इस्रायलमध्ये त्रिशंकू स्थिती: हर्झोग यांच्या सल्लामसलतीत नेतान्याहू आणि आयझेनकोट आमनेसामने

इस्रायलच्या सार्वत्रिक निवडणुकीचे निकाल जाहीर झाल्यापासून तिथल्या राजकारणात झपाट्याने हालचाली सुरू झाल्या आहेत. कोणत्याही एका पक्षाला किंवा आघाडीला स्पष्ट बहुमत मिळालेले नाही, त्यामुळे देशात पुन्हा एकदा त्रिशंकू परिस्थिती तयार झाली आहे.

अशा वेळी स्थिर आणि सक्षम सरकार स्थापन व्हावे म्हणून राष्ट्राध्यक्ष आयझॅक हर्झोग यांनी नवनिर्वाचित क्नेसेटमधील, म्हणजे संसदेतील, लहान-मोठ्या सर्व पक्षांच्या प्रतिनिधींशी सल्लामसलत सुरू केली आहे. जेरुसलेममधील राष्ट्राध्यक्ष भवनात या बैठका होत असून त्यांचे थेट प्रक्षेपण केले जात आहे, म्हणजे सगळे काही पारदर्शकपणे चालते. हर्झोग यांनी क्नेसेटमधील सर्व संसदीय गटांसोबत बैठकांची दुसरी फेरी सुरू केली आहे.

पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू आपली खुर्ची पुन्हा वाचवतात का, की गडी आयझेनकोट नवे पंतप्रधान होतात, याकडे आता सगळ्या जगाचे लक्ष लागले आहे.

इस्रायलच्या राजकीय आणि संविधानिक नियमांनुसार निवडणुकीत स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही, तर राष्ट्राध्यक्षांची भूमिका खूप महत्त्वाची ठरते. पुढे देशाचे नेतृत्व कोण करू शकेल आणि बहुमताचा आकडा कोणाला गाठता येईल, हे ठरवणे हाच या चर्चेचा मुख्य उद्देश आहे. बैठकीत प्रत्येक पक्षाला आपल्या पसंतीच्या पंतप्रधान उमेदवाराला पाठिंबा देण्याची अधिकृत विनंती केली जात आहे. कायदेशीर तरतुदीनुसार जो नेता सर्वात मोठ्या पक्षाचा आहे त्यालाच संधी मिळते असे नाही. इतर पक्षांच्या पाठिंब्याने सरकार बनवण्याची सर्वाधिक शक्यता ज्या खासदाराला आहे, त्याला राष्ट्राध्यक्ष आघाडी सरकार स्थापन करण्याचा जनादेश आधी देतात.

सध्या संसदेत दोन मुख्य गट आमनेसामने उभे आहेत. एका बाजूला दीर्घकाळ पंतप्रधान राहिलेले बेंजामिन नेतान्याहू आणि त्यांचा लिकुड पक्ष आहे. दुसऱ्या बाजूला विरोधकांचे नेतृत्व करणारे गडी आयझेनकोट आणि त्यांचा याशर पक्ष आहे.

छोट्या पक्षांची भूमिका आता हळूहळू स्पष्ट होत आहे. रिलिजियस झायोनिस्ट पार्टी, शाश आणि झेहुत हे धार्मिक आणि उजव्या विचारांचे पक्ष नेतान्याहू यांनाच पुन्हा पंतप्रधान करण्यासाठी उघडपणे त्यांच्या पाठीशी उभे आहेत. याउलट याशर पक्षाचे प्रमुख गडी आयझेनकोट यांच्या नेतृत्वाला द डेमोक्रॅट्स, बेयाशाद, रा'आम आणि अविग्डोर लिबरमन यांच्या नेतृत्वाखालील 'यिस्रायल बेतेनू' पक्ष यांनी पूर्ण पाठिंबा जाहीर केला आहे.

काही गटांनी मात्र अजून पत्ते उघडलेले नाहीत. 'युनायटेड तोराह ज्युडायझम'च्या देगेल हातोराह गटाच्या चार प्रतिनिधींनी सध्या कोणत्याही उमेदवाराला पाठिंबा देणार नाही असे सांगितले आहे. अगुदात इस्रायलच्या सदस्यांनी आपली भूमिका अजून गुलदस्त्यातच ठेवली आहे. त्यामुळे सत्तेची ही शर्यत चांगलीच अटीतटीची झाली आहे.