प्रकाश राजपुरोहित यांची उप निवडणूक आयुक्तपदी नियुक्ती, कार्यकाळ 8 एप्रिल 2030 पर्यंत

राजस्थान कॅडरचे वरिष्ठ आयएएस अधिकारी प्रकाश राजपुरोहित यांची भारतीय निवडणूक आयोगात उप निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती झाली आहे. केंद्र सरकारने हा निर्णय घेतला असून, ते 8 एप्रिल 2030 पर्यंत या पदावर राहतील.

मंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने म्हणजेच ACC ने या नियुक्तीला मंजुरी दिली. कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभागाने म्हणजेच DoPT ने काढलेल्या आदेशात त्यांचा कार्यकाळ 8 एप्रिल 2030 पर्यंत असेल, असे नमूद आहे. केंद्र सरकारने मंजूर केलेल्या 27 सहसचिव आणि समकक्ष दर्जाच्या अधिकाऱ्यांच्या मोठ्या फेरबदलाचा हा एक भाग असल्याचे वृत्त आहे.

राजपुरोहित हे 2010 च्या तुकडीतील भारतीय प्रशासकीय सेवेचे अधिकारी आहेत. ते मूळचे राजस्थानातील बाडमेर जिल्ह्याशी संबंधित आहेत. त्यांनी IIT Delhi मधून इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगमध्ये बी.टेक. पदवी घेतली आहे.

सेवेत आल्यानंतर त्यांनी राजस्थानात अनेक महत्त्वाच्या पदांवर काम केले. जयपूर, जोधपूर, अजमेर आणि अलवर या जिल्ह्यांचे जिल्हाधिकारी म्हणून त्यांनी जबाबदारी सांभाळली आहे. जिल्हा पातळीवरच्या या कामामुळे त्यांना प्रशासनाचा चांगला अनुभव मिळाला आहे.

निवडणूक आयोगात येण्यापूर्वी राजपुरोहित मे 2026 पासून संरक्षण मंत्रालयाच्या संरक्षण उत्पादन विभागात सहसचिव म्हणून काम करत होते. केंद्र सरकारमध्ये ते प्रतिनियुक्तीवर होते. आता त्यांच्यावर देशातील निवडणूक व्यवस्थापनाशी संबंधित जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे.

ते माजी उप निवडणूक आयुक्त संजय कुमार यांची जागा घेणार आहेत. संजय कुमार यांच्याकडे मतदार यादी आणि माहिती तंत्रज्ञान विभागाचा कार्यभार होता. त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण होण्यापूर्वीच, ऑगस्टमध्ये त्यांना मूळ राजस्थान कॅडरमध्ये परत पाठवण्यात आले होते. त्यानंतर त्यांची नेमणूक दिल्ली सरकारमध्ये झाली. आयोगातील हे पद तेव्हापासून, म्हणजे ऑगस्टपासून रिक्त होते.

24 जून 2025 रोजी निवडणूक आयोगाने देशभरात विशेष सखोल पुनरीक्षण म्हणजेच SIR प्रक्रिया सुरू करण्याचा जो आदेश काढला, त्यावर संजय कुमार यांची स्वाक्षरी होती.

सध्या देशात मतदार याद्यांच्या या विशेष सखोल पुनरीक्षणावरून राजकीय वाद सुरू आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर विरोधकांकडून मतचोरीचे आरोप केले जात आहेत. विरोधी पक्ष आणि CJP कडून त्यांच्या राजीनाम्याची मागणीही होत आहे.

आयोगाच्या माहिती तंत्रज्ञान विभागाच्या कामावरून आयोगात अंतर्गत मतभेद झाल्याचेही वृत्त आहे. निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू आणि विवेक जोशी यांनी अंतर्गत चर्चेत या विभागाच्या कार्यपद्धतीवर तीव्र आक्षेप घेतल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर जुलैमध्ये संजय कुमार यांच्याकडून माहिती तंत्रज्ञान विभागाचा कार्यभार काढून घेण्यात आला, आणि ऑगस्टमध्ये त्यांना मूळ कॅडरमध्ये परत पाठवण्यात आले.

आता राजपुरोहित यांच्या नियुक्तीमुळे आयोगातील हे रिक्त पद भरले जाणार आहे. मतदार याद्यांचे पुनरीक्षण, निवडणुकांचे नियोजन आणि माहिती तंत्रज्ञानाशी संबंधित कामकाज अशा विषयांच्या पार्श्वभूमीवर ते नवी जबाबदारी स्वीकारतील.