शिवसेनेचे नाव आणि धनुष्यबाणाचा वाद: ३० ऑक्टोबरपर्यंत युक्तिवाद संपवण्याचा न्यायालयाचा प्रयत्न

शिवसेना पक्षाचे नाव आणि 'धनुष्यबाण' हे निवडणूक चिन्ह कुणाचे, यावरून उद्धव ठाकरे आणि एकनाथ शिंदे यांच्या गटांत सुरू असलेल्या वादावर सर्वोच्च न्यायालयात सुनावणी झाली. या सुनावणीत न्यायालयाने काही महत्त्वाचे प्रश्न विचारले. पक्षांतराचे 'घटनात्मक पाप' केल्याचा आरोप ज्यांच्यावर आहे, अशा लोकांनाही पक्षाच्या निवडणूक चिन्हाशी जोडलेल्या भावना आणि अधिकार लागू व्हावेत का, असा सवाल न्यायालयाने तोंडी निरीक्षणात उपस्थित केला.

ही सुनावणी मंगळवारी सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या अध्यक्षतेखालील खंडपीठासमोर झाली. या खंडपीठात न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहना यांचाही समावेश होता. शिवसेनेत फूट पडल्यानंतर निवडणूक आयोगाने एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील गटाला मूळ शिवसेना म्हणून मान्यता दिली आणि धनुष्यबाण चिन्ह त्यांना दिले होते. या निर्णयाला उद्धव ठाकरे गटाने सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले आहे. आयोगाच्या निर्णयाची कायदेशीर वैधता न्यायालय तपासत आहे.

३० ऑक्टोबरपर्यंत अंतिम युक्तिवाद पूर्ण करण्याचा प्रयत्न आहे, असे तोंडी निरीक्षण सुनावणीत नोंदवण्यात आले. मात्र ३० ऑक्टोबर ही अंतिम सुनावणी पूर्ण करण्यासाठी ठरवलेली उद्दिष्टाची तारीख आहे. निकाल जाहीर करण्याची ती निश्चित तारीख नाही.

प्रस्तावित वेळापत्रकानुसार, पुढील आठवड्यात केंद्रीय निवडणूक आयोगाच्या वतीने न्यायालयात युक्तिवाद होणार आहे. त्यानंतर ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या आठवड्यात उद्धव ठाकरे यांच्या वतीने आयोगाच्या युक्तिवादावर प्रत्युत्तर सादर केले जाण्याची अपेक्षा आहे. दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद संपल्यावर पुढची प्रक्रिया कशी असेल, ते न्यायालय ठरवणार आहे.

नुकत्याच झालेल्या सुनावणीत निवडणूक आयोगाचे वकील नीरज किशन कौल यांनी शिवसेनेतील पक्षांतर्गत लोकशाहीच्या मुद्द्यावर युक्तिवाद केल्याची माहिती आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, शिवसेनेच्या २०१८ मधील पक्षघटनेत पक्षप्रमुखांना व्यापक आणि अमर्याद अधिकार दिलेले होते. त्यामुळे पक्षप्रमुखपद आणि पक्षाचे स्वतंत्र अस्तित्व यांच्यातला फरक जवळपास नाहीसा झाला होता, असा मुद्दा त्यांनी न्यायालयासमोर मांडला. पक्षांतर्गत लोकशाही, पक्षघटनेतील तरतुदी आणि संघटनात्मक अधिकार या मुद्द्यांवर या प्रकरणात कायदेशीर युक्तिवाद सुरू आहेत.

अंतिम सुनावणी ३० ऑक्टोबरपर्यंत संपवण्याचे उद्दिष्ट सांगितले गेल्यामुळे दिवाळीपूर्वी निकाल येणार का, अशी चर्चा सुरू झाली आहे. पण सुनावणी पूर्ण होणे आणि अंतिम निकाल जाहीर होणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. न्यायालयाने निकालाची अधिकृत तारीख जाहीर केलेली नाही, त्यामुळे दिवाळीपूर्वीच निर्णय येईल, असे ठामपणे सांगता येत नाही. शिवसेनेचे नाव आणि धनुष्यबाण चिन्ह याबाबत सर्वोच्च न्यायालय काय निर्णय देणार, याकडे दोन्ही गटांचे तसेच राज्यातील राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.