हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रोचे उद्घाटन अखेर झाले, पण आठ मुहूर्त हुकले; उशीर का झाला?

पुण्यातील बहुप्रतीक्षित हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो मार्ग ३ चे अखेर उद्घाटन झाले आहे. मंगळवारी, ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी हे उद्घाटन झाले. मात्र तिथपर्यंत पोहोचायला वारंवार मुदतवाढ, बांधकामातील अडथळे, सुरक्षा मंजुरीची प्रतीक्षा आणि प्रशासकीय दिरंगाई अशा अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागले. आयटी हब आणि मध्य पुणे यांच्यादरम्यान रोज प्रवास करणाऱ्या हजारो लोकांना या २३ किलोमीटरच्या मार्गामुळे दिलासा मिळणे अपेक्षित आहे. उद्घाटनाआधी या मार्गाच्या सुरू होण्याच्या आठ प्रस्तावित तारखा हुकल्या.

हा प्रकल्प ४० महिन्यांत पूर्ण करायचा होता आणि त्यासाठी २५ मार्च २०२५ ही अंतिम मुदत ठरली होती. नंतर कन्सेशनेअरने बांधकामादरम्यान एकाच वेळी झालेल्या विलंबाचे कारण देत ५४३ दिवसांची मुदतवाढ मागितली. त्यानंतर मुदत ३१ मार्च २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली.

गर्दीच्या मुख्य रस्त्यांवर काम करणे हे उशिराचे एक मोठे कारण होते. बॅरिकेडिंगच्या परवानग्या, वाहतूक व्यवस्थापन आणि उच्च दाबाच्या वीजवाहिन्या तसेच भूमिगत सेवा यांसारख्या सध्याच्या सुविधा हलवण्याचे काम या प्रकल्पात करावे लागत होते. ऑगस्ट २०२५ मध्ये पीएमआरडीएच्या अधिकाऱ्यांनी मान्य केले होते की, बॅरिकेडिंगच्या परवानग्या मिळण्यात झालेला उशीर आणि सुविधा हलवण्याचे काम पूर्ण होण्यास लागलेला वेळ यांचा कामाच्या प्रगतीवर परिणाम झाला. जास्त वाहतूक आणि महत्त्वाच्या रस्त्यांवरील व्हीआयपी ये-जा यामुळे अखंड काम करण्यासाठी मिळणारे तास कमी झाले. याशिवाय युनिव्हर्सिटी चौक आणि ई-स्क्वेअर जंक्शन यांच्यादरम्यान एकात्मिक डबल-डेकर उड्डाणपूल बांधायचा होता, त्यामुळे समन्वयाची गरज आणखी वाढली.

बांधकाम बऱ्यापैकी पूर्ण झाल्यानंतरही कमिशनर ऑफ मेट्रो रेल्वे सेफ्टी (सीएमआरएस) यांची अनिवार्य मंजुरी मिळाल्याशिवाय प्रवासी सेवा सुरू करता येत नव्हती. जुलै २०२६ मध्ये ही सुरक्षा मंजुरी मिळण्याची वाट पाहिली जात असल्याने सुरू होण्यास आणखी उशीर झाला. तपासणी सुरू असली तरी नियामक यंत्रणेच्या परवानगीशिवाय प्रवासी सेवा सुरू करता येत नव्हती.

जुलैमध्ये सुरक्षा मंजुरी मिळाल्यानंतर मेट्रो लवकरच सुरू होईल, अशी प्रवाशांना अपेक्षा होती. पण सप्टेंबरमध्ये निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुका जाहीर केल्या. संबंधित मतदारसंघांत आदर्श आचारसंहिता लागू झाली आणि ती ऑक्टोबरपर्यंत कायम राहिली. त्यामुळे सार्वजनिक उद्घाटनाच्या नियोजनावर परिणाम झाला. पीएमआरडीएचे महानगर आयुक्त डॉ. अभिजीत चौधरी यांनी सांगितले होते की, प्राधिकरण पंतप्रधान कार्यालयाकडून उद्घाटनाच्या तारखेची प्रतीक्षा करत आहे. उद्घाटन कार्यक्रम ठरवण्यापूर्वी निवडणूक अधिकाऱ्यांकडून मार्गदर्शन घेणे प्राधिकरणाला बंधनकारक होते. २४ सप्टेंबर २०२६ पर्यंतच्या मागील पाच महिन्यांत या मार्गाच्या आठ प्रस्तावित तारखा हुकल्या होत्या.

सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) पद्धतीने उभारलेला हा २३.२०३ किलोमीटरचा मार्ग अंदाजे ८,३१३ कोटी रुपये खर्चाचा आहे. हिंजवडीतील माण ते शिवाजीनगर यांना जोडणारी २३ स्थानके त्यावर आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी व्हर्च्युअल पद्धतीने मार्गाचे उद्घाटन केले. प्रवासी सेवा ४ नोव्हेंबरपासून सुरू होणार आहे आणि सुरुवातीला १७ स्थानके सुरू असतील. उरलेली स्थानके टप्प्याटप्प्याने सुरू होणे अपेक्षित आहे, तर संपूर्ण मार्ग जानेवारी २०२७ मध्ये सुरू करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

हजारो आयटी कर्मचारी आणि रोज प्रवास करणाऱ्यांसाठी हिंजवडी-बाणेर-शिवाजीनगर या कोंडीग्रस्त रस्त्यांना ही मेट्रो महत्त्वाचा पर्याय ठरते. मात्र वारंवार पुढे ढकलल्या गेलेल्या तारखांमुळे पुण्यातील मोठ्या शहरी प्रकल्पांचे नियोजन, विविध यंत्रणांमधील समन्वय आणि अंमलबजावणी याबद्दल प्रश्न उभे राहिले आहेत.