नागपूर महापालिका आणणार 'पे अँड पार्क' धोरण, रिकाम्या जागांवर पार्किंग हब

नागपूर शहरातील बेशिस्त पार्किंगला आळा घालण्यासाठी, रस्त्यांवरची गर्दी कमी करण्यासाठी आणि वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी नागपूर महानगरपालिका (NMC) सर्वसमावेशक 'पे अँड पार्क' धोरण तयार करत आहे. या प्रस्तावित योजनेनुसार महापालिकेच्या रिकाम्या जागा, शाळा सुटल्यानंतर शाळांची मैदाने, मोकळी मैदाने आणि उड्डाणपुलांखालील किंवा त्यांच्या जवळील जागा संघटित पार्किंग हबसाठी वापरण्याचा विचार सुरू आहे.

रस्त्याच्या कडेला होणाऱ्या नेहमीच्या पार्किंगच्या पलीकडे जाऊन महापालिकेच्या उपलब्ध मालमत्तेचा चांगला वापर करणे आणि त्यातून महापालिकेला उत्पन्न मिळवून देणे, हा या उपक्रमाचा हेतू आहे.

वाहतूक पोलिसांसोबत संयुक्त पाहणी: पोलीस उपायुक्त (वाहतूक) यांच्या समन्वयाने प्राथमिक संयुक्त पाहणी करण्यात आली आहे. त्यात नागपूरमधील गर्दीची ठिकाणे नोंदवली गेली आणि ज्या मोठ्या रस्त्यांवर अव्यवस्थित पार्किंगमुळे वाहतूक अडते, ते शोधण्यात आले. या पाहणीत जवळपासच्या सरकारी आणि महापालिकेच्या मालमत्ताही ओळखल्या गेल्या. तिथे नियमित पार्किंग सुविधा उभारून वाहने गर्दीच्या रस्त्यांपासून दूर वळवता येतील.

अतिरिक्त महापालिका आयुक्त अंकित यांनी सांगितले की प्रशासन या प्रस्तावित आराखड्यावर काम करत आहे. "वाहनांची हालचाल सुरळीत करण्यासाठी आणि बेशिस्त पार्किंग संपवण्यासाठी आम्ही सर्वसमावेशक पार्किंग धोरण तयार करत आहोत. या बेशिस्त पार्किंगमुळे सध्या महापालिकेचा हक्काचा महसूल बुडत आहे," असे ते म्हणाले.

महापालिकेच्या शाळांची मैदाने शाळा सुटल्यानंतर कुंपण घालून वापरणे, मोकळी महापालिका मैदाने वापरणे आणि रुंद रस्त्यांवर तसेच उड्डाणपुलांजवळ एका बाजूला ठरावीक पार्किंग जागा आखणे, यावरही महापालिका विचार करत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

डिजिटल यंत्रणेतून पार्किंगची थेट माहिती: धोरण अंतिम करण्याआधी इतर मोठ्या शहरांत पार्किंगची मागणी, वाहनक्षमता आणि शुल्क रचना कशी आहे, याचा अभ्यास महापालिका करत आहे. संबंधित घटकांशी चर्चाही नियोजित आहे.

अंकित यांच्या म्हणण्यानुसार, हा प्रस्ताव आगामी सर्वसाधारण सभेत (GBM) मांडला जाईल आणि त्यानंतर अंमलबजावणीचा आराखडा ठरेल. राज्य विधिमंडळाच्या हिवाळी अधिवेशनाआधी अंमलबजावणी सुरू करण्याचे NMC चे उद्दिष्ट आहे.

या यंत्रणेला डिजिटल भागही असण्याची अपेक्षा आहे. त्यानुसार वाहनचालकांना ठिकाणी जाण्यापूर्वी मोबाइल डॅशबोर्डवर पार्किंगच्या जागा सध्या उपलब्ध आहेत का, हे थेट पाहता येऊ शकेल. त्यामुळे चालकांना मोकळी जागा सहज सापडेल, पार्किंगच्या शोधात विनाकारण फिरावे लागणार नाही आणि गजबजलेल्या भागातील वाहतूक व्यवस्थापन सुधारेल.

खासगी पार्किंग चालकांचे काय: सध्या काम करणाऱ्या खासगी पार्किंग चालकांवर बंदी घातली जाणार नाही, असे NMC ने स्पष्ट केले आहे. मात्र त्यांनी महापालिकेचे नियम पाळले पाहिजेत आणि वाहतुकीला अडथळा आणता कामा नये.

धोरणाचा मसुदा तयार होत असून २०२६ च्या अखेरीपर्यंत ते सुरू करण्याचे महापालिकेचे लक्ष्य आहे. अंतिम वेळापत्रक आणि कामकाजाचे तपशील धोरण मंजूर होण्याच्या प्रक्रियेवर अवलंबून असतील.

हे धोरण प्रभावीपणे राबवले गेल्यास नागपूरमधील महापालिकेच्या कमी वापरातील जमिनीचा चांगला उपयोग होईल, पार्किंगला शिस्त लागेल आणि प्रशासनाला उत्पन्नाचा आणखी एक स्रोत मिळेल.