कन्यादान योजनेतील घोटाळा: शोभित त्रिपाठींची 5.37 कोटींची मालमत्ता ईडीने जप्त केली

मध्य प्रदेशातील मुख्यमंत्री कन्यादान विवाह सहाय्यता योजनेतील घोटाळ्याच्या प्रकरणात सक्तवसुली संचालनालयाने (ईडी) मोठी कारवाई केली आहे. या प्रकरणातील मुख्य आरोपी शोभित त्रिपाठी यांची 5.37 कोटी रुपयांची स्थावर मालमत्ता जप्त करण्यात आली आहे. शोभित त्रिपाठी हे विदिशा जिल्ह्यातील सिरोज जनपद पंचायतीचे माजी सीईओ असून मध्य प्रदेशचे माजी मंत्री गोपाल भार्गव यांचे मेहुणे आहेत.

ही मालमत्ता मनी लाँडरिंग प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत तात्पुरती जप्त करण्यात आली. ईडीच्या भोपाळ विभागीय कार्यालयाने ही कारवाई केली. जप्त केलेली मालमत्ता शोभित त्रिपाठी आणि त्यांचा साथीदार हेमंत साहू यांच्या नावावर नोंदलेली आहे. शनिवारी, म्हणजे 31 ऑक्टोबर रोजी, ईडीने भोपाळमधील विशेष पीएमएलए न्यायालयात शोभित त्रिपाठी आणि इतर दोन आरोपींविरुद्ध आरोपपत्रही दाखल केले.

ईडीच्या तपासानुसार, शोभित त्रिपाठी सिरोज जनपद पंचायतीचे सीईओ असताना, म्हणजे 2019 ते नोव्हेंबर 2021 या काळात, त्यांनी इतर साथीदारांसह कागदोपत्री 5,923 बनावट आणि संशयास्पद विवाह दाखवले. त्या आधारे सरकारी तिजोरीतून 30.8 कोटी रुपये मंजूर करून घेण्यात आले आणि या रकमेचा अपहार करण्यात आला, असे तपासात पुढे आले आहे.

कोरोनाच्या काळात देशात लॉकडाऊन होता आणि सार्वजनिक विवाहसोहळे तसेच सामूहिक मेळाव्यांवर पूर्ण बंदी होती. तरीही हा प्रकार सुरू राहिला, असे तपासात म्हटले आहे.

पैसे कसे वळवले गेले, याचीही माहिती तपासातून समोर आली आहे. अपात्र व्यक्तींना काहीच कल्पना न देता, बनावट ओळखपत्रे वापरून त्यांच्या नावावर गुपचूप बँक खाती उघडली गेली. काही ठिकाणी गरीब किंवा अज्ञात लोकांच्या जुन्या खात्यांचा गैरवापर झाला, आणि त्यांना याचा पत्ताही नव्हता. योजनेतून प्रत्येक मुलीमागे 51,000 रुपये अशी सरकारी मदत या खात्यांत जमा होताच आरोपींनी पैशाचा माग लागू नये म्हणून लगेच अनेक हप्त्यांमध्ये रोख रक्कम काढली आणि ती आपापसात वाटून घेतली, असा ईडीचा तपास सांगतो.

या घोटाळ्यासाठी शोभित त्रिपाठी आणि इतर अनेक जण एका संघटित नेटवर्कचा भाग म्हणून काम करत होते. त्यात प्रामुख्याने हेमंत साहू आणि योगेंद्र शर्मा यांच्यासारख्या साथीदारांचा समावेश होता. सह-आरोपींनी अपात्र आणि काल्पनिक लाभार्थ्यांच्या नावे बनावट अर्ज आणि खोटी कागदपत्रे तयार केली. त्यातील माहिती एका सरकारी पोर्टलवर भरली गेली, म्हणजे हे विवाह कागदोपत्री कायदेशीर दिसावेत. खात्यांत पैसे जमा झाल्यावर एटीएम आणि इतर विविध मार्गांनी हप्त्यांमध्ये रोख रक्कम काढली गेली.

काळा पैसा लपवण्यासाठी आरोपींनी हा पैसा आपल्या नातेवाइकांच्या खात्यांत हस्तांतरित केला, असेही तपासात उघड झाले आहे. तो पैसा शेअर बाजार, म्युच्युअल फंड आणि बेनामी मालमत्ता खरेदी करण्यासाठी वापरला गेला, असे ईडीचे म्हणणे आहे.

या प्रकरणाची सुरुवात मध्य प्रदेश पोलिसांच्या आर्थिक गुन्हे शाखेने भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत नोंदवलेल्या गुन्ह्यापासून झाली. त्याच गुन्ह्याच्या आधारे ईडीने मनी लाँडरिंगचा तपास हाती घेतला. या तपासादरम्यान ईडीने 2 सप्टेंबर 2026 रोजी शोभित त्रिपाठी यांना अटक केली. ते सध्या न्यायालयीन कोठडीत आहेत.

ईडीने न्यायालयाला कळवले आहे की 5,923 संशयास्पद विवाह प्रकरणे, 20 हून अधिक बँका आणि 93 ग्रामपंचायती यांचा समावेश असलेल्या या मोठ्या नेटवर्कमधील पैशांचा माग काढण्यासाठी पुढील तपास सुरू आहे. या प्रकरणात आणखी कोणी गुंतले असण्याची शक्यता असून त्यांचाही शोध घेतला जात आहे.