शेअर बाजारातील कथित 'पंप अँड डंप'; ईडीने सुमारे 200 कोटींची ट्रेडिंग खाती गोठवली

प्रवर्तन निर्देशालयाने (ईडी) शेअर बाजारातील कथित 'पंप अँड डंप' फसवणुकीच्या प्रकरणात मोठी कारवाई केली आहे. व्हॉट्सॲप ग्रुपवरून 'मल्टीबॅगर' शेअर्सच्या टिप्स देऊन किरकोळ गुंतवणूकदारांना खरेदीस प्रवृत्त केले गेले आणि त्यातून दोन लिस्टेड कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये फसवणूक झाल्याचा आरोप आहे. या प्रकरणात संबंधित व्यक्ती आणि संस्थांशी निगडित सुमारे 200 कोटी रुपयांची ट्रेडिंग खाती गोठवण्यात आली आहेत.

'ईडी'च्या मुंबई झोनल ऑफिस-1 ने मुंबईसह नाशिक, अहमदाबाद, गांधीनगर, सूरत आणि भावनगर या सहा शहरांत एकूण 29 ठिकाणी छापे टाकले. ही कारवाई मनी लाँड्रिंग प्रतिबंधक कायदा, 2002 अंतर्गत करण्यात आली आहे.

छाप्यांमध्ये दोन कंपन्यांची कार्यालये, प्रवर्तकांची निवासस्थाने, कमी किमतीत शेअर्स मिळालेल्या व्यक्तींची घरे आणि फायनान्स फर्मची कार्यालये तपासली गेली. प्रमोशनल व्हॉट्सॲप ग्रुप चालवणाऱ्या संशयितांच्या ठिकाणीही छापे पडले. 'मेसर्स आर. एम. ड्रिप अँड संप्रंकलर्स सिस्टिम्स लिमिटेड' आणि 'मेसर्स आर अँड बी डेनिम्स लिमिटेड' या दोन लिस्टेड कंपन्यांच्या शेअर्सच्या किमतीत फेरफार केल्याचा संशय आहे.

तपासात असे समोर आले आहे की एप्रिल 2023 ते मार्च 2024 दरम्यान या कंपन्यांनी निवडक व्यक्तींना साडेतीन कोटींपेक्षा जास्त शेअर्स आणि कन्व्हर्टिबल वॉरंट्स जारी केले होते.

डिसेंबर 2025 अखेरपासून फेब्रुवारी 2026 पर्यंत व्हॉट्सॲप कम्युनिटीजद्वारे किरकोळ गुंतवणूकदारांना रोज हे शेअर्स घेण्याच्या टिप्स पाठवल्या जात होत्या. हे ग्रुप हरियाणा आणि मुंबईतील व्यक्तींच्या सिम कार्डवर चालवले जात होते आणि त्यांचे संचालन भावनगर येथून होत होते.

'आर. एम. ड्रिप'च्या शेअरचा मोठ्या प्रमाणात प्रचार करून ट्रेडिंग व्हॉल्यूम वाढवण्यात आला. वाढलेल्या मागणीचा फायदा घेत, कमी किमतीत शेअर्स मिळवलेल्या लाभार्थ्यांनी ते सामान्य गुंतवणूकदारांना विकले, असा 'ईडी'चा आरोप आहे.

छाप्यांदरम्यान अफ्लुएन्स जेम्स, कावा एचयूएफ आणि कोमले कन्सल्टन्सी हे लाभार्थी गट असल्याची ओळख पटली आहे. डिजिटल उपकरणे आणि कागदपत्रे जप्त करण्यात आली आहेत. नाशिकमधील सहभागामुळे स्थानिक गुंतवणूकदारांमध्ये खळबळ उडाली आहे.

'पंप अँड डंप' म्हणजे काही लोक कमी किमतीत शेअर्स घेतात आणि सोशल मीडियावरून त्यांचा प्रचार करतात. भाव वाढल्यावर ते आपले शेअर्स विकून नफा कमावतात, भाव घसरल्यावर मात्र सामान्य गुंतवणूकदारांचे नुकसान होते. म्हणून व्हॉट्सॲप किंवा टेलिग्रामवरील शेअर टिप्सवर विश्वास ठेवू नये, 'मल्टीबॅगर' किंवा 'गॅरंटीड रिटर्न' देणाऱ्या संदेशांपासून सावध राहावे, कंपनीची आर्थिक स्थिती तपासावी आणि संशयास्पद सल्ला मिळाल्यास सेबी किंवा पोलिसांकडे तक्रार करावी, असे सांगितले गेले आहे.