्रुवारी १९३६). १८८८ मध्ये अमेरिकेत जन्मलेले ब्रिटिश कवी, नाटककार, टीकाकार व नोबेल विजेते टी. एस. इलियट यांचा जन्म झाला (मृत्यू ४ जानेवारी १९६५). १८९४ साली प्रज्ञावंत भाष्यकार व तत्त्वचिंतक आचार्य शंकर दत्तात्रेय जावडेकर यांचा जन्म झाला (मृत्यू १० डिसेंबर १९५५). १९२३ मध्ये भारतीय हिंदी चित्रपट अभिनेते, निर्माते व दिग्दर्शक देव आनंद यांचा जन्म झाला (मृत्यू ३ डिसेंबर २०११). १९३१ साली भारतीय क्रिकेटपटू विजय मांजरेकर यांचा जन्म झाला (मृत्यू १८ ऑक्टोबर १९८३). १९३२ मध्ये भारताचे माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांचा जन्म झाला. १९६२ मध्ये अभिनेता चंकी पांडे यांचा जन्म झाला, तर १९८१ साली अमेरिकन टेनिसपटू सेरेना विल्यम्स यांचा जन्म झाला.
निधनाच्या नोंदींमध्ये १९०२ साली लेव्ही स्ट्रॉस कंपनीचे संस्थापक लेवी स्ट्रॉस यांचे निधन झाले (जन्म २६ फेब्रुवारी १८२९). १९५६ साली भारतीय, मराठी उद्योगपती लक्ष्मणराव किर्लोस्कर यांचे निधन झाले (जन्म २० जून १८६९). १९७७ मध्ये भारतीय नर्तक उदय शंकर यांचे निधन झाले (जन्म ८ डिसेंबर १९००). १९८९ साली गायक, संगीतकार व निर्माता हेमंतकुमार यांचे निधन झाले (जन्म १६ जून १९२०). १९९६ मध्ये मराठी नाटककार व पत्रकार विद्याधर गोखले यांचे निधन झाले (जन्म ४ जानेवारी १९२४). २००२ साली मराठी संगीतकार, गायक राम फाटक यांचे निधन झाले (जन्म २१ ऑक्टोबर १९१७), तर २००८ मध्ये अमेरिकन अभिनेता पॉल न्यूमन यांचे निधन झाले (जन्म २६ जानेवारी १९२५).
