तिरुवल्लुवर आणि तिरुकुरल : कन्याकुमारीत १३३ फुटी मूर्ती असलेल्या तमिळ कवीचे विचार

तिरुवल्लुवर हे तमिळ संतपरंपरेतील कवी, तत्त्वज्ञ आणि समाजचिंतक होते. भारताच्या वेगवेगळ्या भागांत होऊन गेलेल्या संतांनी नीती, सदाचार, कर्तव्य आणि प्रेम यांचा मार्ग लोकांना आपल्या विचारांतून दाखवला. दक्षिण भारतातील तमिळ परंपरेत तिरुवल्लुवर यांचे नाव अजरामर मानले जाते. त्यांनी मांडलेले विचार आजही तितकेच लागू पडतात.

त्यांच्या तिरुकुरल या ग्रंथाने तमिळ साहित्य समृद्ध तर केलेच, पण माणसाच्या जगण्याच्या अनेक बाजूंवर सर्व काळाला लागू पडणारे चिंतनही केले.

तिरुवल्लुवर यांच्या जीवनाबद्दलची ऐतिहासिक माहिती मर्यादित आहे. त्यांच्या जन्मकाळाबाबत विद्वानांमध्ये मतभेद आहेत. त्यांना साधारणपणे प्राचीन तमिळ साहित्याच्या परंपरेशी आणि संगमकालाशी जोडले जाते. त्यांचे जन्मस्थान मैलापूर, चेन्नई असे परंपरेने सांगितले जाते. तमिळनाडू सरकारच्या परंपरेनुसार त्यांचा जन्म इ.स.पूर्व ३१ मध्ये झाला असे मानले जाते. मात्र त्यांच्या कालखंडाबाबत वेगवेगळ्या अभ्यासकांची वेगवेगळी मते आहेत.

परंपरेनुसार तिरुवल्लुवर हे साधे जीवन जगणारे विणकर होते. त्यांच्या पत्नीचे नाव वासुकी होते, असेही मानले जाते. त्यांच्या जगण्यातला साधेपणा आणि त्यांच्या विचारांची उंची यांतला विरोधाभास विशेष लक्ष वेधून घेतो. रोजच्या जगण्यातील अनुभवांतूनच त्यांनी माणसाच्या आयुष्याचे मूलभूत तत्त्वज्ञान उलगडून दाखवले.

तिरुकुरल हे तिरुवल्लुवर यांचे सर्वांत मोठे योगदान आहे. तमिळ भाषेतील या ग्रंथाला जगभरात महत्त्वाचे नीतितत्त्वज्ञान मानले जाते. अगदी थोडक्या द्विपदींतून त्यांनी जीवनातील अनेक प्रश्नांवर भाष्य केले आहे. या ग्रंथाचे तीन प्रमुख विभाग आहेत. अरम हा विभाग सदाचार, नीती आणि नैतिक जीवनाचा आहे. पोरुळ हा विभाग समाज, शासन, अर्थव्यवस्था आणि सार्वजनिक जीवनाचा आहे. इनबम हा विभाग प्रेम आणि माणसाच्या भावभावनांचा आहे.

या तीन विभागांतून व्यक्तीचे वैयक्तिक आयुष्य, सामाजिक जबाबदारी, राजाचे कर्तव्य, प्रशासन, मैत्री, कुटुंब, शिक्षण, संयम, प्रामाणिकपणा आणि प्रेम अशा असंख्य विषयांचा विचार केलेला दिसतो. हे विचार अगदी साध्या शब्दांत मांडलेले असल्याने ते एखाद्या एका काळापुरते राहत नाहीत. म्हणूनच तिरुकुरलला सर्व काळाला लागू होणारे स्वरूप मिळाले आहे.

तिरुवल्लुवर यांच्या विचारांच्या केंद्रस्थानी नीती आणि सदाचार आहेत. माणसाचे मोठेपण त्याच्या संपत्तीत किंवा समाजातील स्थानात नसून त्याच्या वागण्यात आहे, असा संदेश त्यांच्या रचनांतून दिसतो. ज्ञान मिळवणे जितके महत्त्वाचे, तितकेच ते ज्ञान योग्य वागणुकीत उतरवणे महत्त्वाचे आहे. सत्य, संयम, दया, कृतज्ञता, नम्रता, परिश्रम आणि न्याय या मूल्यांना त्यांनी विशेष स्थान दिले. व्यक्तीचे चारित्र्य घडले तर समाजाचेही चारित्र्य घडते, हा विचार त्यांच्या तत्त्वज्ञानातून ठळकपणे जाणवतो.

राज्यकारभार हीदेखील तिरुकुरलची एक महत्त्वाची बाजू आहे. योग्य राजाकडे किंवा शासनकर्त्याकडे कोणते गुण असावेत, प्रशासन कसे असावे, न्यायाचे महत्त्व काय, चांगल्या सल्लागारांची गरज किती आणि प्रजेच्या कल्याणाला शासनाने कसे प्राधान्य द्यावे, याबाबत तिरुवल्लुवर यांनी विचार मांडले आहेत. शासन म्हणजे केवळ सत्ता उपभोगण्याचे साधन नाही, तर लोकांच्या कल्याणाची जबाबदारी आहे, अशी भूमिका त्यांच्या लेखनातून स्पष्ट होते. त्यामुळे तिरुकुरल हा केवळ नैतिकतेचा ग्रंथ न राहता सामाजिक आणि राजकीय विचारांचा महत्त्वाचा दस्तऐवजही ठरतो.

तिरुवल्लुवर यांचा दृष्टिकोन व्यापक मानवतावादी होता. त्यांनी माणसाच्या सद्गुणांना महत्त्व दिले आणि जन्म, सामाजिक स्थान किंवा बाहेरची ओळख यांपेक्षा वागणुकीला जास्त किंमत दिली. त्यामुळे तिरुकुरल वेगवेगळ्या समाजघटकांमध्ये लोकप्रिय झाला. त्यातील संदेश कोणत्याही एका गटासाठी नसून संपूर्ण मानवजातीसाठी आहे, अशी त्याची व्यापक स्वीकारार्हता आहे.

तिरुवल्लुवर यांच्या स्मृतीला अभिवादन करणारे भव्य स्मारक कन्याकुमारी येथे उभे आहे. समुद्रातील खडकावर उभारलेली त्यांची सुमारे १३३ फूट उंच मूर्ती तमिळ संस्कृतीचे आणि तिरुवल्लुवर यांच्या विचारांचे प्रतीक मानली जाते. ही उंचीही अर्थपूर्ण आहे, कारण तिरुकुरलमधील १३३ अध्यायांचे प्रतीक म्हणून ती ठरवण्यात आली आहे. कन्याकुमारीच्या समुद्रकिनारी विवेकानंद रॉक मेमोरियलच्या परिसरात उभी असलेली ही मूर्ती दक्षिण भारतातील सांस्कृतिक वारशाचे एक महत्त्वाचे प्रतीक बनली आहे.

तिरुवल्लुवर यांचे कार्य म्हणजे एका भाषेच्या साहित्याचा गौरव एवढेच नाही, तर भारतीय संस्कृतीच्या विशाल विचारपरंपरेतला एक अमूल्य अध्याय आहे. काळ बदलला, समाज बदलला, राहणीमान बदलले; पण सत्य, नीती, प्रेम आणि सदाचार यांचे महत्त्व तसेच राहिले आहे.