समारा प्रदेशातील नोव्होकुयबिशेव्स्क रिफायनरीवर युक्रेनचा ड्रोन हल्ला, आग आणि धुराचे लोट

रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्ध पुन्हा पेटले आहे. युक्रेनियन सैन्याने समारा प्रदेशातील नोव्होकुयबिशेव्स्क तेल शुद्धीकरण प्रकल्पावर (Novokuybyshevsk Oil Refinery) ड्रोन हल्ला केला आहे. हल्ल्यानंतर रिफायनरीच्या परिसरात आगीच्या मोठ्या ज्वाला उठल्या आणि आकाशात धुराचे काळे लोट पसरले. या घटनेचे काही व्हिडिओ आणि फोटो सोशल मीडियावर वेगाने व्हायरल होत आहेत.

मिळालेल्या माहितीनुसार लांब पल्ल्याच्या कामिकाझे ड्रोन्सनी रिफायनरीच्या मुख्य प्रक्रिया युनिट्सना लक्ष्य केले. त्यानंतर परिसरात लागोपाठ स्फोट झाले आणि भीषण आग लागली. सोशल मीडियावर आलेल्या १६ सेकंदांच्या डॅशकॅम व्हिडिओत रस्त्यावरून जाणाऱ्या गाडीतून रिफायनरीच्या दिशेने धूर आणि आगीचे लोट निघताना स्पष्ट दिसतात.

स्थानिक प्रत्यक्षदर्शींच्या मते स्फोटाचा आवाज इतका जोरदार होता की आजूबाजूचा परिसर हादरून गेला. रशियन हवाई संरक्षण यंत्रणेने काही ड्रोन्स पाडल्याचा दावा केला आहे, पण अनेक ड्रोन्स थेट रिफायनरीच्या संवेदनशील भागांवर आदळले. अग्निशामक दलाच्या गाड्या तातडीने घटनास्थळी पोचल्या असून आग आटोक्यात आणण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न सुरू आहेत.

३० ऑक्टोबरच्या पहाटे झालेल्या या हल्ल्यानंतर सोशल मीडियावरील पोस्टमध्ये रिफायनरीवर किमान ११ ठिकाणी धुराचे लोट उठल्याचे म्हटले आहे. आणखी एका पोस्टमधील व्हिडिओत रिफायनरीच्या आवारातून किमान सहा वेगवेगळे धुराचे लोट दिसत असल्याचे नमूद केले आहे.

ही रिफायनरी रशियातील सर्वात मोठी सरकारी तेल कंपनी रोसनेफ्ट (Rosneft) हिच्या पूर्ण मालकीची आहे. रशियन अर्थव्यवस्थेसाठी आणि लष्करासाठी हा प्रकल्प अत्यंत मोलाचा मानला जातो. वर्षाला सुमारे ८८ लाख मेट्रिक टन (८.८ मिलियन टन) कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करण्याची क्षमता या रिफायनरीत आहे. येथे युरो-५ मानकाचे पेट्रोल, डिझेल, विमानाचे इंधन (Jet Fuel), वंगण, बिटुमेन आणि पेट्रोलियम कोक तयार केले जाते. रशियन हवाई दलाच्या लढाऊ विमानांसाठी लागणारे विशेष इंधनही मोठ्या प्रमाणावर याच प्रकल्पातून पुरवले जाते, त्यामुळे हा हल्ला रशियन सैन्याच्या लढाऊ क्षमतेवर बसलेला मोठा फटका मानला जात आहे.

युक्रेन गेल्या काही महिन्यांपासून रशियाच्या अंतर्गत भागातील तेल डेपो, ऊर्जा प्रकल्प आणि रिफायनरीजवर सतत ड्रोन हल्ले करत आहे. आघाडीवरील रशियन सैन्याला होणारा डिझेल आणि विमानांच्या इंधनाचा पुरवठा पूर्णपणे विस्कळीत करणे, हा त्यामागचा मुख्य हेतू आहे. ऑगस्ट महिन्यातही युक्रेनियन सैन्याने या रिफायनरीला लक्ष्य केले होते. त्यावेळी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी अधिकृत वक्तव्यात सांगितले होते की, सीमारेषेपासून १,००० किलोमीटर अंतरावर असलेले रशियन तेल प्रकल्प त्यांच्या सैन्याने यशस्वीरीत्या उद्ध्वस्त केले आहेत. तेल निर्यातीतून रशियाला मिळणारा अब्जावधी डॉलर्सचा महसूल रोखणे आणि युद्धासाठी लागणारा त्यांचा आर्थिक पुरवठा तोडणे हा या कारवाईचा मुख्य उद्देश असल्याचेही झेलेन्स्की यांनी ठामपणे सांगितले होते.

जवळपास दोन आठवड्यांनंतर युक्रेनने रशियन तेल प्रक्रिया केंद्रांवर असा मोठा हल्ला केल्याचे सांगण्यात येत आहे. अमेरिकेतील निवडणुकांच्या राजकीय घडामोडी आणि जागतिक बाजारातील इंधनाचे वाढते दर या पार्श्वभूमीवर जगभरातील राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष या हल्ल्याकडे वेधले गेले आहे. जागतिक इंधनाचे दर आणि महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी अमेरिकेच्या प्रशासनाने युक्रेनला रशियन ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर हल्ले न करण्याचा सल्ला दिला होता. रशियन तेल प्रकल्पांवरील अशा हल्ल्यांमुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडण्याची भीती आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

या हल्ल्यामुळे रिफायनरीचे नेमके किती आर्थिक नुकसान झाले, याचा अंदाज रशियन अधिकाऱ्यांकडून घेतला जात आहे. प्राथमिक अंदाजानुसार रिफायनरीचे मुख्य प्रक्रिया युनिट बंद पडल्यास रशियाला दररोज लाखो डॉलर्सचे नुकसान सहन करावे लागणार आहे. आगामी दिवसांत रशिया या हल्ल्याला काय प्रत्युत्तर देतो, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.