पुण्यात डेंगीचे रुग्ण गेल्या वर्षाच्या जवळ; आयुक्त नवल किशोर राम यांनी नायडू रुग्णालयात घेतला आढावा

पुणे महापालिकेचे आयुक्त नवल किशोर राम यांनी शनिवारी बाणेर येथील नव्याने सुरू झालेल्या डॉ. नायडू रुग्णालयाला भेट देऊन शहरातील डेंगीच्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. उपचारांसाठी पुरेशा खाटा आणि औषधे उपलब्ध आहेत, त्यामुळे नागरिकांनी घाबरू नये, असे त्यांनी सांगितले. (पुणे, 24 ऑक्टोबर 2026)

महापालिकेने दिलेल्या आकडेवारीनुसार 1 जानेवारी ते 20 ऑक्टोबर 2026 या काळात शहरात डेंगीचे 2,291 रुग्ण नोंदले गेले. 2024 मध्ये हा आकडा 4,908 होता, तर 2025 मध्ये 2,391 रुग्ण होते. म्हणजे यंदाची संख्या गेल्या वर्षाच्या एकूण संख्येच्या जवळ पोहोचली आहे.

भेटीत राम यांनी डेंगीची स्थिती, रुग्णालयातील खाटांची उपलब्धता, उपचारांची सोय आणि डासांची उत्पत्ती रोखण्यासाठी सुरू असलेल्या उपाययोजना यांची माहिती घेतली. आरोग्य, बांधकाम, अतिक्रमण आणि घनकचरा व्यवस्थापन या विभागांनी एकमेकांशी समन्वय ठेवून प्रतिबंधक उपाय तातडीने वाढवावेत, असे निर्देश त्यांनी दिले. बांधकामाच्या जागा, कचरा टाकण्याची ठिकाणे आणि अतिक्रमणग्रस्त भाग येथे पाणी साचू नये, यावर प्रशासनाने विशेष भर दिला आहे, कारण तिथे डासांची उत्पत्ती होऊ शकते.

पुण्यातील खासगी रुग्णालयांत डेंगीच्या उपचारांसाठी 4,409 खाटा उपलब्ध आहेत, त्यात 670 अतिदक्षता (ICU) खाटांचा समावेश आहे. महापालिकेच्या रुग्णालयांत 333 खाटा असून त्यात सहा ICU खाटा आहेत. सरासरी सुमारे 50 टक्के खाटा रिकाम्या आहेत, असे महापालिकेने सांगितले. रुग्णांनी फक्त काही मोठ्या रुग्णालयांतच उपचारांचा आग्रह धरू नये, असेही आवाहन करण्यात आले.

डॉ. नायडू रुग्णालयात डेंगीच्या रुग्णांसाठी 50 खाटा राखीव आहेत. त्यापैकी रोज 10 ते 15 खाटांवर रुग्ण असतात, म्हणजे सुमारे 35 खाटा रिकाम्या राहतात, असे प्रशासनाने सांगितले. या रुग्णालयात उपचार मोफत दिले जातात. गंभीर लक्षणे असलेल्या रुग्णांना डॉ. नायडू रुग्णालय आणि कमला नेहरू रुग्णालयात तातडीने उपचार मिळावेत, याची खात्री करण्याचे आदेश अधिकाऱ्यांना दिले आहेत. डेंगीच्या सर्व वॉर्डांत मच्छरदाणीचा वापर बंधनकारक केला आहे. डेंगीची लक्षणे दिसताच लगेच डॉक्टरांकडे जावे आणि जवळच्या महापालिका किंवा इतर रुग्णालयात उपचार घ्यावेत, असे आवाहन राम यांनी नागरिकांना केले.

डास नियंत्रण आणि प्रतिबंध मोहिमेत महापालिकेच्या पथकांनी सुमारे 14 लाख घरांना भेटी दिल्या आणि 28,31,386 भांडी व पाणी साठवण्याच्या जागा तपासल्या. 13,000 घरांतील 18,885 भांड्यांमध्ये एडिस डासांच्या अळ्या सापडल्या. महापालिकेने 2,664 मालमत्ताधारकांना नोटिसा बजावल्या आणि नियमभंगाबद्दल 6.30 लाख रुपयांचा दंड वसूल केला. एडिस डास डेंगी पसरवतो आणि भांड्यांत व पाणी साठणाऱ्या वस्तूंत साचलेल्या पाण्यात तो वाढतो. बदलते हवामान, वाढती बांधकामे, पाणीकपातीमुळे केली जाणारी पाणीसाठवण, तसेच घरातील झाडांच्या कुंड्या, ट्रे आणि गच्चीवरील बागा यांत साचणारे पाणी ही डासांच्या वाढीची कारणे प्रशासनाने नमूद केली आहेत.

सर्व महापालिका दवाखान्यांत मोफत डेंगी चाचणीसाठी रॅपिड डायग्नोस्टिक किट (RDK) उपलब्ध करून दिले आहेत. डॉ. नायडू रुग्णालय, डॉ. कोटणीस रुग्णालय आणि कमला नेहरू रुग्णालय या निश्चित सेंटिनल केंद्रांत मोफत पुष्टीदर्शक चाचणीची सोय आहे; पुढील तपासणीसाठी तेथे रक्तजल नमुने पाठवता येतात. सर्व सरकारी आणि खासगी रुग्णालयांनी डेंगीच्या रुग्णांची नोंद इंटिग्रेटेड हेल्थ इन्फॉर्मेशन प्लॅटफॉर्म (IHIP) पोर्टलवर करावी आणि दुहेरी नोंदी टाळाव्यात, असे सांगितले आहे, जेणेकरून रुग्णसंख्या अचूक नोंदली जाईल.

जास्त रुग्ण आढळणाऱ्या भागांत कीटकनाशक फवारणी आणि इतर उपाययोजनांना प्राधान्य दिले जात आहे. मोकळ्या जागांत अंदाधुंद फवारणी न करता ठरवून दिलेल्या फॉगिंग पद्धतीनुसार काम करण्याच्या सूचना अधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत. रुग्णाचे घर आणि त्याच्या शेजारचा बंद परिसर यावर लक्ष केंद्रित करून योग्य कालावधीसाठी फॉगिंग केले जाईल. साठवलेल्या पाण्यात जैविक अळीनाशके वापरली जातील, विशेषतः पाणीपुरवठा कमी असताना नागरिक पाणी साठवतात अशा भागांत.

जनजागृती मोहीमही वाढवली आहे. रेल्वे स्टेशनवरील डिजिटल फलक, रेडिओ प्रसारण आणि कचरा गोळा करणाऱ्या गाड्यांवरील ध्वनिसंदेश यांतून डेंगीबद्दल माहिती दिली जात आहे. या गाड्यांवर रोज ध्वनिफिती वाजवल्या जातात आणि सर्व 15 क्षेत्रीय कार्यालयांना ऑडिओ पेन ड्राइव्ह दिले आहेत. गृहनिर्माण सोसायट्यांशी संपर्क साधून पदाधिकाऱ्यांना गच्ची आणि पाण्याच्या टाक्या स्वच्छ ठेवण्यास सांगितले जात आहे. शाळांना निबंध आणि चित्रकला स्पर्धा घेऊन विद्यार्थ्यांमध्ये डेंगी प्रतिबंधाची जागरूकता करण्यास प्रोत्साहन दिले आहे. आठवड्यातून एक दिवस कोरडा दिवस पाळून पाण्याची भांडी रिकामी करून स्वच्छ करावीत, असेही नागरिकांना सांगितले आहे.

घराभोवती पाणी साचू देऊ नये, पाण्याच्या टाक्या झाकून ठेवाव्यात आणि महापालिकेच्या तपासणी पथकांना सहकार्य करावे, असे आवाहन महापालिकेने केले आहे. लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन वेळेत उपचार घ्यावेत, असेही सांगितले आहे. बरे होण्यासाठी पुरेशी विश्रांती, ताजा व पौष्टिक आहार आणि भरपूर द्रवपदार्थ घेण्याची शिफारस केली आहे. पुण्यात डेंगीचा प्रसार रोखण्यासाठी महापालिकेच्या विभागांची एकत्रित कारवाई आणि नागरिकांचे सहकार्य दोन्ही आवश्यक आहे, असे प्रशासनाने म्हटले आहे.