तुर्कीचे पहिले स्वदेशी अंतराळयान तयार, २०२७ मध्ये चंद्राकडे झेपावणार

जगातले अनेक देश तंत्रज्ञान विकसित करण्याच्या शर्यतीत असताना तुर्कीनेही आणखी एक पाऊल पुढे टाकायला सुरुवात केली आहे. देशाच्या पहिल्या चंद्र मोहिमेसाठीच्या अंतराळयानाची बांधणी आणि जोडणीचे काम पूर्ण झाले आहे. हे यान २०२७ मध्ये चंद्राच्या दिशेने पाठवण्याचे नियोजन तुर्की करत आहे. अंतराळ तंत्रज्ञानात स्वतःच्या पायावर उभे राहणे आणि जागतिक अंतराळ संशोधनात आपली जागा तयार करणे, असा तुर्कीचा या मोहिमेमागचा प्रयत्न आहे.

ही मोहीम तुर्कीच्या राष्ट्रीय अंतराळ कार्यक्रमांतर्गत आखण्यात आली आहे. तिला Turkish Lunar Mission १ म्हणजेच TLM-१ असे नाव दिले आहे. यानाचे उत्पादन, असेम्ब्ली आणि इंटिग्रेशन हे सगळे काम ऑक्टोबर २०२६ मध्ये पूर्ण झाले. त्यानंतर आता प्रक्षेपणाच्या आधी करायच्या महत्त्वाच्या चाचण्या सुरू करण्यात आल्या आहेत.

प्रक्षेपणाचा बेत २०२७ च्या एप्रिल ते जून या काळातला आहे, म्हणजेच वर्षाच्या पहिल्या सहामहिन्यात हे यान चंद्राकडे कूच करेल. SpaceX च्या Falcon ९ रॉकेटवरून हे अंतराळयान सोडले जाणार आहे. चंद्रावर पोहोचल्यानंतर हे यान चंद्राच्या पृष्ठभागापासून सुमारे १०० किलोमीटर उंचीवरील ध्रुवीय कक्षेत काम करणार आहे. पृथ्वीवरून चंद्रापर्यंतच्या या प्रवासाला जवळपास दोन महिने लागतील, असा अंदाज आहे.

या मोहिमेचे सगळ्यात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यात वापरलेले स्वदेशी तंत्रज्ञान. यानातील ६५ महत्त्वाच्या घटकांपैकी ५६ घटक तुर्कीतच तयार करण्यात आले आहेत. म्हणजेच यानातील ८० टक्क्यांहून अधिक तंत्रज्ञान देशातले आहे. विशेष म्हणजे ८० टक्क्यांहून जास्त उपकरणे देशातच विकसित करण्यात आली आहेत.

यानात प्रगत हायब्रीड प्रोपल्शन प्रणाली बसवली आहे. ती तुर्कीच्या DeltaV कंपनीने विकसित केली आहे. याशिवाय अंतराळातील विकिरण, चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान आणि चंद्राचे चुंबकीय क्षेत्र यांचा अभ्यास करण्यासाठी खास वैज्ञानिक उपकरणेही यानावर लावण्यात आली आहेत.

ही मोहीम फक्त चंद्राभोवती फिरून येण्यापुरती मर्यादित नाही. देशातील संशोधन संस्था, खासगी कंपन्या आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील नवे स्टार्टअप्स यांना अंतराळ संशोधनासाठी सक्षम करणे, हाही यामागचा महत्त्वाचा उद्देश आहे. परदेशी तंत्रज्ञानावरचे अवलंबित्व कमी करून स्वतःची रॉकेट आणि अंतराळयान बनवण्याची क्षमता वाढवण्यावर सरकार भर देत आहे.

या पहिल्या मोहिमेनंतर दुसऱ्या टप्प्यात चंद्रावर यान उतरवण्याची आणि रोव्हर पाठवण्याची योजना तुर्की आखत आहे. पहिल्या मोहिमेतून मिळालेल्या अनुभवाचा उपयोग पुढच्या मोहिमांसाठी केला जाणार आहे. यश मिळाले, तर चंद्र मोहिमेत सहभागी होणाऱ्या मोजक्या देशांच्या यादीत तुर्कीचे नाव येऊ शकते.