आंघोळीनंतर कानात रोज खाज येतेय? ओलावा, इअरबड्स आणि काडी ठरू शकतात कारण

आंघोळ झाली की अनेकांच्या कानात खाज सुटते. कानात काहीतरी वळवळतंय असं वाटतं. बहुतेक जण याकडे लक्षच देत नाहीत, साधं आहे म्हणून सोडून देतात. पण रोज आंघोळीनंतर असं होत असेल तर ते साधं नाही, कारण यामागे काहीतरी कारण असू शकतं.

अनेकांना कानात इअरबड्स किंवा काडी घालायची सवय असते. त्यामुळे आतल्या कातडीला इजा होते आणि इन्फेक्शन होण्याची शक्यता तयार होते. डॉक्टरांच्या म्हणण्याप्रमाणे आंघोळीनंतर कानात खाज येणं हे तसं कॉमन आहे, पण ते सारखं होत असेल तर कारण शोधलं पाहिजे.

कानाच्या बाहेरच्या नळीवर नैसर्गिक तेलाचा एक थर असतो, जो मळ तयार होतो. हा थर कानाचं रक्षण करतो आणि धूळ, पाणी व बाहेरची घाण आत जाऊ देत नाही. पण कानात वारंवार पाणी गेलं किंवा ओलावा राहिला, तर हा संरक्षणाचा थर खराब होतो आणि खाज यायला लागते.

2021 मध्ये एका मेडिकल जर्नलमध्ये यावर अभ्यास झाला होता. त्यात सांगितलं होतं की कानाच्या नळीत पाणी साचून राहिल्याने खाज येते. ओलावा जास्त वेळ राहिला तर बुरशी म्हणजेच फंगल इन्फेक्शनचा धोका वाढतो. आंघोळ करताना पाणी गेलं की आतला मळ फुगतो. कापसाची काडी आणि इअरबड्स जास्त वापरणाऱ्यांच्या कानातलं नैसर्गिक तेल निघून जातं, त्वचा कोरडी पडते आणि खाज सुटते.

कानात सतत ओलावा राहिला तर तिथे बॅक्टेरिया आणि बुरशी वाढायला लागते. यातून होणाऱ्या आजाराला 'ओटायटिस एक्सटर्ना' म्हणतात. पोहणाऱ्यांना तो जास्त होतो, म्हणून त्याला 'स्विमर्स इअर' असंही म्हणतात. सुरुवात खाजेनेच होते. सुरुवातीला साधं वाटतं, पण नंतर कान दुखतो, आतून लाल होतो, सूज येते, कानातून पाणी येतं आणि नीट ऐकूही येत नाही.

खाजेची इतर कारणंही आहेत. एक्झिमा हा त्वचेचा आजार आहे, त्यामुळे कानाच्या कातडीला खाज येते, त्वचा कोरडी पडते आणि जळजळ होते. काही वेळा कानात वापरलेला शाम्पू, साबण किंवा कानातले यांची ऍलर्जी होते आणि खाज येते. कानातला मळ वाईट नसतो, तो कानाचं रक्षण करतो. तो जास्त साफ केला तर आतली त्वचा कोरडी पडते आणि खाज सुटते. दिवसभर इअरफोन किंवा इअरबड्स लावल्यानेही कानाची कातडी घासली जाते आणि खाज येऊ शकते.

खाज आली की बहुतेक जण कापसाची काडी, बोट, पेन किंवा किल्ली असं काहीतरी कानात घालतात. हे अजिबात करू नका. त्यामुळे नाजूक कातडीला जखम होते, जळजळ वाढते आणि इन्फेक्शनचा धोका वाढतो. काडीने मळ आतच ढकलला जातो आणि मग जास्त त्रास होतो.

आंघोळीनंतर काळजी कशी घ्यायची, तेही डॉक्टर सांगतात. पहिलं म्हणजे स्वच्छ टॉवेलने कानाचा बाहेरचा भाग हलकेच पुसून कोरडा करा. कानात पाणी गेल्यासारखं वाटलं तर डोकं एका बाजूला झुकवा, पाणी आपोआप बाहेर येईल. कान फडफडवू नका. कानात काडी, बोट किंवा कोणतीही टोकदार वस्तू घालू नका. आठवड्यातून 2-3 वेळा खाज येत असेल, कान दुखत असेल किंवा कानातून काही येत असेल, तर स्वतः काही करू नका आणि डॉक्टरांना भेटा.

थोडक्यात, आंघोळीनंतर कानात खाज येणं वरवर साधं वाटतं, पण दुर्लक्ष केलं तर मोठं इन्फेक्शन होऊ शकतं. म्हणून वेळीच काळजी घ्या आणि कानाच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.