राजनाला कालव्याची साफसफाई जोरात, कर्जत तालुक्यातील ४० गावांच्या शेतीला पाण्याची आस

कर्जत तालुक्याचा पूर्व भाग हिरवागार ठेवणाऱ्या राजनाला कालव्याच्या दुरुस्तीच्या कामाला आता वेग आला आहे. सगळे कालवे आणि पोट कालवे यांची साफसफाई जोरात सुरू आहे. यंदा डिसेंबर महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात कालव्याचे पाणी सोडण्याची कार्यवाही पाटबंधारे खात्याने सुरू केली आहे.

राजनाला सिंचन समूह हा टाटांच्या भिवपूरी जलविद्युत केंद्राच्या अवजलावर चालतो. राजनाला डाव्या कालव्यातून सन 1959 पासून सिंचन सुरू आहे. उजवा कालवा आणि पालीपोटल कालवा सन 1972-73 मध्ये पूर्ण झाले आणि त्यांच्यातून सिंचनाला सन 1973-74 मध्ये सुरुवात झाली. डाव्या कालव्याचे पाणी 21 गावे वापरतात, उजव्या कालव्याचे सात गावे वापरतात, तर पाली पोटल कालवाही आहे. या सगळ्यांमधून मिळून एकूण 2542 हेक्टर जमीन ओलिताखाली येते.

जलविद्युत केंद्रातून उपलब्ध होणाऱ्या अवजलापैकी 42.330 द.ल.घ.मी. अवजल राजनाला सिंचन समूहाला मंजूर आहे. हे अवजल बंधाऱ्यातून सोडले जाते आणि पुढे राजनाला डावा कालवा, उजवा कालवा व पालीपोटल कालव्यात वळवले जाते. कर्जत तालुक्यातील ४० गावांमध्ये दुबार शेती करण्यासाठी हे पाणी महत्त्वाचे ठरते.

शेतकऱ्यांची अडचण गेली दोन वर्षे वाढलेली आहे. २०२५ मध्ये संपूर्ण मे महिन्यात पाऊस झाल्याने भाताची पिके शेतातच भिजून खराब झाली आणि शेतकरी आर्थिक संकटात सापडला. यंदा पावसाळ्यात पाऊस कमी पडला, त्यामुळे भाताची शेती पूर्ण बहरली नाही आणि नुकसान झाले. खरीप हंगाम पावसाच्या अनियमिततेमुळे फुकट गेला आहे.

यामुळेच शासनाने यंदा कर्जत तालुका दुष्काळग्रस्त म्हणून जाहीर केला आहे. उन्हाळ्यातील भाताची शेती नीट करता यावी म्हणून राजनाला कालवा परिसरात शेतीसाठी लवकर पाणी सोडण्याच्या हालचाली पाटबंधारे विभागाने सुरू केल्या आहेत. त्यासाठी मशिनरी वापरून नालेसफाई सुरू करण्यात आली आहे. पाटबंधारे विभागाकडून कालवे, पोट कालवे आणि नाल्यांची स्वच्छता केली जात आहे.

उरलेले सगळे अवजल उल्हास नदीत सोडले जाते. हे पाणी नळपाणी योजनांसाठी पिण्याच्या पाण्याची गरज भागवते. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण, डोंबिवली, उल्हासनगर, ठाणे, मिरा-भाईंदर आणि भिवंडी-निजामपूर या महानगरांसह अंबरनाथ व बदलापूर या नगरपालिका हे पाणी पिण्यासाठी तसेच औद्योगिक कारणांसाठी वापरतात. राजनाला सिंचन समूहाची प्रकल्पीय सिंचन क्षमता 2542 हेक्टर असून निर्मित सिंचन क्षमता 2362 हेक्टर आहे.

उन्हाळ्यात शेती होणाऱ्या ठिकाणी डिसेंबर महिन्यात कालव्यांना पाणी सोडले, तर शेती वेळेत करता येईल आणि शेतकऱ्याला दिलासा मिळेल, असे माजी आमदार सुरेश लाड म्हणाले. कालव्यांच्या दुरुस्तीची कामे नोव्हेंबर महिन्यात पूर्ण करून शेतीसाठी डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात पाणी सोडावे, अशी मागणी त्यांनी केली.