इस्रायल निवडणूक: कोणालाच स्पष्ट बहुमत नाही, नेतान्याहू आणि आयझेनकोट यांच्यात काट्याची टक्कर

इस्रायलमध्ये झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर देशाच्या राजकारणात मोठी उलथापालथ होताना दिसत आहे. पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या नेतृत्वाखालील सत्ताधारी आघाडीसमोर यंदा मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. माजी लष्करप्रमुख गादी आयझेनकोट यांच्या विरोधी गटाने नेतान्याहू यांना जोरदार टक्कर दिली आहे.

या निवडणुकीसाठी २७ ऑक्टोबर रोजी मतदान झाले आणि ते बॅलेट पेपरवर पार पडले. २०२३ मधील हमासच्या हल्ल्यानंतर देशात होणारी ही पहिलीच सार्वत्रिक निवडणूक आहे. प्रचारात विरोधकांनी सुरक्षा धोरण, युद्ध आणि सरकारचे निर्णय या मुद्द्यांवरून नेतान्याहू यांना लक्ष्य केले. गादी आयझेनकोट यांनी बदलाची हाक दिली आणि त्यातून मतदारांना आपल्याकडे आकर्षित केले.

मतमोजणीत चित्र वारंवार बदलले. सुरुवातीला विरोधी आघाडीला थोडी आघाडी मिळाल्याचे संकेत मिळाले होते. पण मोजणी सुरू झाल्यानंतर परिस्थिती पालटली आणि नेतान्याहू यांच्या आघाडीने पुढे जागा घेतली. मात्र त्यांची ही आघाडी फारशी मोठी नाही. दोन्ही गटांमध्ये जास्त अंतर नसल्यामुळे काट्याची टक्कर रंगली आहे.

इस्रायलच्या संसदेत, म्हणजे नेसेटमध्ये, एकूण १२० जागा आहेत. सरकार स्थापन करण्यासाठी किमान ६१ जागांचे बहुमत लागते. प्राथमिक मतमोजणीत नेतान्याहू यांच्या आघाडीला ५६ जागा, तर आयझेनकोट यांच्या विरोधी आघाडीला ४८ जागा मिळण्याचे चित्र होते. म्हणजे दोन्हीपैकी कोणत्याही गटाला ६१ चा आकडा गाठता आलेला नाही. अरब पक्षांना १६ जागा मिळतील, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे सरकार स्थापनेत अरब पक्षांची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते, आणि कोणता पक्ष कोणाला पाठिंबा देतो, यावरच सत्तेचे गणित अवलंबून राहणार आहे.

दरम्यान, आपण अरब पक्षाचा पाठिंबा घेणार नाही, असे नेतान्याहू यांनी जाहीर केले आहे. तसेच या निवडणुकीत आपल्यासोबत फसवणूक झाल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. म्हणजेच निवडणूक पारदर्शक झाली नसल्याचा दावा त्यांनी केला आहे. मजबूत उजव्या विचारसरणीचे सरकार स्थापन करण्याचा निर्धारही त्यांनी व्यक्त केला आहे. दुसरीकडे विरोधकांनीही सत्ता स्थापनेचा आपला दावा कायम ठेवला आहे.

कोणत्याही गटाला स्पष्ट बहुमत न मिळाल्यामुळे आता विविध पक्षांमध्ये चर्चा आणि आघाड्यांची जुळवाजुळव सुरू होण्याची शक्यता आहे. सरकार स्थापनेसाठी योग्य नेत्याला संधी देण्याची जबाबदारी राष्ट्राध्यक्ष आयझॅक हझान्ग यांच्यावर असेल. इस्रायलमधील सत्तासंघर्ष आता कोणत्या वळणावर जाणार आणि त्याचा जागतिक राजकारणावर काय परिणाम होणार, याकडे सर्व राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष लागले आहे. येते काही दिवस इस्रायलच्या राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. अंतिम निकाल आणि आघाड्यांच्या चर्चेनंतरच देशाचे पुढील नेतृत्व स्पष्ट होईल.