जागतिक पर्यटन दिन: २७ सप्टेंबरचा इतिहास आणि या दिवशी घडलेल्या ठळक घटना
दरवर्षी २७ सप्टेंबरला जागतिक पर्यटन दिन साजरा केला जातो. या दिवसाचे महत्त्व आणि इतिहासातील घडामोडींवर टाकलेला दृष्टिक्षेप.
दरवर्षी २७ सप्टेंबर रोजी जागतिक पर्यटन दिन साजरा केला जातो. जगभरात पर्यटनाचे महत्त्व आणि त्याचा आर्थिक, सांस्कृतिक, सामाजिक आणि पर्यावरणीय परिणाम लोकांपर्यंत पोहोचवणे हा या दिवसाचा उद्देश आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यटन संघटनेने म्हणजे UNWTO ने १९८० मध्ये हा दिवस पहिल्यांदा साजरा करायला सुरुवात केली होती. पर्यटन क्षेत्र हे जगातील सर्वात वेगाने वाढणारे क्षेत्र आहे आणि रोजगार निर्मिती, आर्थिक वाढ आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीचा तो एक महत्त्वाचा स्रोत मानला जातो.
पर्यटनामुळे वेगवेगळ्या संस्कृती, परंपरा आणि निसर्गसौंदर्य अनुभवण्याची संधी मिळते. जगातील विविध देशांमध्ये एकात्मता आणि परस्पर समजूतदारपणा वाढवण्यात पर्यटनाची भूमिका मोठी असल्यामुळे या दिवसाचे महत्त्व अधिक आहे. २०२३ मधील जागतिक पर्यटन दिनाची थीम होती "पर्यटन आणि हरित गुंतवणूक", ज्याद्वारे शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक पर्यटनाला चालना देण्यात आली.
२७ सप्टेंबर या दिवशी देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या आहेत. १७७७ मध्ये लँकेस्टर शहर फक्त एका दिवसासाठी अमेरिकेची राजधानी बनले होते. १८२१ मध्ये मेक्सिकोला स्पेनपासून स्वातंत्र्य मिळाले. १८२५ मध्ये स्टॉक्टन अँड डार्लिंग्टन रेल्वेने जगातील पहिली प्रवासी रेल्वे वाहतूक सुरू केली. १८५४ मध्ये एस.एस. आर्क्टिक ही बोट अटलांटिक महासागरात बुडून त्यात ३०० लोकांचा मृत्यू झाला. १९०५ मध्ये आइन्स्टाइनने E=mc² हे समीकरण पहिल्यांदा मांडले, तर १९०८ मध्ये फोर्ड मॉडेल टी गाडीचे उत्पादन सुरू झाले.
१९२५ मध्ये डॉ. केशव हेडगेवार यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ म्हणजे आरएसएसची स्थापना केली. १९४० मध्ये होन्शू बेटावरील टायफूनमध्ये ५,००० लोक ठार झाले. १९५८ मध्ये मिहीर सेन इंग्लिश खाडी पार करणारे पहिले आशियाई जलतरणपटू बनले. १९६१ मध्ये सिएरा लिओनचा संयुक्त राष्ट्रांत प्रवेश झाला. १९९६ मध्ये तालिबानने काबूल जिंकले, तेव्हा राष्ट्राध्यक्ष बुरहानुद्दीन रब्बानी पळून गेले तर नजीबुल्लाह यांना रस्त्यावर फाशी देण्यात आली. २००३ मध्ये SMART-1 उपग्रह प्रक्षेपित झाला, २००७ मध्ये नासाने लघुग्रहांच्या पट्ट्यासाठी डॉन प्रोब लाँच केले आणि २०१४ मध्ये जपानमध्ये माउंट ओंटेकचा उद्रेक झाला.
याच दिवशी अनेक मान्यवरांचा जन्मही झाला. १६०१ मध्ये फ्रान्सचा राजा लुई तेरावा यांचा जन्म झाला, तर १७२२ मध्ये अमेरिकन क्रांतिकारी सॅम्युएल अॅडम्स यांचा जन्म झाला. १९०७ मध्ये भारतीय क्रांतिकारी भगत सिंग आणि संगीत समीक्षक वामनराव देशपांडे यांचा जन्म झाला. १९३३ मध्ये चित्रपट निर्माते व दिग्दर्शक यश चोप्रा यांचा जन्म झाला, तर १९५३ मध्ये भारतीय धर्मगुरू माता अमृतानंदमयी यांचा जन्म झाला. क्रिकेट क्षेत्रातील गेव्हिन लार्सन (१९६२), पंकज धर्माणी (१९७४), लक्ष्मीपती बालाजी (१९८१) आणि ब्रॅन्डन मॅककलम (१९८१) यांचाही जन्म याच दिवशी झाला.
२७ सप्टेंबर या दिवशी अनेक मान्यवरांचे निधनही झाले. समाजसुधारक व ब्राह्मो समाजाचे जनक राजाराम मोहन रॉय यांचे निधन १८३३ मध्ये झाले. फ्रेंच चित्रकार एदगा देगास यांचे निधन १९१७ मध्ये झाले, तर लेखक व पत्रकार शि. म. परांजपे यांचे निधन १९२९ मध्ये झाले. भारतीय गणितज्ञ एस. आर. रंगनाथन यांचे निधन १९७२ मध्ये आणि रसायनशास्त्रज्ञ तिरुवेंकट राजेंद्र शेषाद्री यांचे निधन १९७५ मध्ये झाले. पद्मश्री पुरस्कृत समाजसेविका अनुताई वाघ यांचे निधन १९९२ मध्ये झाले. अफगाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष नजीबुल्लाह यांचे निधन १९९६ मध्ये झाले. रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार विजेत्या डॉ. मेबल आरोळे यांचे निधन १९९९ मध्ये तर शास्त्रीय गायिका शोभा गुर्टू यांचे निधन २००४ मध्ये झाले. पार्श्वगायक महेन्द्र कपूर यांचे निधन २००८ मध्ये, दिग्दर्शक व पटकथालेखक संजय सूरकर यांचे निधन २०१२ मध्ये आणि लेखक व राजकारणी सय्यद अहमद यांचे निधन २०१५ मध्ये झाले.
