सर्वपित्री अमावस्येला पितरांच्या नैवेद्याच्या ताटात काय ठेवावे

शनिवार, १० ऑक्टोबर रोजी पितृपक्षाचा शेवटचा दिवस आहे. श्राद्धपक्षाचा हा शेवटचा दिवस सर्वपित्री अमावस्या म्हणून साजरा केला जातो आणि तो सर्वात महत्त्वाचा मानला जातो. या दिवशी सर्व पूर्वज पृथ्वी सोडून जातात, असे सांगितले जाते.

सर्वपित्री अमावस्या हा पितरांच्या स्मरणासाठी आणि श्राद्धविधीसाठी महत्त्वाचा दिवस आहे. या दिवशी पितरांसाठी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. असे म्हटले जाते की या दिवशी श्राद्ध केल्याने सर्व पूर्वजांच्या आत्म्यांना शांती मिळते.

ज्या दिवंगत कुटुंबीयांची पुण्यतिथी करता आली नाही किंवा ज्यांच्या मृत्यूची तारीख आठवत नाही, त्यांचे श्राद्धही या दिवशी करता येते. मग प्रश्न असा येतो की, पूर्वज प्रसन्न व्हावेत आणि त्यांनी आनंदाने त्यांच्या धर्मलोकात परत जावे, यासाठी काय करावे. त्यासाठी नैवेद्याच्या ताटात कोणते पदार्थ ठेवावेत, त्याची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे.

सर्वात आधी खीर. सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी श्राद्धविधीत खीरचा समावेश अवश्य करावा, कारण तिच्याशिवाय पूर्वजांना अर्पण केलेला नैवेद्य अपूर्ण मानला जातो. ही खीर गाईच्या दुधापासून केलेली असावी, हे लक्षात ठेवावे.

श्राद्धाच्या ताटात भातही असावा, म्हणजेच तांदूळ. असे मानले जाते की पूर्वजांना तांदूळ अर्पण केल्याने त्यांच्या शापातून मुक्ती मिळते. एकूणच पितरांच्या नैवेद्यात भात, डाळ, तूप, भाजी आणि गोड पदार्थांचा समावेश करावा.

श्राद्धाच्या थाळीत उडीद डाळीपासून बनवलेला एखादा पदार्थ असायलाच हवा. त्यासाठी उडीद डाळ किंवा उडदाचे पकोडे करता येतात. इच्छा असल्यास डाळ कचोऱ्या किंवा दहीवडेही करता येतात. तसेच ताटात पुरी नक्कीच असावी, कारण पुरी हे पूर्वजांचे आवडते जेवण असल्याचे म्हटले जाते.

श्राद्धाच्या ताटात काही मोसमी भाज्यांचाही समावेश नक्की करावा. या दिवशी तयार केली जाणारी एक विशेष भाजी म्हणजे भोपळा. त्याचप्रमाणे पूर्वजांना फळेही अर्पण केली जातात, आणि त्यासाठी कोणतेही मोसमी फळ ताटात ठेवता येते.

या सर्व पदार्थांशिवाय पूर्वजांच्या ताटात त्यांच्या आवडत्या पदार्थांचा समावेश अवश्य करावा, असेही सांगितले जाते.

एका गोष्टीकडे मात्र लक्ष द्यावे. पूर्वजांना अर्पण करण्यासाठी तयार केलेल्या नैवेद्यात लसूण किंवा कांदा घालू नये. शुद्ध, सात्विक अन्न तयार करावे आणि मनात त्यांचे स्मरण करून ते त्यांना अर्पण करावे.