नागपूर मनपाच्या सफाई कामगारांनी दीक्षाभूमी परिसरातून तीन दिवसांत उचलला 144 टन कचरा

७०व्या धम्मचक्र प्रवर्तन दिनानिमित्त नागपुरात आलेल्या लाखो अनुयायांमुळे शहरात कचरा साचू नये, यासाठी नागपूर महानगरपालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाचे सफाई कर्मचारी चोवीस तास राबले. तीन दिवसांत एकट्या दीक्षाभूमी परिसरातून एकूण 144 टन कचरा उचलण्यात आला.

अंबाझरी, बेझनबाग आणि उंटखाना भागातील स्वच्छतेतही या कर्मचाऱ्यांचा मोठा वाटा होता. तीन पाळ्यांत मिळून 872 सफाई कामगार, 234 कचरा संकलक, तीन सक्शन मशीन, तीन चोकेज मशीन, 190 कचरापेट्या आणि 108 वाहने तैनात होती. गोळा केलेला कचरा भांडेवाडी येथे नेऊन टाकण्यासाठी चार कॉम्पॅक्टर वापरण्यात आले. लाखो अनुयायी येऊनही महापालिका प्रशासनाने शहराची स्वच्छता टिकवून ठेवली.

धम्मचक्र प्रवर्तन दिनासाठी नागरी सुविधा, स्वच्छता आणि वाहतूक व्यवस्था महापालिकेने सांभाळली. 18 ऑक्टोबरपासून मनपाचे कर्मचारी तीन पाळ्यांत चोवीस तास काम करत होते. प्रत्येक विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची नोडल अधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली होती. शहरात येणाऱ्या लाखो अनुयायांची कोणतीही गैरसोय होऊ नये, म्हणून महापौर नीता ठाकरे आणि आयुक्त डॉ. विपिन यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही सर्व व्यवस्था करण्यात आली.

महापौर नीता ठाकरे, उपमहापौर लीलाताई हाथीबेड, स्थायी समिती सभापती शिवानी दाणी वखरे, सत्ताधारी पक्षनेते नरेंद्र (बाल्या) बोरकर आणि परिवहन समिती सभापती मंगला खेकरे यांनी वेळोवेळी पाहणी केली. अतिरिक्त आयुक्त अंकित, मुरुगानंथम एम. आणि मिलिंद मेश्राम यांनीही व्यवस्था यशस्वी करण्यासाठी काम केले. आयुक्त डॉ. विपिन यांनी स्वतः सर्व व्यवस्थेवर लक्ष ठेवले. धम्मचक्र प्रवर्तन दिनी, म्हणजे 20 ऑक्टोबरला, त्यांनी नागरी सुविधांची पाहणी केली, अनुयायांना काही अडचण आहे का हे तपासले आणि सुविधांबद्दल त्यांची मते जाणून घेतली.

शहरात आलेल्या लाखो अनुयायांमुळे निर्माण होणारा कचरा गोळा करून त्याची विल्हेवाट लावण्याची मुख्य जबाबदारी घनकचरा व्यवस्थापन विभागाकडे होती. शहरातील कचरा संकलनाचे काम पाहणाऱ्या अँटोनी वेस्ट हँडलिंग कंपनी आणि बीव्हीजी इंडिया लिमिटेड यांच्या मदतीने महापालिकेने वेगवेगळ्या पातळ्यांवर नियोजन करून ही यंत्रणा राबवली. या दोन्ही कंपन्यांनी तीन पाळ्यांत 108 वाहने लावली आणि कचरा गोळा करण्यासाठी 234 कर्मचारी दिले.

उपायुक्त राजेश भगत, मुख्य स्वच्छता अधिकारी डॉ. गजेंद्र महल्ले, लक्ष्मीनगर झोनचे सहायक आयुक्त धनंजय जाधव आणि स्वच्छता अधिकारी ऋषिकेश इंगळे यांच्या नेतृत्वाखाली हे काम झाले. स्वच्छतेत NDS च्या जवानांचाही हातभार लागला. NDS प्रमुख वीरसेन तांबे यांच्या नेतृत्वाखाली NDS चे पथक दीक्षाभूमी परिसरात तैनात होते.

अनुयायांना निवाऱ्यासाठी दीक्षाभूमी परिसरात 21 घुमट उभारण्यात आले. 1,200 पेक्षा जास्त शौचालये बसवली गेली आणि ती सर्व सीवर लाइनला जोडलेली होती. परिसरातील आणि रस्त्यांवरील कचरा तत्काळ उचलण्यासाठी सफाई कामगार नेमले होते. महापालिकेने ही सेवा दिवसाचे 24 तास आणि आठवड्याचे सात दिवस दिली.

पोलीस विभागाला सुरक्षा व्यवस्थेत मदत व्हावी म्हणून मनपाने 44 कायमस्वरूपी आणि 16 तात्पुरते सीसीटीव्ही कॅमेरे उपलब्ध करून दिले. पिण्याच्या पाण्यासाठी रस्त्यांवर एकूण 120 नळ बसवले गेले, तसेच प्रत्येक निवाऱ्यातही पिण्याच्या पाण्याची सोय होती. अतिरिक्त प्रकाशव्यवस्थाही करण्यात आली.

दीक्षाभूमी परिसरात रस्त्यांच्या दोन्ही बाजूंना कचरापेट्या ठेवल्या होत्या. कचरा या पेट्यांत टाकला जाऊ लागल्याने रस्त्यांवर कमी कचरा साचला. रस्त्यांवरील कचरा उचलण्यासाठी तीन पाळ्यांत सफाई कामगार लावले होते. गोळा झालेला कचरा भांडेवाडीला नेण्यासाठी दोन पाळ्या ठेवल्या होत्या आणि या दोन पाळ्यांत मिळून 108 वाहने वापरली गेली. सफाई कामगारांच्या मेहनतीमुळे दीक्षाभूमी परिसरात कचरा साचून राहिला नाही.

महापालिकेच्या परिवहन विभागाने दीक्षाभूमी ते ड्रॅगन पॅलेस आणि चिचोलीतील शांतिवन या प्रवासासाठी खास आपली बस सेवा ठेवली होती. परिवहन विभागाचे प्रशासकीय अधिकारी योगेश लुंगे यांच्या माहितीनुसार, 18 ते 20 ऑक्टोबर दरम्यान एकूण 58,084 प्रवाशांनी दीक्षाभूमी ते ड्रॅगन पॅलेस, चिचोली आणि शहरातील इतर भागांसाठी आपली बसने प्रवास केला. दीक्षाभूमीतून आपली बस सेवा 18 ऑक्टोबरला सुरू झाली आणि मनपाने 267 बस तैनात केल्या होत्या.

18 ऑक्टोबरला दीक्षाभूमी ते ड्रॅगन पॅलेस मार्गावर 12 बस धावल्या आणि 1,204 प्रवाशांनी प्रवास केला. 19 ऑक्टोबरला या मार्गासाठी 49 बसची व्यवस्था होती आणि 9,625 अनुयायांनी सेवेचा लाभ घेतला. याशिवाय सहा बसमधून 534 प्रवासी दीक्षाभूमीहून चिचोलीला गेले.

सर्वाधिक गर्दी 20 ऑक्टोबरला झाली. त्या दिवशी दीक्षाभूमी ते ड्रॅगन पॅलेस प्रवासासाठी 41,175 अनुयायांनी आपली बस वापरली आणि त्यासाठी मनपाने 145 बसची व्यवस्था केली होती. त्याच दिवशी नारा, चिचोली, नारी, गांधीपुतळा, बेलतरोडी, यशोधरानगर आणि गिड्डोबानगर या भागांतही प्रवाशांनी आपली बसने प्रवास केला.