यंदाची दिवाळी 5 नोव्हेंबरला वसुबारसेने सुरू, भाऊबीज 11 नोव्हेंबरला; सणांच्या तारखा पाहा

हिंदू धर्मातला सगळ्यात मोठा, आनंदाचा आणि मांगल्याचा सण म्हणजे दिवाळी. दिव्यांची रोषणाई, दारात काढलेल्या रंगीबेरंगी रांगोळ्या, फटाक्यांची आतषबाजी आणि फराळाचा घमघमाट यांमुळे सगळीकडे उत्साह भरून राहतो. अंधारावर प्रकाशाचा आणि असत्यावर सत्याचा विजय दाखवणारा हा सण आता काही दिवसांवर आला आहे.

अश्विन वद्य त्रयोदशीपासून कार्तिक शुद्ध द्वितीयेपर्यंत प्रत्येक तिथीला काही ना काही महत्त्व आहे. यंदा हे पाचही दिवस कधी येत आहेत, ते पाहूया.

14 वर्षांचा वनवास संपवून प्रभू राम सीतेसह अयोध्येत परत आले, ते याच दिवसांत. त्या वेळी अयोध्येतल्या प्रजेने दीपोत्सव साजरा केला होता. तेव्हापासून हा उत्सव दरवर्षी साजरा केला जातो.

गुरुवार, 5 नोव्हेंबर रोजी वसुबारस आहे. धनत्रयोदशीच्या आदल्या दिवशी, म्हणजे अश्विन वद्य द्वादशीला हा सण साजरा होतो. त्याला गोवत्सद्वादशी असेही म्हणतात. या दिवशी सुवासिनी सवत्स गाईची पूजा करतात. हा दिवस दिवाळीचा पहिला दिवस मानला जातो.

शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर रोजी धनत्रयोदशी आहे. कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातल्या त्रयोदशीला हा सण येतो आणि हा दिवस खूप शुभ मानला जातो. समुद्रमंथनाच्या वेळी आरोग्याची देवता आणि देवांचे वैद्य भगवान धन्वंतरी याच दिवशी हातात अमृताचा कलश घेऊन प्रकट झाले होते, म्हणून या दिवशी त्यांची पूजा होते. घरात सुख, समृद्धी आणि संपत्ती नांदावी यासाठी माता लक्ष्मी आणि संपत्तीचे भांडार सांभाळणारे भगवान कुबेर यांचीही पूजा केली जाते.

रविवार, 8 नोव्हेंबर रोजी नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन आहे. नरक चतुर्दशीला अभ्यंगस्नान केले जाते. त्या दिवशी सकाळी 11.27 वाजता अमावस्या सुरू होणार आहे. भगवान श्रीकृष्णाने अत्याचारी नरकासुराचा वध केला, त्याच्या स्मरणार्थ आणि वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक म्हणून हा सण साजरा होतो.

लक्ष्मीपूजनाचा मुहूर्त सायंकाळी 6 ते रात्री 8.33 असा आहे. या दिवशी संपत्ती, समृद्धी आणि ऐश्वर्याची देवता माता लक्ष्मी हिची मनोभावे पूजा केली जाते.

अश्विन अमावस्या सोमवार, 9 ऑक्टोबर रोजी असल्याचे मूळ मजकुरात म्हटले आहे. अमावस्या रविवारी सकाळी सुरू होत असून सोमवार, 9 नोव्हेंबर रोजी दुपारी 12.31 वाजता संपणार आहे.

मंगळवार, 10 नोव्हेंबर रोजी बलिप्रतिपदा, म्हणजे पाडवा आहे. या दिवशी कार्तिक महिन्याची सुरुवात होते आणि गोवर्धन पूजाही केली जाते. पौराणिक कथेनुसार भगवान विष्णूंनी या दिवशी वामन अवतार घेऊन बळीराजाला पाताळात पाठवले आणि त्याला पृथ्वीवर येण्याचे वरदान दिले.

बुधवार, 11 नोव्हेंबर रोजी भाऊबीज आहे. हा दिवस यमद्वितीया म्हणूनही साजरा होतो. कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला येत असल्याने त्याला भाऊबीज हे नाव पडले. या दिवशी यम आपल्या बहिणीकडे गेला होता, तेव्हा तिने त्याला ओवाळले आणि आनंद व्यक्त केला. तेव्हापासून बहिणीने भावाला ओवाळण्याची प्रथा सुरू झाली.

धर्म, ज्योतिष, वास्तु अशा विषयांवरील माहिती केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहे. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.