जगातील आठ देशांत आंदोलने पेटली; तीन देशांत पंतप्रधानांचे पद धोक्यात

जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांतून सध्या अस्वस्थ करणाऱ्या बातम्या येत आहेत. १२ ऑक्टोबरपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार किमान आठ देशांमध्ये तीव्र आंदोलने आणि निदर्शने सुरू आहेत. यातल्या तीन देशांत पंतप्रधानांचे पद थेट धोक्यात आले आहे, तर दोन देशांत शिक्षणाच्या प्रश्नावरून विद्यार्थी आणि नागरिक रस्त्यावर उतरले आहेत. लोकशाहीचे रक्षण, आर्थिक संकटांचा सामना आणि राजकीय बदल, अशा मागण्यांसाठी हा असंतोष उसळला आहे.

भारतात सध्या मतदार यादीच्या विशेष सघन सुधारणेवरून (SIR) राजकीय वातावरण तापले आहे. दिल्ली, पुणे आणि मुंबई या मोठ्या शहरांत त्याविरोधात निदर्शने आणि आंदोलने होत आहेत. लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्या मते हा लढा केवळ मतांचा नसून भारताची मूळ लोकशाही वाचवण्याचा आहे. विरोधी पक्ष या आंदोलनाचे नेतृत्व करत असून राजकीय वर्तुळात यावरून मोठा संघर्ष सुरू आहे.

युरोपातही चित्र वेगळे नाही. फ्रान्सची राजधानी पॅरिसमध्ये शिक्षण व्यवस्थेविरोधात तीव्र निदर्शने सुरू आहेत. देशाच्या शिक्षण पद्धतीत तातडीने आणि मुळापासून सुधारणा व्हायला हवी, असे आंदोलकांचे म्हणणे आहे. यावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की, काही मूलतत्त्ववादी घटक फ्रान्समध्ये शिक्षणाच्या नावाखाली सामाजिक अशांतता पसरवत आहेत.

स्पेनची राजधानी माद्रिदमध्ये नागरिकांना भीषण गृहनिर्माण संकटाचा सामना करावा लागत आहे. घरांच्या वाढत्या किमती आणि नागरिकांना घरातून बेदखल (Eviction) करण्याविरोधात स्पेनमध्ये मोठा रोष पसरला आहे. या दबावाला तोंड देण्यासाठी पंतप्रधान पेड्रो सांचेझ यांनी मुदतपूर्व निवडणुका घेण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयामुळे त्यांच्या स्वतःच्या पंतप्रधानपदावर मोठे संकट आले आहे. ब्रिटनची राजधानी लंडनमध्ये पॅलेस्टाईनच्या समर्थनार्थ हजारो नागरिक रस्त्यावर उतरले आहेत, तर उजव्या विचारसरणीचे गटही तिथे निदर्शने करत आहेत.

भारताचा शेजारी पाकिस्तानमध्ये राजकीय अस्थिरता टोकाला पोहोचली आहे. माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या सुटकेच्या मागणीसाठी त्यांच्या समर्थकांनी जोरदार निदर्शने सुरू केली आहेत. खैबर प्रांताचे माजी मुख्यमंत्री सोहेल आफ्रिदी यांनी इम्रान खान यांच्या समर्थनार्थ मोठ्या मोर्चाची घोषणा केली होती. त्यानंतर पाकिस्तान सरकारने त्यांना तातडीने पदावरून हटवले आणि खैबर प्रांतात आणीबाणी जाहीर केली. इम्रान यांचे समर्थक विद्यमान पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांना सत्तेवरून खाली खेचण्याची मागणी करत आहेत.

इस्रायलमध्ये ७ ऑक्टोबर रोजी तेल अवीव येथे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याविरोधात प्रचंड रोष दिसून आला. ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी झालेल्या सुरक्षेतील अपयशाबद्दल आणि निष्काळजीपणाबद्दल नागरिक त्यांच्यावर तीव्र नाराज आहेत. २४ ऑक्टोबर रोजी नेतान्याहू यांच्याविरोधात आणखी एक मोठे आंदोलन नियोजित आहे. ऑक्टोबर महिन्याच्या अखेरीस इस्रायलमध्ये पंतप्रधानपदासाठी निवडणुका होणार असल्याने नेतान्याहू यांच्यासाठी हा काळ कसोटीचा ठरत आहे. दक्षिण अमेरिकेतील चिलीमध्ये शिक्षण क्षेत्रातील बजेट कपातीविरोधात विद्यार्थ्यांनी आक्रमक पवित्रा घेत निदर्शने सुरू केली आहेत.