दिवाळीत सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास मुंबई उच्च न्यायालयाची मनाई; डीजे, डॉल्बी आणि लेझर लाईट्सवरही

दिवाळी आणि इतर सणांच्या काळात होणारे वायू आणि ध्वनीप्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयाने महत्त्वाचे निर्देश दिले आहेत. सणांच्या काळात सार्वजनिक रस्ते, गल्ल्या आणि पदपथांवर फटाके फोडण्यास पूर्ण बंदी घालण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले आहेत. या निर्णयामुळे दिवाळीच्या तोंडावर फटाके फोडण्याबाबतच्या नियमांची चर्चा सुरू झाली आहे.

न्यायमूर्ती गिरीश एस. कुलकर्णी आणि न्यायमूर्ती नीला के. गोखले यांच्या खंडपीठाने हे निर्देश दिले. खंडपीठ स्वतःहून दाखल केलेल्या जनहित याचिकेवर सुनावणी करत होते. सण साजरे करताना नागरिकांच्या आरोग्याला आणि पर्यावरणाला धोका निर्माण होणार नाही, याची काळजी घेण्याची गरज न्यायालयाने अधोरेखित केली.

सणांच्या काळात सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडल्यामुळे ध्वनी आणि वायू प्रदूषण वाढत असल्याबद्दल न्यायालयाने चिंता व्यक्त केली. म्हणूनच सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास बंदी घालण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. हे निर्देश केवळ एका सणापुरते मर्यादित नसून वेगवेगळ्या सणांच्या काळात लागू होणार असल्याचे सांगितले जात आहे.

मात्र, या निर्णयाचा अर्थ फटाक्यांची निर्मिती आणि विक्री यांवर सरसकट बंदी घालण्यात आली आहे, असा होत नाही. सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यावरील निर्बंध आणि फटाक्यांच्या विक्रीचे नियम या वेगळ्या बाबी आहेत, हे लक्षात घ्यावे लागेल.

सण-उत्सवांच्या मिरवणुका आणि कार्यक्रमांदरम्यान मोठ्या आवाजात वाजणारे डीजे, डॉल्बी आणि ध्वनिक्षेपक यांमुळे होणाऱ्या त्रासाकडेही न्यायालयाने लक्ष वेधले आहे. आवाजाच्या ठरवलेल्या मर्यादांचे पालन करणे आणि नियम मोडणाऱ्यांवर कारवाई करणे आवश्यक असल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले. याशिवाय, सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या तीव्र लेझर लाईट्स आणि प्रकाशझोतांवरही निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

न्यायालयाच्या निर्देशांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी संबंधित प्रशासनावर आहे. नागरिकांना नियमांची माहिती देणे, सार्वजनिक ठिकाणी जनजागृती करणे आणि ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांचे उल्लंघन रोखणे यावर भर देण्यात आला आहे.

दिवाळीच्या काळात नागरिकांनी सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडणे टाळावे आणि लागू असलेल्या स्थानिक निर्बंधांची माहिती घ्यावी. सणांचा आनंद घेताना इतर नागरिकांच्या आरोग्याचा आणि सुरक्षिततेचा विचार करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.