२४ सप्टेंबर जागतिक बॉलिवूड दिन; इतिहासातील घडामोडी, जन्म आणि निधनाच्या नोंदी
आज २४ सप्टेंबर रोजी जागतिक बॉलिवूड दिन साजरा होत आहे. यानिमित्ताने या तारखेला देश-विदेशात घडलेल्या ऐतिहासिक घटना, जन्मदिन आणि पुण्यतिथींचा हा आढावा.
आज, २४ सप्टेंबर रोजी जागतिक बॉलिवूड दिन साजरा केला जातो. चित्रपटांच्या माध्यमातून बॉलिवूडने दिलेल्या योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. भारतीय चित्रपटसृष्टीतला हा एक महत्त्वाचा भाग असून जगभरात याचे मोठे प्रेक्षक आहेत. संगीत, नृत्य आणि नाट्यमय कथांमुळे बॉलिवूडच्या चित्रपटांनी अनेक पिढ्यांना प्रेरणा दिली आहे.
याच तारखेला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासातही अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या आहेत. १६६४ साली नेदरलँड्सने न्यू ॲमस्टरडॅम इंग्लंडला दिले, तर १८७३ मध्ये महात्मा फुले यांनी सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली. १९०६ साली अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष थिओडोर रुझवेल्ट यांनी वायोमिंगमधील डेव्हिल्स टॉवर हे देशाचे पहिले राष्ट्रीय स्मारक म्हणून घोषित केले. १९३२ मध्ये पुणे करारावर महात्मा गांधी, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, पं. मदनमोहन मालवीय, बी.एस्सी. मुकुंदराव जयकर आदींनी स्वाक्षऱ्या केल्या. १९४६ साली हाँगकाँगमध्ये कॅथे पॅसिफिक एअरवेजची स्थापना झाली, तर १९४८ मध्ये होंडा मोटार कंपनीची स्थापना झाली. १९५० साली पूर्व युनायटेड स्टेट्स आणि पश्चिम कॅनडातील चिंचगा आगीमुळे दाट धुक्याने झाकले गेले, तर १९५४ साली लंडनची प्रतिष्ठित एईसी रूटमास्टर बस सादर करण्यात आली. १९६० मध्ये अणुशक्तीवर चालणाऱ्या यू. एस. एस. एंटरप्राइझ या जगातील पहिल्या विमानवाहू नौकेचे जलावतरण झाले, आणि १९७३ मध्ये गिनी-बिसाऊला पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्य मिळाले. १९९५ साली मृत्युंजय या कादंबरीसाठी शिवाजी सावंत यांना भारतीय ज्ञानपीठ संस्थेतर्फे मूर्तिदेवी पुरस्कार जाहीर झाला; हा पुरस्कार मिळवणारे ते पहिलेच मराठी लेखक ठरले. १९९६ साली ७१ राष्ट्रांच्या प्रतिनिधींनी संयुक्त राष्ट्रांमध्ये सर्वसमावेशक अणु-चाचणी-बंदी करारावर स्वाक्षरी केली, तर १९९९ मध्ये कैगा अणुशक्ती प्रकल्पाचे दुसरे युनिट कार्यान्वित झाले. २००७ साली कर्णधार धोनीच्या नेतृत्वाखाली भारताने टी-२० विश्वकप जिंकला. २००८ मध्ये थाबो म्बेकी यांनी दक्षिण आफ्रिकेच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला, तर २००९ मध्ये पिट्सबर्गमध्ये ३० जागतिक नेत्यांच्या उपस्थितीत जी-२० शिखर परिषद सुरू झाली. २०१४ साली मार्स ऑर्बिटर मिशनने भारताला मंगळाच्या कक्षेत पोहोचणारे पहिले आशियाई राष्ट्र बनवले आणि पहिल्याच प्रयत्नात असे करणारे जगातील पहिले राष्ट्र ठरवले. २०१५ मध्ये मक्का शहरात हज सुरू असताना झालेल्या चेंगराचेंगरीत ७१७ लोक ठार झाले, तर २०२३ साली नासाचे ओसिरिस-रेक्स कॅप्सूल, ज्यामध्ये लघुग्रह १०१९५५ बेन्नूचे नमुने होते, ते यशस्वीरित्या पृथ्वीवर परतले.
जन्मदिनांबाबत बोलायचे झाले तर, १५३४ साली शिखांचे चौथे गुरू गुरू राम दास यांचा जन्म झाला, तर १८६१ साली भारतीय क्रांतिकारक मॅडम भिकाजी रुस्तुम कामा यांचा जन्म झाला. १८८९ साली चित्रपट व रंगभूमीवरील अभिनेते केशवराव त्र्यंबक दाते यांचा जन्म झाला, तर १९०२ साली इराणी धर्मगुरू आणि राजकारणी रुहोलह खोमेनी यांचा जन्म झाला. १९२४ साली अकाली दलाचे नेते आणि शिरोमणी गुरुद्वारा प्रबंधक समितीचे अध्यक्ष गुरू चरणसिंग तोहरा यांचा जन्म झाला. १९४० साली इंग्लिश खाडी पोहून जाणारी पहिली भारतीय महिला जलतरणपटू आरती साहा यांचा जन्म झाला, तर १९५० साली क्रिकेटपटू आणि समालोचक मोहिंदर अमरनाथ यांचा जन्म झाला.
याच दिवशी काही मान्यवरांचे निधनही झाले आहे. १८९६ साली स्वीडन देशाचे पहिले पंतप्रधान लुईस गेरहार्ड डी गेर यांचे निधन झाले, तर १९३९ साली युनिव्हर्सल स्टुडियोचे संस्थापक कार्ल लामेल्स् यांचे निधन झाले. १९९८ साली बालरंगभूमीचे खंदे पुरस्कर्ते व दिग्दर्शक वासुदेव पाळंदे यांचे निधन झाले, तर २००२ साली लेखक, शब्दकोशकार व अनुवादक श्रीपाद जोशी यांचे निधन झाले.
