झाडीपट्टी नाटकांच्या परवानग्या नाकारल्या जात असल्याने कलाकार अडचणीत; ब्राह्मणवाडे यांची मागणी

गडचिरोली/चंद्रपूर : झाडीपट्टी रंगभूमीच्या नाट्यप्रयोगांना परवानगी नाकारली जात असल्याने पूर्व विदर्भातील कलाकार आणि नाट्यसंस्था अडचणीत सापडल्या आहेत. प्रशासन वेगवेगळी कारणे पुढे करून नाट्यप्रयोगांना परवानगी देत नाही, असा आरोप आहे. या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस नेते महेंद्र ब्राह्मणवाडे यांनी नाट्यप्रयोगांना तातडीने परवानगी द्यावी, अशी मागणी केली आहे.

गडचिरोली आणि चंद्रपूरसह पूर्व विदर्भातील सहा जिल्ह्यांना झाडीपट्टी रंगभूमीचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा लाभला आहे. गावाकडच्या लोकांचे मनोरंजन करण्यासोबतच सामाजिक प्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम म्हणून या रंगभूमीने आपली स्वतंत्र ओळख तयार केली आहे. या भागात दरवर्षी शेकडो नाट्यप्रयोग होतात. मात्र यंदा प्रशासनाकडून वेगवेगळी कारणे सांगून परवानग्या नाकारल्या जात आहेत. त्यामुळे या रंगभूमीशी जोडलेले कलाकार, नाट्यसंस्था आणि या व्यवसायावर अवलंबून असलेल्या हजारो लोकांच्या रोजगाराचा प्रश्न उभा राहिला आहे. प्रशासनाने या विषयाकडे गांभीर्याने पाहावे आणि नाट्यप्रयोगांना परवानगी द्यावी, असे ब्राह्मणवाडे यांचे म्हणणे आहे.

झाडीपट्टी रंगभूमी हा पूर्व विदर्भाच्या सांस्कृतिक जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. गावाकडच्या रसिक प्रेक्षकांना मनोरंजनाची मेजवानी देतानाच सामाजिक, शैक्षणिक आणि कौटुंबिक विषयांवर भाष्य करणारे नाट्यप्रयोग या रंगभूमीवर सादर केले जातात. ग्रामीण भागातील अनेक प्रतिभावान कलाकारांना आपली कला दाखवण्यासाठी ही रंगभूमी हक्काचे व्यासपीठ देते. म्हणूनच तिचे महत्त्व फक्त मनोरंजनापुरते मर्यादित नाही; ती स्थानिक कला, संस्कृती आणि रोजगारनिर्मितीशीही जोडलेली आहे.

झाडीपट्टी नाट्यव्यवसायातून दरवर्षी शंभर कोटी रुपयांहून अधिक आर्थिक उलाढाल होते. या व्यवसायात फक्त कलाकारच नाहीत, तर नाटकांचे लेखक, दिग्दर्शक, संगीतकार, वादक, डेकोरेशनसह मंडप व्यावसायिक, वाहनचालक आणि इतर अनेक घटक सहभागी असतात. नाट्यप्रयोगांच्या आयोजनामुळे स्थानिक बाजारपेठेलाही चालना मिळते. त्यामुळे या क्षेत्रातून हजारो लोकांना प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार मिळतो.

अनेक कलाकार आणि तंत्रज्ञ वर्षभर झाडीपट्टी नाट्यप्रयोगांतून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर अवलंबून असतात. विशेषतः ग्रामीण भागातील कलाकारांसाठी हा व्यवसाय उपजीविकेचे महत्त्वाचे साधन आहे. अशा परिस्थितीत परवानग्या नाकारल्या गेल्या, तर त्याचा फटका फक्त नाट्यसंस्थांना बसत नाही; तो संपूर्ण नाट्यव्यवसायाशी संबंधित सर्व घटकांना बसतो. म्हणून परवानगी प्रक्रियेतील अडचणी दूर करून प्रशासनाने नाट्यप्रयोगांना रीतसर परवानगी द्यावी, अशी मागणी महेंद्र ब्राह्मणवाडे यांनी केली आहे.

झाडीपट्टी रंगभूमी ही पूर्व विदर्भाची सांस्कृतिक ओळख आहे आणि तिच्या माध्यमातून अनेक कलाकारांनी आपले आयुष्य घडवले आहे. त्यामुळे नाट्यप्रयोगांबाबत निर्माण झालेल्या अडचणी दूर करून कलाकार, नाट्यसंस्था आणि संबंधित व्यावसायिकांना न्याय मिळवून देणे गरजेचे आहे, असे त्यांनी म्हटले आहे. प्रशासनाने या प्रश्नाकडे फक्त परवानगीच्या प्रक्रियेच्या नजरेतून न पाहता, त्यामागची सांस्कृतिक परंपरा आणि हजारो लोकांचा रोजगार यांचाही विचार करावा, असेही ब्राह्मणवाडे यांनी स्पष्ट केले.