गणेश विसर्जनासाठी नागपूर पोलिसांचा मोठा बंदोबस्त, 6,250 पोलीस आणि 2,858 सीसीटीव्ही तैनात

गणेशोत्सव 2026 चा समारोप आणि गणेश विसर्जन मिरवणुकीच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर पोलिसांनी मोठा बंदोबस्त तयार केला आहे. हा बंदोबस्त पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली उभारण्यात आला आहे. मिरवणुकीदरम्यान शहरात मोठ्या संख्येने भाविक जमण्याची शक्यता लक्षात घेऊन पोलीस, वाहतूक, अग्निशमन आणि आपत्ती व्यवस्थापन विभागांना सतर्क ठेवण्यात आले आहे. विसर्जनाच्या तयारीबाबत माहिती देताना पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील यांनी सांगितले की, कायदा-सुव्यवस्था राखतानाच भाविकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देण्यात आले आहे.

पोलीस आयुक्तांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यंदा नागपूर शहरात 1,702 सार्वजनिक गणेश मंडळांची नोंदणी झाली असून सुमारे 2 लाख 4 हजार घरगुती गणेश मूर्तींची स्थापना करण्यात आली आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा सार्वजनिक मंडळांच्या संख्येत 140 मंडळांची वाढ झाली आहे, त्यामुळे विसर्जनादरम्यान गर्दीचा दबाव वाढण्याची शक्यता गृहीत धरून पोलिसांनी आधीच सविस्तर बंदोबस्त आखला आहे.

मिरवणुकीदरम्यान सी.ए. रोड, फुटाळा रोड, कोराडी रोड, इतवारी रोड, महाल, जाफर नगर, कॉटन मार्केट, गांधी नगर-जाफर नगर परिसर आणि भांडेवाडी या भागांत मोठी गर्दी होण्याची शक्यता असल्याने या भागांवर विशेष लक्ष ठेवले जाणार आहे. या भागांत गर्दी नियंत्रण, वाहतूक व्यवस्था आणि मिरवणूक सुरळीत पुढे नेण्यासाठी अतिरिक्त पोलीस बळ तैनात केले जाणार असून संबंधित अधिकाऱ्यांना सतत गस्त आणि पाळत ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

विसर्जनासाठी शहरातील आणि आसपासच्या प्रमुख ठिकाणी विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. पोलिसांनुसार गोरेवाडा येथे 361, पोलीस लाइन टाकळी तलावात 42, नांदा कोराडीत 612, कच्छीविसात 62 आणि महादेव घाटावर 104 मूर्तींचे विसर्जन होण्याची शक्यता आहे. याशिवाय नागपूर महानगरपालिकेने तयार केलेल्या कृत्रिम विसर्जन तलावांमध्ये सुमारे 512 मूर्तींचे विसर्जन अपेक्षित आहे. प्रशासनाने भाविकांना निश्चित केलेल्या ठिकाणीच विसर्जन करावे आणि सुरक्षा व्यवस्थेला सहकार्य करावे, असे आवाहन केले आहे. यंदा काही मंडळांनी नेहमीचा विसर्जन मार्ग बदलला असून कोराडी तलावाऐवजी गोरेवाडा तलाव आणि पोलीस लाइन टाकळी तलावात विसर्जन करणार आहेत. यामुळे वाहतुकीवर अतिरिक्त ताण येऊ नये म्हणून पोलीस आणि वाहतूक विभागाने संबंधित मार्गांवर विशेष व्यवस्था केली आहे.

25 आणि 26 सप्टेंबर 2026 रोजी रात्री 8 ते मध्यरात्री 12 वाजेपर्यंत जड वाहनांना शहरात प्रवेश बंदी घालण्यात आली आहे. आग्याराम देवी चौक ते गणेश मंदिर कटिंग, मॉडेल मिल चौक ते मौलाना नातिक चौक आणि तिलक पुतळा चौक ते गणेश मंदिर कटिंग या तीन मार्गांवर जड वाहनांचा प्रवेश नियंत्रित केला जाणार आहे. मॉडेल मिल चौकाची वाहतूक रामकुलर आणि जाधव चौककडे, आग्याराम देवी चौकाची वाहतूक जाधव चौक आणि रमन सायन्स पार्ककडे, तर मौलाना नातिक चौक आणि तिलक पुतळा चौकाची वाहतूक रमन सायन्सच्या दिशेने वळवली जाणार आहे.

बंदोबस्तासाठी नागपूर पोलीस आयुक्तालयाच्या एकूण बळापैकी सुमारे 70 टक्के बळ लावण्यात आले असून एकूण 6,250 पोलीस अधिकारी व कर्मचारी विविध ठिकाणी तैनात राहणार आहेत. यात 1 पोलीस आयुक्त, 1 सहायक पोलीस आयुक्त, 3 अतिरिक्त पोलीस आयुक्त, 11 पोलीस उपायुक्त आणि 15 सहायक पोलीस आयुक्त यांचा समावेश आहे. याशिवाय 87 पोलीस निरीक्षक तसेच 374 सहायक पोलीस निरीक्षक/पोलीस उपनिरीक्षक ड्युटीवर राहतील. मैदानी पातळीवर 4,330 पोलीस कर्मचारी (यात 420 प्रशिक्षणार्थींचा समावेश) आणि 1,266 होमगार्ड तैनात केले जातील. राज्य राखीव पोलीस दलाची एक कंपनी, चार दंगल नियंत्रण पथके, चार क्विक रिस्पॉन्स टीम आणि तीन बॉम्ब शोधक व नाशक पथके सज्ज राहतील. साध्या वेशातील पोलिसांचीही तैनाती केली जाणार आहे.

मिरवणुकीदरम्यान शहरातील प्रमुख रस्ते आणि संवेदनशील भागांवर लक्ष ठेवण्यासाठी 2,858 सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचा वापर केला जाणार असून त्यांचे निरीक्षण कमांड अँड कंट्रोल सेंटरमधून केले जाईल. याशिवाय 5 मोबाइल सर्व्हिलन्स व्हॅन आणि ड्रोनही उपलब्ध राहतील. गर्दीची स्थिती, वाहतूक आणि संवेदनशील ठिकाणांवर नजर ठेवण्यासाठी ड्रोनचा वापर होणार असून एखाद्या भागात अचानक गर्दी वाढल्यास किंवा परिस्थिती बदलल्यास पोलीस पथकांना तत्काळ सतर्क केले जाईल.

आणीबाणीच्या स्थितीसाठी अग्निशमन विभागालाही सज्ज ठेवण्यात आले असून शहरातील 12 फायर स्टेशन आणि 31 अग्निशमन वाहने तयार ठेवली जातील. याशिवाय 13 आपत्ती व्यवस्थापन पथके तैनात राहतील. सोशल मीडियावर आतापर्यंत 771 पोस्ट आणि व्हिडिओंचे निरीक्षण करण्यात आले असून त्यातील आक्षेपार्ह आढळलेल्या 13 पोस्टवर कारवाई करण्यात आली आहे. अफवा, चिथावणीखोर मजकूर किंवा कायदा-सुव्यवस्थेला बाधा आणणाऱ्या पोस्टवर नियमानुसार कारवाई केली जाईल, असे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे.

मिरवणुकीदरम्यान ध्वनिवर्धक यंत्रांच्या वापराबाबत न्यायालय आणि शासनाचे निर्देश लागू राहतील आणि त्यासाठी निश्चित केलेल्या वेळेचे पालन करणे बंधनकारक असेल. दोन गणेश मंडळांमध्ये एकाच वेळी मोठी गर्दी होऊन वाहतूक आणि गर्दी व्यवस्थेवर परिणाम होऊ नये यासाठी दोन मंडळांमध्ये योग्य अंतर राखण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

विसर्जनादरम्यान कोणतीही अप्रिय घटना घडू नये यासाठी पोलिसांनी गुन्हेगार आणि संवेदनशील घटकांविरोधात प्रतिबंधात्मक कारवाई तीव्र केली आहे. आतापर्यंत 766 रेकॉर्डवरील गुन्हेगारांची तपासणी, 413 तडीपार आरोपींची तपासणी आणि 705 हिस्ट्रीशीटरांची तपासणी करण्यात आली आहे. यापैकी 885 गुन्हेगारांविरोधात प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्यात आली आहे. याशिवाय 1,450 लोकांना नोटीस बजावण्यात आल्या असून त्यापैकी 51 जणांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. कारवाईदरम्यान 22 आरोपींकडून अवैध शस्त्रे जप्त करण्यात आली असून 118 फरार आरोपींचा शोध घेतला जात आहे.

पोलिसांनुसार 2025 मध्ये गणेश विसर्जनादरम्यान एकूण 7 गुन्हे दाखल झाले होते. यंदा अशा घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी आधीच प्रतिबंधात्मक कारवाई आणि पाळत वाढवण्यात आली आहे. बीएनएसएसच्या कलम 163 अंतर्गत 1,010 गुन्हेगारांविरोधात तात्पुरती प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्यात आली आहे. विसर्जनापूर्वीच संभाव्य गोंधळ आणि कायदा-सुव्यवस्थेशी संबंधित घटना रोखणे हा पोलिसांचा उद्देश आहे.

पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील यांनी गणेश मंडळे आणि नागरिकांना आवाहन केले आहे की, विसर्जनादरम्यान पोलीस आणि प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करावे, निश्चित केलेल्या ठिकाणीच विसर्जन करावे, वाहतूक व्यवस्थेला सहकार्य करावे आणि कोणत्याही अफवेवर विश्वास ठेवू नये. सोशल मीडियावर कोणताही आक्षेपार्ह किंवा दिशाभूल करणारा मजकूर पुढे शेअर करणे टाळावे आणि कोणतीही संशयास्पद हालचाल किंवा आणीबाणीची माहिती तत्काळ पोलिसांना द्यावी, असेही त्यांनी सांगितले.

आणीबाणीच्या स्थितीत सायबर पोलीस स्टेशन क्रमांक 0712-2584377, पोलीस नियंत्रण कक्ष क्रमांक 0712-2561222 आणि आणीबाणी हेल्पलाइन क्रमांक 112 वर संपर्क साधता येईल. गणेश विसर्जन श्रद्धा आणि उत्साहाने साजरे करावे, मात्र सुरक्षा, वाहतूक नियम आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे पूर्ण भान ठेवावे, असा स्पष्ट संदेश पोलीस प्रशासनाने दिला आहे.