नवरात्रीचा पाचवा दिवस स्कंदमातेला समर्पित; पिवळ्या रंगाचे कपडे घालून पूजेची पद्धत

गुरुवार, १५ ऑक्टोबर रोजी नवरात्रीचा पाचवा दिवस आहे. पाचव्या दिवशी स्कंदमातेची पूजा केली जाते. नवदुर्गांमध्ये हे देवीचे पाचवे रूप आहे. यंदा पाचव्या दिवसाचा रंग पिवळा आहे.

स्कंदमाता या भगवान कार्तिकेय अर्थात स्कंद यांच्या माता आहेत. भगवान कार्तिकेय यांना स्कंद या नावानेही ओळखले जाते. स्कंदमाता त्यांची माता असल्यामुळे देवीला हे नाव मिळाले, अशी धार्मिक मान्यता आहे. देवीच्या मूर्तीमध्ये बाल स्कंद तिच्या मांडीवर विराजमान असल्याचे चित्रण पाहायला मिळते. देवी कमळावर विराजमान असल्यामुळे तिला पद्मासना असेही म्हटले जाते.

स्कंदमातेचे हे स्वरूप मातृत्व, प्रेम, वात्सल्य आणि संरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. आईच्या प्रेमाची आणि आपल्या अपत्याचे रक्षण करण्याच्या शक्तीची आठवण हे स्वरूप करून देते. त्यामुळे या दिवशी विशेषतः मुलांचे आरोग्य, सुख आणि कुटुंबाचे कल्याण यासाठी प्रार्थना केली जाते.

पिवळा रंग आनंद, सकारात्मकता, ज्ञान, समृद्धी आणि उत्साहाचे प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे या दिवशी पिवळ्या रंगाचे कपडे घालून देवीची पूजा करावी, असे सांगितले जाते. पूजेत पिवळी फुले किंवा पूजेशी संबंधित पिवळ्या रंगाच्या वस्तू वापराव्यात.

पूजेची पद्धत अशी सांगितली जाते: सकाळी स्नान करून स्वच्छ कपडे घालावेत. देवीसमोर दिवा लावून पिवळी फुले, अक्षता आणि नैवेद्य अर्पण करावा. त्यानंतर स्कंदमातेची आरती करून नामस्मरण करावे. या दिवशी "ओम देवी स्कंदमातेय नमः" या मंत्राचा जप करावा.

स्कंदमातेला केळ्याचा नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. याशिवाय खीर, पंचामृत, हळद, गोड पदार्थ आणि परंपरेनुसार सात्विक पदार्थ नैवेद्य म्हणून ठेवले जातात.

असे म्हणतात की, स्कंदमातेची भक्तिभावाने पूजा केल्याने शांती, सुख, सकारात्मकता आणि मातृकृपा प्राप्त होते. धार्मिक मान्यतेनुसार, देवीची भक्तिभावाने पूजा केल्याने मनाला शांती आणि सकारात्मकतेची प्रेरणा मिळते. त्यामुळे नवरात्रीचा पाचवा दिवस विशेषतः मातृत्व आणि प्रेमशक्तीचे स्मरण करण्याचा दिवस मानला जातो.

थोडक्यात, पाचव्या दिवशी पिवळे कपडे घालून, पिवळी फुले वापरून आणि केळ्यासह इतर नैवेद्य दाखवून स्कंदमातेची पूजा केली जाते. पूजेनंतर आरती, नामस्मरण आणि मंत्रजप करावा, असे सांगितले जाते.