फिलीपिन्समध्ये राजनाथ सिंह यांची अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीटर हेगसेथ यांच्याशी बैठक

भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीटर हेगसेथ यांची भेट घेतली. आग्नेय आशियातील सुरक्षा आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील वाढत्या आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर ही भेट झाली. फिलीपिन्सच्या सेबू शहरात १३ व्या 'आसियान संरक्षण मंत्री बैठक-प्लस' (ADMM-Plus) दरम्यान ही उच्चस्तरीय द्विपक्षीय बैठक पार पडली.

या चर्चेत संरक्षण सहकार्य, लष्करी तंत्रज्ञानाचे सह-उत्पादन आणि माहितीची देवाणघेवाण अधिक वेगाने पुढे नेण्यावर एकमत झाले. मुक्त, खुले आणि सुरक्षित इंडो-पॅसिफिक क्षेत्र घडवण्यासाठी भारत-अमेरिका भागीदारी हा भक्कम पाया असल्याचेही यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.

बैठकीनंतर राजनाथ सिंह यांनी सोशल मीडियावर माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, दोन्ही देशांनी १० वर्षे जुन्या भारत-अमेरिका प्रमुख संरक्षण भागीदारी आराखड्याच्या प्रगतीचा आढावा घेतला. लष्करी सहकार्य, दोन्ही सैन्यांमधील समन्वय, अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचे हस्तांतरण आणि संरक्षण साहित्याची एकत्र निर्मिती या क्षेत्रांत या आराखड्यामुळे मोठी क्रांती झाली आहे, असे त्यांनी म्हटले आहे.

सेबू येथे २८ आणि २९ ऑक्टोबर रोजी ही शिखर परिषद होत आहे. राजनाथ सिंह या परिषदेत भारतीय शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करत असून प्रादेशिक सुरक्षेच्या मुद्द्यांवर ते भारताची भूमिका मांडणार आहेत.

बैठकीदरम्यान दोन्ही नेत्यांनी संरक्षण क्षेत्रातील सह-उत्पादनाला (Co-production) अधिक गती देण्यावर चर्चा केली. त्यामुळे भारताच्या 'मेक इन इंडिया' उपक्रमाला मोठे बळ मिळणार आहे. बैठकीनंतर समाधान व्यक्त करताना पीटर हेगसेथ यांनी भारत हा इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि विश्वासू भागीदार असल्याचे नमूद केले.

इंडो-पॅसिफिक महासागरात चीनच्या वाढत्या आक्रमकतेला पायबंद घालण्यासाठी आणि सागरी व्यापार मार्ग सुरक्षित ठेवण्यासाठी भारत आणि अमेरिका यांचे एकत्र येणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते. या बैठकीत केवळ द्विपक्षीय संबंधांवरच नव्हे, तर दक्षिण चीन सागर आणि हिंदी महासागरातील सागरी सुरक्षेवरही सखोल चर्चा झाली. दोन्ही देशांच्या सैन्यांमध्ये नियमितपणे होणारे युद्ध सराव आणि इंटेलिजन्स शेअरिंग (माहितीची देवाणघेवाण) अधिक मजबूत करण्याचा संकल्प दोन्ही नेत्यांनी केला.

असोसिएशन ऑफ साउथ ईस्ट एशियन नेशन्स (आसियान) ही आग्नेय आशियातील देशांची प्रमुख संघटना आहे. 'ADMM-Plus' हे आसियान सदस्य राष्ट्रे आणि त्यांचे आठ प्रमुख संवाद भागीदार यांच्यातील सुरक्षेचे सर्वोच्च व्यासपीठ आहे. हे आठ भागीदार म्हणजे भारत, अमेरिका, चीन, रशिया, जपान, दक्षिण कोरिया, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंड. २०२६ च्या परिषदेचे अध्यक्षपद फिलीपिन्सकडे असून प्रादेशिक शांतता, सागरी सुरक्षा आणि दहशतवादविरोधी लढा हा यंदाचा मुख्य अजेंडा आहे.

भारत १९९२ मध्ये आसियानचा संवाद भागीदार बनला होता आणि २०१० पासून ADMM-Plus च्या माध्यमातून या देशांशी संरक्षण सहकार्य करत आहे. भारताच्या 'अॅक्ट ईस्ट पॉलिसी' (Act East Policy) अंतर्गत हे व्यासपीठ अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. या धोरणांतर्गत भारत २०२४ ते २०२७ या कालावधीसाठी मलेशियासोबत 'दहशतवादविरोधी तज्ज्ञ कार्यगटाचे' (Expert Working Group on Counter-Terrorism) सह-अध्यक्षपद भूषवत आहे. त्यामुळे आग्नेय आशियाई देशांमध्ये भारताचे स्थान जबाबदार आणि सामर्थ्यवान राष्ट्र म्हणून अधिक मजबूत झाले आहे.

फिलीपिन्समधील या बैठकीचे जागतिक राजकारणात मोठे संकेत मानले जात आहेत. सेबू येथील या परिषदेत चीन आणि रशियाचे प्रतिनिधीही उपस्थित आहेत. अशा वेळी भारत आणि अमेरिकेने दिलेला सहकार्याचा संदेश इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील शक्ती संतुलन (Balance of Power) राखण्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.

राजनाथ सिंह यांच्या या दौऱ्यामुळे केवळ अमेरिकेसोबतच नव्हे, तर फिलीपिन्स, व्हिएतनाम, सिंगापूर आणि जपान यांसारख्या देशांशीही भारताचे लष्करी संबंध नव्याने दृढ होणार आहेत. आशिया-पॅसिफिक भागात शांतता आणि स्थैर्य प्रस्थापित करण्यासाठी भारत आपले राजनैतिक आणि लष्करी वजन प्रभावीपणे वापरत असल्याचे या घडामोडींवरून स्पष्ट होते.