भंडारा जिल्ह्यात नऊ महिन्यांत ९,१२४ जणांना प्राण्यांचा चावा, श्वानदंश सर्वाधिक

भंडारा, दि. २१ : भंडारा जिल्ह्यात जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ या नऊ महिन्यांत प्राणिदंशाच्या एकूण ९,१२४ घटनांची नोंद झाली आहे. त्यापैकी सर्वाधिक म्हणजे ७,२९६ घटना कुत्रा चावल्याच्या आहेत. श्वानदंशासोबतच मांजर, माकड आणि इतर प्राण्यांनी चावा घेतल्याच्या घटनाही या आकड्यात धरलेल्या आहेत.

गेल्या वर्षी जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ या काळात जिल्ह्यात प्राणिदंशाच्या ८,५९५ घटना नोंदल्या गेल्या होत्या. यंदा त्याच कालावधीत हा आकडा ९,१२४ वर गेला आहे. म्हणजे मागील वर्षाच्या तुलनेत ५२९ ने, टक्क्यांत सांगायचे तर ६.१५ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

घटना वाढत असल्याने प्राणी चावल्यावर लगेच वैद्यकीय उपचार घ्यावेत, असे आवाहन जिल्हा सामान्य रुग्णालय आणि जिल्हा परिषद यांनी केले आहे. रेबीजसारख्या गंभीर आजाराचा धोका असल्यामुळे अशा घटनांकडे दुर्लक्ष करू नये, असे आरोग्य विभागाने म्हटले आहे.

उपचारासाठी आरोग्य यंत्रणा सज्ज असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. जिल्ह्यातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये आणि जिल्हा रुग्णालयात रेबीज प्रतिबंधक लस (ARV) २४ तास उपलब्ध आहे. सध्या जिल्ह्यात या लसीचे एकूण ५,१३९ डोस आहेत.

गंभीर स्वरूपाच्या दंशात लागणारे रेबीज इम्युनोग्लोब्युलिन (RIG) हे औषध ग्रामीण, उपजिल्हा आणि जिल्हा रुग्णालय पातळीवर एकूण १६९ डोस उपलब्ध आहे. म्हणून प्राणी चावलेल्या नागरिकांनी घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता जवळच्या आरोग्य केंद्रात किंवा रुग्णालयात लगेच जावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

घटना कमी करण्यासाठी भटक्या कुत्र्यांची संख्या आटोक्यात ठेवणे, त्यांचे लसीकरण करणे आणि लोकांमध्ये जनजागृती करणे गरजेचे असल्याचे सांगण्यात आले. त्यासाठी पशुसंवर्धन विभाग आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था यांच्याशी समन्वय साधण्यावर भर दिला जात आहे. चावा घेतल्यावर कोणती काळजी घ्यायची, रेबीज प्रतिबंधक लसीकरणाचे महत्त्व काय आणि उपचारात उशीर झाल्यास कोणते धोके येऊ शकतात, याबाबत नागरिकांना मार्गदर्शन केले जात आहे.

जिल्हा सामान्य रुग्णालय आणि जिल्हा परिषद यांच्या आवाहनानुसार, कुत्रा किंवा इतर प्राण्याने चावल्यास जखम साबण आणि वाहत्या पाण्याने किमान १५ मिनिटे स्वच्छ धुवावी. त्यानंतर उपलब्धतेनुसार योग्य अँटिसेप्टिक लावावे आणि लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. जखमेचे स्वरूप पाहून डॉक्टरांच्या सल्ल्याने रेबीज प्रतिबंधक लस, गरज असल्यास रेबीज इम्युनोग्लोब्युलिन आणि धनुर्वात प्रतिबंधक उपचार घ्यावेत.

चावा घेतलेल्या व्यक्तीला मानसिक आधार द्यावा, असेही आवाहनात म्हटले आहे. जखमेवर माती, तेल, लिंबू, खडू किंवा मिरची पावडर यांसारखे घरगुती पदार्थ लावू नयेत. जखम घट्ट बांधणे आणि वैद्यकीय उपचारांना उशीर करणे टाळावे. जखम हाताळण्यापूर्वी हात स्वच्छ धुवावेत आणि शक्यतो जखमेला थेट हात लावू नये.

रेबीज गंभीर आजार असला, तरी चावल्यानंतर जखम नीट स्वच्छ केली आणि वेळेत आवश्यक वैद्यकीय उपचार घेतले, तर त्याचा धोका टाळता येऊ शकतो, असे सांगण्यात आले. त्यामुळे प्राणिदंश किरकोळ समजून दुर्लक्ष करू नये. नागरिकांनी सतर्क राहून आरोग्य विभागाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे जिल्हा सामान्य रुग्णालय आणि जिल्हा परिषद, भंडारा यांनी म्हटले आहे.