बायनान्सवर क्रिप्टो डल्ला: २० मिनिटांत ६.३६ अब्ज डॉलर्स लंपास, संशय उत्तर कोरियाच्या हॅकर्सवर

जगातील सर्वात मोठे क्रिप्टोकरन्सी एक्सचेंज मानल्या जाणाऱ्या बायनान्सवर (Binance) मोठा सायबर हल्ला झाला आहे. प्राथमिक माहितीनुसार, हॅकर्सनी अतिशय सुनियोजित पद्धतीने अवघ्या २० मिनिटांत वेगवेगळ्या डिजिटल वॉलेटमधून ६.३६ अब्ज डॉलर्स किमतीची क्रिप्टोकरन्सी काढून घेतली. भारतीय चलनात ही रक्कम सुमारे ६०,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त होते. या घटनेमुळे जगभरातले क्रिप्टो गुंतवणूकदार घाबरले आहेत, तर अमेरिकन तपास यंत्रणा आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा संस्था सतर्क झाल्या आहेत.

टीआरएम (TRM) या अमेरिकन ब्लॉकचेन इंटेलिजन्स फर्मच्या अहवालानुसार, हॅकर्सनी लुटलेली मालमत्ता १० वेगवेगळ्या ब्लॉकचेन नेटवर्कवर झटपट हलवली. त्यामुळे तिचा मागोवा घेणे खूपच अवघड झाले. यापूर्वी फेब्रुवारी २०२५ मध्ये बायबिट (Bybit) या क्रिप्टो एक्सचेंजमधून १.५ अब्ज डॉलर्स चोरीला गेले होते. बायनान्सवरील या हल्ल्याने आधीचे सगळे रेकॉर्ड मोडले आहेत.

या हल्ल्याची चौकशी करणाऱ्या टीआरएम आणि चेनॅलिसिस (Chainalysis) या अमेरिकन ब्लॉकचेन कंपन्यांनी उत्तर कोरियाशी जोडलेल्या ट्रेडरट्रेटर (TraderTraitor) नावाच्या हॅकर गटाकडे बोट दाखवले आहे. आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, उत्तर कोरियातील हॅकर गट गेली काही वर्षे सतत जगातील मोठ्या क्रिप्टो एक्सचेंजेसना लक्ष्य करत आहेत. अशा चोरीतून मिळालेला पैसा उत्तर कोरियाच्या गुप्त आर्थिक व्यवहारांसाठी आणि अणुकार्यक्रमांसाठी वापरला जातो, असा गंभीर आरोप नेहमी केला जातो.

बायनान्सने मात्र अजून कोणत्याही विशिष्ट देशावर किंवा संस्थेवर अधिकृतपणे थेट आरोप केलेला नाही. व्हाईट हाऊस आणि एफबीआय (FBI) या प्रकरणाकडे अतिशय गंभीरपणे पाहत आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पत्रकारांशी बोलताना या प्रकरणाची सखोल चौकशी सुरू असल्याचे सांगितले. हल्ल्याची व्याप्ती पाहता यात आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचा आणि अणुकार्यक्रमाच्या आर्थिक धाग्याचा संबंध असण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.

बायनान्सचे सह-सीईओ (Co-CEO) रिचर्ड टेंग यांनी स्पष्टीकरण दिले की, सुरुवातीच्या तपासात कंपनीच्या एका कर्मचाऱ्याच्या लॅपटॉपमधील सुरक्षा त्रुटीमुळे ही घुसखोरी झाल्याचा संशय आहे. हॅकर्सनी कंपनीच्या हॉट वॉलेट्सना (Hot Wallets) लक्ष्य केले. हॉट वॉलेट्स थेट इंटरनेटशी जोडलेली असतात आणि ग्राहकांचे रोजचे व्यवहार तसेच खरेदी-विक्रीसाठी वापरली जातात. कोल्ड वॉलेट्स (Cold Wallets) मात्र इंटरनेटपासून पूर्णपणे वेगळी आणि ऑफलाइन असतात, त्यामुळे ती जास्त सुरक्षित मानली जातात. इंटरनेटशी जोडलेल्या हॉट वॉलेट्समधील सुरक्षेतील फट साधून हॅकर्सनी ६.३६ अब्ज डॉलर्स पळवले. ही रक्कम लपवण्यासाठी हॅकर्सनी मिक्सर्स आणि टंबलर तंत्रज्ञान वापरल्याचा दावा विश्लेषकांनी केला आहे.

अब्जावधी डॉलर्स गायब झाल्यानंतर बायनान्स वापरणाऱ्या करोडो ग्राहकांमध्ये चिंता पसरली होती. कंपनीने लगेच निवेदन जारी करून ग्राहकांना दिलासा दिला. ग्राहकांच्या ठेवी पूर्णपणे सुरक्षित आहेत आणि या हल्ल्यामुळे झालेले सगळे नुकसान कंपनी स्वतःच्या राखीव निधीतून (Emergency Funds) भरून काढेल, असे बायनान्सने स्पष्ट केले आहे.

याशिवाय ब्लॉकचेन भागीदार आणि इतर आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या मदतीने चोरीला गेलेल्या रकमेपैकी सुमारे ३ अब्ज डॉलर्स (अंदाजे ५०% रक्कम) वेगवेगळ्या खात्यांवर गोठवण्यात (Freeze) बायनान्सला यश आले आहे. उरलेल्या निधीचा मागोवा कंपनी जागतिक तपास यंत्रणांच्या मदतीने घेत आहे. बंद पडलेल्या सेवा लवकरच टप्प्याटप्प्याने पुन्हा सुरू करण्याचे आश्वासनही देण्यात आले आहे.