नेतान्याहूंची कसोटी: इस्रायलमध्ये आज सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी मतदान

इस्रायलमध्ये आज, २७ ऑक्टोबर रोजी, सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी मतदान होत आहे. मध्यपूर्वेतील युद्धासारखी परिस्थिती, गाझामधील संघर्ष आणि इराणसोबतचा लष्करी तणाव अशा वातावरणात ही निवडणूक होत आहे. पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्यासाठी ही त्यांच्या राजकीय अस्तित्वाची मोठी परीक्षा मानली जात आहे.

हमासने ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी हल्ला केला होता. त्यानंतर देशात पहिल्यांदाच सार्वत्रिक निवडणूक होत असल्याने तिला विशेष महत्त्व आले आहे. जवळपास तीन वर्षे युद्ध चालल्यानंतर इस्रायली नागरिक नेतान्याहू यांच्या नेतृत्वावर पुन्हा विश्वास ठेवणार, की सत्तांतराच्या बाजूने कौल देणार, याकडे सगळ्या जगाचे लक्ष लागले आहे.

नेतान्याहू यांच्या लिकूड पक्षासमोर माजी लष्करप्रमुख गादी आयझेनकोट यांच्या नेतृत्वाखालील विरोधी गटाचे मोठे आव्हान आहे. नेतान्याहू हे इस्रायलमध्ये सर्वाधिक काळ पंतप्रधानपदावर राहिलेले नेते आहेत. पण हमासचा हल्ला रोखता आला नाही, गाझामधले युद्ध दीर्घकाळ सुरू आहे आणि इराणसोबत संघर्ष चालू आहे, यामुळे त्यांच्या नेतृत्वावर प्रश्न उभे राहिले आहेत.

दुसरीकडे, आयझेनकोट यांनी देशाच्या सुरक्षाव्यवस्थेत बदल करण्याचे, लष्करी धोरणांचा फेरआढावा घेण्याचे आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर इस्रायलची प्रतिमा सुधारण्याचे आश्वासन दिले आहे.

या निवडणुकीत मतदारांसमोर अनेक महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. गाझामधील युद्ध, हमासच्या हल्ल्यानंतरची सुरक्षा व्यवस्था, इराणसोबतचा संघर्ष, लेबनॉनमधील लष्करी कारवाया आणि पॅलेस्टिनी प्रदेशातील परिस्थिती या मुद्द्यांचा निवडणुकीवर मोठा प्रभाव पडत आहे.

याशिवाय काही धार्मिक समुदायांना लष्करी सेवेतून मिळणाऱ्या सवलती, न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य आणि देशातील लोकशाही संस्थांची स्थिती हे विषयही प्रचारात चर्चेत आहेत. सात लाखांहून अधिक नागरिक मतदानासाठी पात्र आहेत. मतदानाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातही मतदारांचा चांगला प्रतिसाद दिसला आहे.

इस्रायलच्या संसदेत, म्हणजेच नेसेटमध्ये, एकूण १२० जागा आहेत. सरकार स्थापन करण्यासाठी किमान ६१ जागांचे बहुमत लागते. देशात प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व पद्धतीने निवडणूक होते, त्यामुळे कोणत्याही एका पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळणे कठीण मानले जाते. म्हणूनच लहान पक्षांची भूमिका निर्णायक ठरू शकते.

मतदान संपल्यानंतर प्राथमिक अंदाज समोर येतील. मात्र अंतिम निकाल आणि सत्तास्थापनेचे चित्र स्पष्ट व्हायला काही दिवस लागू शकतात. अधिकृत निकाल ४ नोव्हेंबरला जाहीर होण्याची अपेक्षा आहे. नेतान्याहू पुन्हा सत्तेत येणार की इस्रायलमध्ये नेतृत्वबदल होणार, याचा निर्णय या निवडणुकीतून होणार आहे.