चंद्रपूरच्या जिल्हाधिकाऱ्यांच्या हस्ते मोहरलीत दुष्काळग्रस्त पशुपालकांसाठी मोफत चारा केंद्र सुरू

दुष्काळग्रस्त भागातील पशुपालक आणि शेतकऱ्यांच्या जनावरांना चारा मिळावा आणि मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी व्हावा, यासाठी चंद्रपूरच्या जिल्हाधिकारी वसुमना पंत (भा.प्र.से.) यांनी पुढाकार घेतला आहे. त्यांच्या संकल्पनेतून जिल्ह्यात मोफत चारा वाटप केंद्र उभारण्याचा उपक्रम हाती घेण्यात आला. त्याची सुरुवात ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या मोहरली बफर वनपरिक्षेत्र कार्यालयातून झाली.

चंद्रपूर जिल्ह्याच्या पहिल्या महिला जिल्हाधिकारी असलेल्या वसुमना पंत यांच्या हस्ते मोहरली येथील केंद्राचे उद्घाटन झाले. कार्यक्रम उत्साहाच्या वातावरणात पार पडला. सुरुवातीला आदिवासी गोंडी नृत्याने मान्यवरांचे पारंपरिक स्वागत करण्यात आले. त्यानंतर छायाचित्राला पुष्पहार घालून फीत कापण्यात आली. जिल्हाधिकाऱ्यांनी चारा वाटप करून केंद्र सुरू केले.

कार्यक्रमाला ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाचे बफर उपसंचालक विशाल माळी, सहाय्यक वनसंरक्षक (बफर) संकेत वाटोरे आणि मोहरलीचे वनपरिक्षेत्र अधिकारी संतोष थिपे उपस्थित होते. त्यांच्यासह वनविभागाचे इतर अधिकारी व कर्मचारीही हजर होते.

मोहरली, जुनोना, भामडेळी, सितारामपेठ, कोंडेगाव, मुधोली, टेकाडी, अडेगाव, आगरझरी आणि देवाडा येथील सरपंच, पोलीस पाटील, इको विकास समितीचे अध्यक्ष व सदस्य यांनीही यात सहभाग घेतला. सितारामपेठ येथील मातृशक्ती महिला, पर्यटन व्यवस्थापक, पर्यटक मार्गदर्शक आणि PRT सदस्यही कार्यक्रमात होते.

या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य असे की, वनक्षेत्रातील फायर लाईनवर दरवर्षी उगवणारे गवत जाळून टाकले जाते. ते न जाळता गोळा करायचे आणि स्थानिक पशुपालक व शेतकऱ्यांना मोफत द्यायचे, असे नियोजन करण्यात आले आहे.

जिल्ह्यातील सर्व वनक्षेत्रांमध्ये अशी चारा वितरण केंद्रे उभारावीत, अशी जिल्हाधिकारी वसुमना पंत यांची संकल्पना आहे. त्यामुळे दुष्काळग्रस्त भागातील पशुपालकांना पाळीव जनावरांसाठी चारा मिळेल आणि चाऱ्याच्या टंचाईमुळे होणारा त्रास कमी होण्यास मदत होईल.

चाऱ्याच्या शोधात पाळीव जनावरे जंगलात जातात, हे प्रमाण कमी करणे हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा उद्देश आहे. जनावरे जंगलात कमी गेली, तर वन्यप्राण्यांशी होणारा सामना, पशुधनाची हानी आणि माणसांच्या जिवावर बेतण्याचा धोका टाळण्यास मदत होऊ शकते. म्हणूनच हे केंद्र फक्त पशुपालकांना दिलासा देणारे नाही, तर मानव आणि वन्यजीव एकत्र नांदण्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे ठरेल.

उद्घाटनानंतर वसुमना पंत यांनी मोहरली बफर वनपरिक्षेत्र कार्यालयाची पाहणी केली. वनविभागामार्फत राबवल्या जाणाऱ्या विविध उपक्रमांची आणि कार्यालयीन कामकाजाची माहिती त्यांनी घेतली. वनविभागातील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांच्या कामाचे त्यांनी कौतुकही केले.

दुष्काळग्रस्त पशुपालकांना मोफत चारा देणे, वनक्षेत्रातील गवताचा योग्य वापर करणे आणि जंगलावर पाळीव जनावरांचा पडणारा ताण कमी करणे, ही तिन्ही उद्दिष्टे या उपक्रमात एकत्र आली आहेत. चंद्रपूर जिल्ह्यासाठी हे महत्त्वाचे पाऊल ठरेल, अशी अपेक्षा आहे. मोहरलीत सुरू झालेले हे मॉडेल जिल्ह्यातील इतर वनक्षेत्रांतही राबवले गेले, तर ग्रामीण पशुपालकांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.