भद्रावतीत लोकसहभागातून तीन गावांमध्ये वनराई बंधारे; पाणीटंचाईवर मात

चंद्रपूर जिल्ह्यातील भद्रावती तालुक्यात पाणी अडवण्यासाठी एक उपक्रम राबवण्यात आला आहे. विलोडा, कोंडेगाव आणि खुटवंटा या तीन गावांमध्ये लोकसहभागातून वनराई बंधारे उभारण्यात आले आहेत. प्रशासनाच्या मार्गदर्शनाखाली हे काम पार पडले.

पावसाचे पाणी वाया जाते आणि वाहून जाते. ते जागेवरच अडवून जमिनीत मुरवणे, हा या बंधाऱ्यांमागचा उद्देश आहे. येत्या उन्हाळ्यात पाणीटंचाईची तीव्रता कमी व्हावी, अशी अपेक्षा आहे. ग्रामीण भागात जलसंधारणाच्या कामांना गती मिळावी, यासाठीही हे पाऊल उचलण्यात आले. "पाणी अडवा, पाणी जिरवा" ही जुनी संकल्पना यातून प्रत्यक्षात आणली गेली आहे.

या मोहिमेत पंचायत समिती भद्रावतीचे गटविकास अधिकारी आशुतोष सपकाळ आणि नरेगा विभागाचे अधिकारी खोडे सहभागी झाले. तिन्ही गावांतील ग्रामस्थांनीही उत्साहाने भाग घेतला. प्रशासनाचे मार्गदर्शन आणि ग्रामस्थांचे श्रमदान यामुळेच हे काम पूर्ण होऊ शकले. हा उपक्रम पर्यावरणाला पूरक असा जलसंधारणाचा प्रयत्न आहे.

या बंधाऱ्यांमुळे पावसाचे पाणी गावाच्या परिसरातच साठून राहण्यास मोठी मदत होणार आहे. त्यामुळे पाण्याचा साठा वाढेल, जमिनीतला ओलावा टिकून राहील आणि भूजल पातळी वर येण्यास हातभार लागेल. कडक उन्हाळ्यात तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागणाऱ्या ग्रामीण भागांसाठी असे उपक्रम वरदान ठरत आहेत.

हा उपक्रम फक्त बंधारे बांधण्यापुरता मर्यादित नाही. माणसाच्या जीवनात पाण्याला किती महत्त्व आहे, हे लोकांना पटवून देणे हाही त्याचा उद्देश आहे. पाण्याचा अतिवापर टाळून तो काटकसरीने वापरावा आणि परिसरातील जलस्रोतांचे संरक्षण व संवर्धन करावे, यासाठी ग्रामीण जनतेत मोठ्या प्रमाणावर जनजागृती करण्याचा प्रयत्न आहे.

या यशस्वी प्रयोगानंतर प्रत्येक गावाने आपल्या परिसरातील भौगोलिक परिस्थितीनुसार जलसंधारणाची टिकाऊ कामे हाती घ्यावीत आणि उपलब्ध नैसर्गिक जलस्रोतांचे जतन करावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाच्या वतीने करण्यात आले आहे.

विलोडा, कोंडेगाव आणि खुटवंटा येथील या कामामुळे प्रशासनाचा पुढाकार आणि लोकसहभाग एकत्र आले आहेत. पाणीटंचाईसारख्या गंभीर समस्येवर मात करण्यासाठी त्यातून सामूहिक प्रयत्नांचा भक्कम पाया रचला गेला आहे. तसेच "पाणी अडवा, पाणी जिरवा" हा संदेश संपूर्ण ग्रामीण भागात अधिक प्रभावीपणे रुजण्यास मदत होत आहे.