नागपूर पदवीधरमध्ये भाजपचे सुधाकर कोहळे आघाडीवर, अमरावती शिक्षकमध्ये शिंदे शिवसेनेचे किरण सरनाईक पुढे

पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीचा निकाल आज जाहीर होणार आहे. त्यासाठी मतमोजणी सुरू झाली असून पहिले कल समोर येऊ लागले आहेत. या कलांनुसार एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेला आणि भाजपला सुरुवातीलाच दिलासा मिळाला आहे.

अमरावती शिक्षक मतदारसंघात एकनाथ शिंदे शिवसेनेचे किरण सरनाईक आघाडीवर आहेत. तर नागपूर पदवीधर मतदारसंघात भाजपचे सुधाकर कोहळे पुढे आहेत. नागपूरची ही निवडणूक मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासाठी प्रतिष्ठेची मानली जाते, कारण मुख्यमंत्री स्वतः नागपूरचे आहेत.

नागपूर पदवीधर मतदारसंघात एकूण 38 उमेदवार रिंगणात आहेत. पण मुख्य लढत भाजपचे सुधाकर कोहळे आणि काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांच्यातच आहे. वंजारी हे महाविकास आघाडीचे उमेदवार आहेत, तर कोहळे महायुतीचे उमेदवार आहेत. याशिवाय राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये बंडखोरी करून नितेश कराळे हे अपक्ष म्हणून निवडणूक लढवत आहेत.

मागच्या निवडणुकीत ही जागा काँग्रेसने जिंकली होती. तेव्हा काँग्रेसच्या अभिजित वंजारी यांनी भाजपच्या संदीप जोशी यांचा पराभव केला होता. वंजारी यांना 61701 मते मिळाली, तर जोशी यांना 42791 मते पडली. म्हणजे वंजारी यांचा विजय 18919 मतांनी झाला होता. 1978 नंतर पहिल्यांदाच, म्हणजे 2020 मध्ये, या मतदारसंघात काँग्रेसचा उमेदवार जिंकला होता. 42 वर्षांनंतर पहिल्यांदाच काँग्रेसने ही जागा मिळवली होती, म्हणूनच यंदाच्या निकालाकडे सगळ्यांचे लक्ष आहे.

पसंतीच्या मतांचा कोटा म्हणजे काय, हेही समजून घ्यावे लागेल. पसंतीक्रमावर आधारित मतदान पद्धतीत (preferential voting system) उमेदवाराला जिंकण्यासाठी वैध मतांचा एक ठरलेला कोटा (quota) पूर्ण करावा लागतो. पहिल्या फेरीच्या मोजणीत कोणत्याही आघाडीच्या उमेदवाराला हा कोटा गाठता आला नाही, तर पुढच्या फेऱ्यांतील मोजणी आणि पसंतीक्रमांचे हस्तांतरण (transfer of preferences) निकालाची दिशा ठरवू शकते.

पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघाची निवडणूक महत्त्वाची का, असा प्रश्न पडू शकतो. समाजातला विचार करणारा एक वर्ग काय विचार करतोय आणि सध्याच्या सरकारी धोरणांबद्दल त्याची भूमिका काय आहे, याचा कल या निवडणुकीतून दिसून येतो. म्हणून सरकारसाठी ही निवडणूक महत्त्वाची मानली जाते.