फ्लायदुबई विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला, प्रवासी यानिव हायुन यांनी कोसळणारे विमान सावरले

दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने निघालेल्या फ्लायदुबईच्या FZ1073 विमानात ३० सप्टेंबर रोजी जो प्रकार घडला, तो हॉलीवूडच्या एखाद्या थ्रिलर सिनेमाला शोभावा असाच होता. विमान ३३,००० फुटांवर असताना त्याचा पुढचा भाग अचानक खाली झुकला आणि काही सेकंदांतच विमान तब्बल १४,००० फूट खाली घसरले. आत बसलेले १७४ हून अधिक प्रवासी जीवाच्या आकांताने ओरडू लागले. अशा भयंकर प्रसंगात भारतीय कॅप्टन स्मित मच्छर (Smit Machhar) आणि इस्रायली प्रवासी यानिव हायुन (Yaniv Hayoun) यांनी दाखवलेल्या धैर्यामुळे मोठा अपघात टळला.

मिळालेल्या माहितीनुसार, उड्डाणादरम्यान कॉकपिटमध्ये सह-वैमानिकाने मुख्य वैमानिक कॅप्टन मच्छर यांच्यावर अचानक जीवघेणा हल्ला केला. सुरुवातीला विमानात चाकूने हल्ला झाल्याची चर्चा होती. मात्र इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी एका मुलाखतीत सांगितले की, हल्लेखोराने बाहेरून कुठलाही चाकू किंवा शस्त्र आणले नव्हते. कॉकपिटमध्ये आधीपासून ठेवलेल्या अग्निशमन कुऱ्हाडीचा (Fire Axe / Crash Axe) त्याने वापर केला.

आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक नियमांनुसार (ICAO Rules) प्रत्येक व्यापारी विमानाच्या कॉकपिटमध्ये आपत्कालीन बचावासाठी, आग विझवण्यासाठी किंवा दरवाजा तोडण्यासाठी ही क्रॅश ॲक्स ठेवणे कायद्याने अनिवार्य आहे. याच कुऱ्हाडीने कॅप्टन मच्छर यांच्यावर वार करून सह-वैमानिकाने विमानाचे नियंत्रण स्वतःकडे घेतले आणि विमान जमिनीवर आदळवण्याचा प्रयत्न केला.

या हल्ल्यात कॅप्टन मच्छर गंभीर जखमी झाले आणि रक्तबंबाळ झाले. तरीही स्वतःच्या जिवाची पर्वा न करता त्यांनी प्रचंड संयम आणि धाडस दाखवले. ९/११ नंतर जगभरातील विमानांच्या कॉकपिटचे दरवाजे आतून सुरक्षितपणे लॉक करण्याची व्यवस्था असते. अशा अवघड परिस्थितीतही कॅप्टन मच्छर यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, त्यामुळे बाहेर उभे असलेले प्रवासी आणि केबिन क्रू मदतीसाठी आत येऊ शकले. त्यांच्या समयसूचकतेमुळेच १७४ प्रवाशांचे प्राण वाचले, आणि भारत व इस्रायल या दोन्ही सरकारांकडून त्यांच्या धैर्याचे जोरदार कौतुक होत आहे.

विमान खाली झुकून वेगाने घसरत असताना प्रवाशांत बसलेला यानिव हायुन नावाचा इस्रायली नागरिक कॉकपिटच्या दिशेने धावला. इतर सहप्रवाशांच्या मदतीने त्याने हल्ला करणाऱ्या सह-वैमानिकाची मान पकडून त्याला नियंत्रणापासून दूर ओढले. त्यानंतर हायुनने विमानाची कंट्रोल स्टिक (Yoke) धरून ती जोराने मागे ओढली. त्यामुळे खाली कोसळणारे विमान पुन्हा स्थिर झाले आणि वर जाऊ लागले. थोड्याच वेळात सुट्टीवर असलेल्या आणखी एका पायलटने, जो प्रवासी म्हणून विमानात होता, कॉकपिटचे पूर्ण नियंत्रण घेतले आणि विमान सौदी अरेबियातील ताबूक विमानतळावर सुरक्षितपणे उतरवले.

नेतान्याहू यांनी हायुनला विचारले की, "तू तर व्यवसायाने प्लंबर आहेस, मग विमान कसे चालवायचे हे तुला कसे माहिती?" त्यावर हायुनने उत्तर दिले की, तो नॅशनल जिओग्राफिकचा प्रसिद्ध टीव्ही शो 'एअर क्रॅश इन्व्हेस्टिगेशन' (Air Crash Investigation / Mayday) नियमित पाहतो आणि त्यातूनच विमानाचे नियंत्रण कसे हाताळायचे हे त्याला कळले.

कोणत्याही औपचारिक प्रशिक्षणाशिवाय एका प्लंबरने इतक्या अचूकपणे विमान सांभाळले, म्हणून सोशल मीडियावर अनेकांनी शंका घेतली आहे. इंटरनेट वापरकर्त्यांच्या मते, 'प्लंबर' हे इस्रायलच्या गुप्तहेर यंत्रणेतील (Mossad) गुप्तहेराचे सांकेतिक नाव (Code Name) असू शकते. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी या घटनेवर गंमतीने म्हटले की, हॉलीवूडने या 'प्लंबर-हिरो'वर सिनेमा काढला पाहिजे. इस्रायली प्रशासनाने मात्र यानिव हायुन हा गुप्तहेर नसून एक धाडसी नागरिक असल्याचे स्पष्ट केले आहे.