मध्यावधी पराभवानंतरही इराणबाबत ट्रम्प यांचे पाऊल: अणुमाहितीसाठी २ कोटी डॉलर्सचे बक्षीस

अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकीत डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाचा मोठा पराभव झाला आहे. टेक्सास राज्यात रिपब्लिकन पक्षाचा अनेक दशकांपासून मोठा प्रभाव आहे, पण तिथेही ट्रम्प यांना हार पत्करावी लागली.

बाहेरच्या देशांतील युद्धे बंद करू, अमेरिकेला पुन्हा महान बनवू आणि अमेरिकन नागरिकांचे जीवनमान उंचावू, अशी भाषणे आणि वचने देऊन ट्रम्प सत्तेत आले होते. पण त्यांनी इराणवर हल्ला केला. या युद्धामुळे महागाई वाढली, खर्च प्रचंड झाला आणि पेट्रोल व गॅसच्या किमती वाढल्या, असे म्हटले जात आहे. इराणमधील लहान मुलींच्या शाळेवर झालेल्या हल्ल्यात मुले मारली गेली, असाही उल्लेख केला जात आहे.

निकालानंतर अमेरिकेच्या सिनेटमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाचे बहुमत जवळपास निश्चित झाले. त्यानंतर ट्रम्प यांनी एका सार्वजनिक ठिकाणी लाल रंगाची टोपी घातली, त्यावर "मिस्टर व्हिटो" असे लिहिले होते. डेमोक्रॅट्सनी कितीही बंधने घालण्याचा प्रयत्न केला, तरी व्हिटोचा विशेष अधिकार वापरून हवे ते करता येईल, असा त्याचा अर्थ सांगितला जात आहे.

पराभवानंतर ट्रम्प सौम्य होतील की आणखी आक्रमक, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे, कारण अमेरिकेच्या निर्णयांचा परिणाम सगळ्या जगावर होतो. निवडणुकीतील पराभवामुळे ट्रम्प यांचे सल्लागार सावध भूमिका घेण्याच्या मनस्थितीत असून तोच सल्ला ट्रम्प यांना देत आहेत, असे बोलले जात आहे. अमेरिकेच्या बहुतांश लोकांना इराणबरोबरचे युद्ध बेकायदेशीर वाटते, असेही सांगितले जाते. दुसरीकडे नेतान्याहू किंवा इस्रायली लॉबी ट्रम्प यांना इराणवर मोठा हल्ला करण्यासाठी तयार करू शकते, अशी शक्यता मांडली जात आहे. ट्रम्प कोणत्या बाजूने निर्णय घेतात, हे अजून स्पष्ट नाही.

दरम्यान, ट्रम्प यांनी इराणच्या अणुकार्यक्रमाची माहिती देणाऱ्या व्यक्तीला २ कोटी डॉलर्स, म्हणजे २० दशलक्ष डॉलर्सचे बक्षीस जाहीर केले आहे. माहिती देणाऱ्याच्या जीवाला धोका निर्माण झाला, तर त्याला सुरक्षित ठिकाणी ठेवून त्याची काळजी घेतली जाईल, असेही जाहीर करण्यात आले आहे.

याच पार्श्वभूमीवर रशियाने इराणला काही महत्त्वाची क्षेपणास्त्रे गुप्तपणे पुरवली आहेत, असा दावा केला जात आहे. इराणवर अणुहल्ला झाला तर रशिया या युद्धात उघडपणे उतरेल, असाही दावा लोक करत आहेत. इराणने नतान्झ अणुभट्टीजवळ राहणाऱ्या लोकांना किरणोत्सर्गापासून वाचवण्यासाठी आयोडीनच्या गोळ्यांचे वाटप केले आहे, तसेच डोंगराखाली वर्षभर पुरेल इतका अन्नसाठा आणि राहण्याची व्यवस्था केली आहे, असाही दावा करण्यात आला आहे. या हालचाली पाहून राजकीय विश्लेषक याला वादळापूर्वीची शांतता म्हणत आहेत.