गणेश विसर्जनासाठी नागपूर पोलिसांचा मोठा बंदोबस्त, ६,२५० कर्मचारी तैनात

गणेशोत्सव २०२६ च्या सांगता आणि विसर्जन मिरवणुकांसाठी नागपूर पोलिसांनी पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली मोठा बंदोबस्त तयार केला आहे. विसर्जन मिरवणुकांदरम्यान मोठ्या प्रमाणात भाविक येण्याची शक्यता असल्याने पोलीस, वाहतूक, अग्निशमन आणि आपत्ती व्यवस्थापन विभागांना अलर्टवर ठेवण्यात आले आहे. भाविकांची सुरक्षा आणि कायदा-सुव्यवस्था राखणे हे दोन्ही यंदाच्या बंदोबस्तात प्राधान्याने पाहिले जात असल्याचे डॉ. पाटील यांनी सांगितले.

पोलीस आयुक्तांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यंदा नागपुरात १,७०२ सार्वजनिक गणेश मंडळांची नोंदणी झाली असून सुमारे २,०४,००० घरगुती गणेश मूर्तींची प्रतिष्ठापना झाली आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सार्वजनिक मंडळांची संख्या १४० ने वाढली आहे. विसर्जनादरम्यान गर्दी वाढण्याची शक्यता गृहीत धरून पोलिसांनी आधीच सविस्तर नियोजन केले आहे.

शहरातील अनेक प्रमुख रस्त्यांवर विसर्जन मिरवणुकांच्या वेळी मोठी गर्दी अपेक्षित आहे. यामध्ये सीए रोड, फुटाळा रोड, कोराडी रोड, इतवारी रोड, महाल, जाफर नगर, कॉटन मार्केट, गांधी नगर-जाफर नगर परिसर आणि भांडेवाडी या भागांवर विशेष नजर ठेवण्यात येणार आहे. या भागांत गर्दी आणि वाहतूक नियंत्रणासाठी तसेच मिरवणुका सुरळीत होण्यासाठी अतिरिक्त पोलीस कर्मचारी तैनात केले जाणार आहेत. संबंधित अधिकाऱ्यांना आपापल्या परिसरात सतत गस्त आणि पाळत ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

शहरातील आणि आसपासच्या प्रमुख विसर्जन स्थळांवर विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार गोरेवाडा येथे ३६१, पोलीस लाईन्स टाकळी तलावात ४२, नंदा कोराडी येथे ६१२, कच्चीविसा येथे ६२ आणि महादेव घाटावर १०४ मूर्तींचे विसर्जन अपेक्षित आहे. याशिवाय नागपूर महानगरपालिकेने तयार केलेल्या कृत्रिम विसर्जन तलावांमध्ये सुमारे ५१२ मूर्तींचे विसर्जन होण्याची शक्यता आहे. भाविकांनी निश्चित केलेल्या विसर्जन स्थळांचाच वापर करावा आणि सुरक्षा व्यवस्थेला सहकार्य करावे, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.

काही गणेश मंडळांनी यंदा त्यांचे नेहमीचे विसर्जन मार्ग बदलले आहेत. काही मंडळे कोराडी तलावाऐवजी गोरेवाडा तलाव आणि पोलीस लाईन्स टाकळी तलावात मूर्तींचे विसर्जन करणार आहेत. या बदललेल्या मार्गांमुळे वाहतुकीवर अतिरिक्त ताण येऊ नये यासाठी पोलीस आणि वाहतूक विभागाने संबंधित मार्गांवर विशेष व्यवस्था केली आहे.

गणेश विसर्जनाच्या पार्श्वभूमीवर २५ आणि २६ सप्टेंबर २०२६ रोजी रात्री ८ ते मध्यरात्रीपर्यंत शहरात अवजड वाहनांच्या प्रवेशावर बंदी असणार आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार प्रामुख्याने तीन मार्गांवर अवजड वाहनांचा प्रवेश नियंत्रित केला जाईल - अग्यारामदेवी चौक ते गणेश मंदिर कटिंग, मॉडेल मिल चौक ते मौलाना नाटिक चौक आणि टिळक पुतळा चौक ते गणेश मंदिर कटिंग. काही प्रमुख चौकांतून येणारी वाहतूक पर्यायी मार्गांकडे वळवली जाणार आहे. मॉडेल मिल चौकाकडील वाहतूक रामकुलर आणि जाधव चौकाकडे, अग्यारामदेवी चौकाकडील वाहतूक जाधव चौक आणि रमण सायन्स पार्ककडे, तर मौलाना नाटिक चौक आणि टिळक पुतळा चौकाकडील वाहतूक रमण सायन्स पार्ककडे वळवण्यात येईल.

नागपूर पोलीस आयुक्तालयाच्या एकूण फौजफाट्यापैकी सुमारे ७० टक्के बंदोबस्त विसर्जनाच्या सुरक्षेसाठी तैनात करण्यात आला आहे. विविध ठिकाणी एकूण ६,२५० पोलीस अधिकारी आणि कर्मचारी तैनात असतील. यामध्ये एक पोलीस आयुक्त, एक सहाय्यक पोलीस आयुक्त, तीन अतिरिक्त पोलीस आयुक्त, ११ पोलीस उपायुक्त आणि १५ सहाय्यक पोलीस आयुक्त यांचा समावेश आहे. याशिवाय ८७ पोलीस निरीक्षक आणि ३७४ सहाय्यक पोलीस निरीक्षक व पोलीस उपनिरीक्षक बंदोबस्तावर असतील.

प्रत्यक्ष फिल्डवर ४,३३० पोलीस शिपाई (यामध्ये ४२० प्रशिक्षणार्थींचा समावेश) आणि १,२६६ होमगार्ड तैनात केले जाणार आहेत. राज्य राखीव पोलीस दलाची एक कंपनी, चार दंगल नियंत्रण पथके, चार क्विक रिस्पॉन्स टीम आणि तीन बॉम्बशोधक व निकामी करणारी पथके सज्ज ठेवण्यात आली आहेत. साध्या वेशातील पोलीस कर्मचारीही तैनात असणार आहेत.

विसर्जन मिरवणुकांदरम्यान प्रमुख मार्ग आणि संवेदनशील भागांवर नजर ठेवण्यासाठी एकूण २,८५८ सीसीटीव्ही कॅमेरे वापरले जाणार आहेत. या कॅमेऱ्यांवर कमांड अँड कंट्रोल सेंटरमधून लक्ष ठेवले जाईल. याशिवाय पाच मोबाईल सर्व्हिलन्स व्हॅन आणि ड्रोनही उपलब्ध असतील. गर्दीची स्थिती, वाहतूक आणि संवेदनशील ठिकाणांवर नजर ठेवण्यासाठी ड्रोनचा वापर केला जाईल. एखाद्या भागात अचानक गर्दी वाढल्यास किंवा परिस्थिती बदलल्यास पोलीस पथकांना तात्काळ सतर्क केले जाईल.

कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी अग्निशमन विभागालाही अलर्टवर ठेवण्यात आले आहे. शहरातील १२ फायर स्टेशनसह ३१ अग्निशमन वाहने सज्ज ठेवली जातील. तेरा आपत्ती व्यवस्थापन पथकेही तैनात करण्यात येणार असून जलस्रोत आणि विसर्जन स्थळांवरील आपत्कालीन परिस्थितीसाठी संबंधित पथकांना तयार राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

गणेश विसर्जनाच्या पार्श्वभूमीवर सोशल मीडियावरील पोलिसांची पाळत वाढवण्यात आली आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार आतापर्यंत ७७१ सोशल मीडिया पोस्ट आणि व्हिडिओंवर लक्ष ठेवण्यात आले असून आक्षेपार्ह आढळलेल्या १३ पोस्टवर कारवाई करण्यात आली आहे. विसर्जनादरम्यान सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सातत्याने लक्ष ठेवले जाणार असून अफवा, चिथावणीखोर मजकूर किंवा कायदा-सुव्यवस्थेवर परिणाम करणाऱ्या पोस्टविरोधात कायद्यानुसार कारवाई केली जाईल, असे पोलिसांनी सांगितले.

विसर्जन मिरवणुकांदरम्यान लाऊडस्पीकर वापराबाबतचे न्यायालयीन आणि शासकीय निर्देश लागू राहणार आहेत. लाऊडस्पीकर वापरण्याच्या निर्धारित वेळेचे पालन करावेच लागेल, असे पोलीस प्रशासनाने स्पष्ट केले असून याबाबतच्या नियमांची अधिसूचनाही आधीच जारी करण्यात आली आहे.

एकाच वेळी अनेक मंडळांची गर्दी होऊन वाहतूक आणि गर्दी व्यवस्थापनात अडथळा येऊ नये यासाठी दोन गणेश मंडळांमध्ये योग्य अंतर राखण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. मिरवणुकांचा वेग आणि मंडळांमधील अंतरावर पोलीस अधिकारी लक्ष ठेवतील.

विसर्जनादरम्यान कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये यासाठी पोलिसांनी गुन्हेगार आणि इतर संवेदनशील घटकांविरोधात प्रतिबंधात्मक कारवाई तीव्र केली आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार आतापर्यंत ७६६ नोंदणीकृत गुन्हेगार, ४१३ हद्दपार आरोपी आणि ७०५ सराईत गुन्हेगारांची तपासणी करण्यात आली असून ८८५ गुन्हेगारांविरोधात प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्यात आली आहे. याशिवाय १,४५० जणांना नोटीस बजावण्यात आली असून त्यापैकी ५१ जणांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. या मोहिमेदरम्यान २२ आरोपींकडून बेकायदा शस्त्रे जप्त करण्यात आली असून १८ फरार आरोपींचा शोध पोलिसांनी घेतला आहे.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या वर्षी म्हणजे २०२५ च्या गणेश विसर्जनादरम्यान सात गुन्हे दाखल झाले होते. यंदा अशी पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक कारवाई आणि पाळत आधीच वाढवण्यात आली आहे. भारतीय नागरिक सुरक्षा संहितेच्या कलम १६३ अंतर्गत १,०१० गुन्हेगारांविरोधात तात्पुरती प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्यात आली आहे. विसर्जनापूर्वीच संभाव्य गोंधळ आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे प्रश्न टाळण्याचा पोलिसांचा उद्देश आहे.

पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील यांनी गणेश मंडळे आणि नागरिकांना विसर्जनादरम्यान पोलीस व प्रशासनाने दिलेल्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. निश्चित केलेल्या विसर्जन स्थळांचाच वापर करावा, वाहतूक व्यवस्थेला सहकार्य करावे आणि कोणत्याही अफवेवर विश्वास ठेवू नये, असे त्यांनी सांगितले. सोशल मीडियावर कोणताही आक्षेपार्ह किंवा दिशाभूल करणारा मजकूर पुढे पाठवू नये आणि कोणतीही संशयास्पद हालचाल किंवा आपत्कालीन परिस्थिती तात्काळ पोलिसांना कळवावी, असेही आवाहन त्यांनी नागरिकांना केले.

आपत्कालीन संपर्कासाठी सायबर पोलीस स्टेशन ०७१२-२५८४३७७, पोलीस कंट्रोल रूम ०७१२-२५६१२२२ आणि आपत्कालीन हेल्पलाइन ११२ हे क्रमांक देण्यात आले आहेत. भक्तिभावाने आणि उत्साहाने गणेश विसर्जन साजरे करतानाच सुरक्षा उपाय, वाहतूक नियम आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे पूर्ण पालन करावे, असा संदेश पोलीस प्रशासनाने दिला आहे.