नागपूर मनपाच्या ताफ्यात १२ नवे रोड स्वीपर आणि ४ पोकलेन, एकूण खर्च ७.०९ कोटी

नागपूर शहरातील सफाई यंत्रांवर करण्यावर भर देत नागपूर महानगरपालिकेने (NMC) आपल्या ताफ्यात १२ रोड स्वीपर मशीन आणि चार चेन क्रॉलर एक्सकॅव्हेटर यांची भर घातली आहे. या सगळ्या खरेदीवर एकूण ७.०९ कोटी रुपये खर्च झाले आहेत.

महापौर नीता ठाकरे यांनी शुक्रवारी मनपाच्या सेंट्रल वर्कशॉपमध्ये या नव्या यंत्रांचे उद्घाटन केले. आधीच्या ताफ्यात अशी यंत्रे होती, त्यात आता १२ ची भर पडल्याने मनपाकडची रस्ते झाडणाऱ्या यंत्रांची संख्या दुप्पट झाली आहे. त्यामुळे मोठे रस्ते, उड्डाणपूल आणि इतर पट्टे अधिक व्यवस्थित साफ करता येतील.

शहरातील सर्व १० झोनमध्ये सफाई चांगली व्हावी आणि महत्त्वाचे रस्ते तसेच वर्दळीच्या पट्ट्यांकडे विशेष लक्ष देता यावे, हा या नव्या नियोजनाचा हेतू आहे.

प्रत्येक झोनला एक स्वीपर

उपायुक्त राजेश भगत यांनी सांगितले की, नव्याने आलेल्या रोड स्वीपरपैकी १० यंत्रे त्या त्या झोन कार्यालयांना दिली जातील. त्यामुळे प्रत्येक झोनकडे यांत्रिक सफाईसाठी स्वतःचे यंत्र असेल. उरलेली दोन यंत्रे केंद्रीय पथक चालवेल. हे पथक मुख्यत्वे उड्डाणपूल आणि इतर मोठ्या रस्त्यांची सफाई करेल, जिथे खास आणि नियमित सफाई लागते.

ही १२ यंत्रे केंद्र आणि महाराष्ट्र सरकारच्या स्वच्छ महाराष्ट्र मिशन २.० अंतर्गत एकूण ५.५८ कोटी रुपयांना घेतली आहेत. प्रत्येक यंत्राची किंमत ४६.५० लाख रुपये असून त्याची कचरा साठवण्याची क्षमता तीन घनमीटर आहे.

ही यंत्रे Baxy Ltd ने टाटा मोटर्सच्या चेसिसवर तयार केली आहेत. रस्त्यावर साचलेली धूळ, माती आणि कचरा यंत्राच्या मदतीने उचलण्यासाठी ती बनवली आहेत. त्यामुळे हाताने झाडण्यावरचे अवलंबित्व कमी होईल आणि रस्ते साफ करण्याची कार्यक्षमता व वारंवारता वाढेल, अशी अपेक्षा आहे.

नदी आणि नाल्यांतील गाळासाठी चार पोकलेन

दुसरीकडे, मनपाने चार चेन क्रॉलर एक्सकॅव्हेटर घेतले आहेत, ज्यांना लोक पोकलेन म्हणतात. त्यासाठी नागपूर जिल्हा नियोजन समितीच्या २०२५-२६ च्या वार्षिक आराखड्यातून १.५१ कोटी रुपये खर्च झाले आहेत.

प्रत्येक एक्सकॅव्हेटरची क्षमता पाच टन असून बकेटची क्षमता ०.२२ घनमीटर आहे. नेहमीच्या माती उपसणाऱ्या यंत्रांपेक्षा वेगळी, ही यंत्रे अवघड आणि अरुंद जागी काम करण्यासाठी आहेत, विशेषतः नद्या आणि नाल्यांचे अरुंद पट्टे आणि पुलांखालचा भाग. पाण्याच्या वाटांमध्ये साचलेला गाळ, कचरा आणि इतर अडथळे काढण्यासाठी ती वापरली जातील, जिथे नेहमीच्या यंत्रांना काम करताना अडचणी येतात.

नदी आणि नाल्यांची निगा राखण्याच्या मनपाच्या प्रयत्नांना यामुळे बळ मिळेल, तसेच नेहमीच्या सफाईसाठी अवघड राहणाऱ्या पट्ट्यांपर्यंत पोहोचणे सोपे होईल, अशी अपेक्षा आहे.

उद्घाटनाच्या वेळी महापौर नीता ठाकरे यांनी सफाई सेवा सुधारण्यासाठी आणि नागपूर स्वच्छ ठेवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्याची गरज अधोरेखित केली. नव्या यंत्रांवर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना योग्य प्रशिक्षण मिळेल याची खात्री करावी, जेणेकरून यंत्रे कार्यक्षमतेने वापरली जातील आणि त्यांची पूर्ण क्षमता वापरली जाईल, असे निर्देश त्यांनी प्रशासनाला दिले.

वाढलेल्या ताफ्यामुळे रस्ते झाडणे, नदी सफाई आणि नाल्यांतील गाळ काढणे यासाठी मनपाकडे जास्त यांत्रिक क्षमता येईल, अशी अपेक्षा आहे. मात्र त्याचा खरा फायदा किती मिळेल, हे यंत्रे नियमित कामावर लावली जाणे, त्यांची योग्य देखभाल आणि सर्व झोनमधील सफाईवर सातत्याने लक्ष ठेवले जाणे यावर अवलंबून असेल.