AI शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना केंद्राची फेलोशिप, अर्जाची शेवटची तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स म्हणजेच AI चे शिक्षण घेणाऱ्या किंवा या क्षेत्रात रिसर्च प्रोजेक्ट करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी एक बातमी आहे. केंद्र सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या IndiaAI ने IndiaAI Fellowship 2026 साठी अर्ज घेण्यास सुरुवात केली आहे. अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ सांगण्यात आली आहे.

ही फेलोशिप केंद्र सरकारच्या IndiaAI Mission अंतर्गत सुरू झाली असून तिचे संचालन मंत्रालयांतर्गत IndiaAI कडून केले जात आहे. AI शी संबंधित प्रोजेक्ट आणि रिसर्च करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत मिळावी, हा या प्रोग्रामचा उद्देश आहे. अभ्यास आणि रिसर्च करताना विद्यार्थ्यांना वेगवेगळे खर्च करावे लागू शकतात. म्हणूनच अंडरग्रेजुएट (UG), इंटीग्रेटेड ड्युअल डिग्री (IDD), पोस्टग्रेजुएट (PG) आणि पीएचडी (PhD) अशा वेगवेगळ्या स्तरांवरील पात्र उमेदवारांसाठी वेगवेगळ्या रकमेची तरतूद केली आहे.

उपलब्ध माहितीनुसार UG विद्यार्थ्यांना १ लाख रुपयांपर्यंत मदत मिळू शकते, तर PG विद्यार्थ्यांना २ लाख रुपयांपर्यंत मदत दिली जाऊ शकते. ही कमाल रक्कम आहे. अर्ज करणाऱ्या प्रत्येकाला आपोआप पूर्ण रक्कम मिळणार नाही. मंजुरी आणि प्रत्यक्ष रक्कम पात्रता व प्रोग्रामच्या नियमांवर अवलंबून असेल. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी आपण कोणत्या श्रेणीत येतो आणि कोणती अट लागू होईल, हे उमेदवारांनी तपासले पाहिजे.

इंटीग्रेटेड ड्युअल डिग्री प्रोग्राममध्ये शिकणारे पात्र विद्यार्थीही अर्ज करू शकतात, जर ते AI शी संबंधित प्रोजेक्ट किंवा रिसर्च करत असतील. मात्र IDD विद्यार्थ्यांना कोणत्या टप्प्यात किती रक्कम मिळेल, हे अधिकृत पोर्टलवरील सविस्तर नियमांमधून पक्के करून घ्यावे लागेल.

PhD रिसर्च स्कॉलर्ससाठी दरमहा फेलोशिप ठरवलेली आहे. पहिल्या दोन वर्षांत ७०,००० रुपये प्रति महिना मिळतील. या दराने पहिल्या वर्षात एकूण ८ लाख ४० हजार रुपये आणि दुसऱ्या वर्षातही ८ लाख ४० हजार रुपये होतात. तिसऱ्या वर्षी ७५,००० रुपये प्रति महिना मिळतील आणि त्या वर्षाची एकूण रक्कम ९ लाख रुपये होते. चौथ्या आणि पाचव्या वर्षी फेलोशिप ८०,००० रुपये प्रति महिना होईल, म्हणजे या दोन्ही वर्षांची वार्षिक रक्कम ९ लाख ६० हजार रुपये असेल. प्रत्यक्ष पेमेंट मात्र फेलोशिपची स्वीकृती, पात्रता आणि लागू नियमांनुसार होईल.

याशिवाय AI रिसर्च करणाऱ्यांना दरवर्षी २ लाख रुपयांपर्यंत रिसर्च ग्रँट मिळू शकते. काही अटींच्या अधीन राहून आंतरराष्ट्रीय कॉन्फरन्समध्ये जाण्यासाठीही आर्थिक मदत मिळू शकते.