हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो मार्गिका ३ सुरू, दुसऱ्या टप्प्यातील चार मार्गांचे भूमिपूजन

हिंजवडी, ३ नोव्हेंबर २०२६ : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मंगळवारी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे माण-हिंजवडी ते शिवाजीनगर या पुणे मेट्रो मार्गिका ३ चे उद्घाटन केले. त्याचबरोबर पुणे मेट्रोच्या दुसऱ्या टप्प्यातील चार नव्या मार्गिकांचे भूमिपूजनही त्यांनी केले. या विस्तारामुळे पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि पुणे महानगर प्रदेशातील (पीएमआर) संपर्क वाढेल आणि वाहतूक कोंडीतून दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.

उद्घाटन समारंभात बोलताना मोदी म्हणाले की, पुणे मेट्रोच्या विस्तारामुळे शहराच्या विकासाला नवी गती मिळेल. हिंजवडी-शिवाजीनगर मार्गिकेमुळे पुण्यातील मोठ्या आयटी केंद्राला चांगली जोडणी मिळेल आणि शहरातील जुने व नवे भाग एकमेकांशी जोडले जातील, असे त्यांनी सांगितले.

देशातील मेट्रोच्या विस्ताराकडे लक्ष वेधत मोदी म्हणाले की, देशातील सुरू असलेले मेट्रो जाळे २०१४ मध्ये २४८ किलोमीटर होते, ते आता सुमारे १,२०० किलोमीटरवर पोहोचले आहे. आता २६ शहरांमध्ये मेट्रो सेवा आहे. रोज एक कोटीपेक्षा जास्त प्रवासी मेट्रोने प्रवास करतात आणि जगातील तीन सर्वात मोठ्या मेट्रो जाळ्यांपैकी एक भारतात आहे. महाराष्ट्रात २०१४ मध्ये सुरू असलेले मेट्रो जाळे फक्त १० ते ११ किलोमीटर होते, ते आता सुमारे २०० किलोमीटर झाले आहे, तर आणखी ६८० किलोमीटरपेक्षा जास्त मार्गांचे काम सुरू आहे. राज्यात मेट्रो पायाभूत सुविधांवर २.५ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त गुंतवणूक झाली आहे, असेही ते म्हणाले.

शहरी पायाभूत सुविधा उभारताना सार्वजनिक-खासगी भागीदारीचे महत्त्व मोदी यांनी अधोरेखित केले. आधुनिक सार्वजनिक वाहतुकीमुळे प्रवासाचा वेळ वाचतो, उत्पादकता वाढते आणि आर्थिक वाढीला हातभार लागतो, असे ते म्हणाले. महाराष्ट्रात अवकाळी आणि प्रतिकूल हवामानाचा फटका बसलेल्या शेतकऱ्यांना केंद्र आणि राज्य सरकारकडून मदत मिळेल, असा विश्वासही त्यांनी दिला. दिवाळीत दुष्काळग्रस्त आणि अडचणीतील शेतकरी कुटुंबांच्या पाठीशी उभे राहावे, असे आवाहन त्यांनी नागरिकांना केले.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि पीएमआर क्षेत्र २०३० पर्यंत देशातील एक मोठे वाहतूक केंद्र म्हणून पुढे येईल. मेट्रो मार्गिका, इलेक्ट्रिक बस, अंतर्गत आणि बाह्य रिंग रोड, बोगदे आणि नवे विमानतळ असे अनेक प्रकल्प संपर्क सुधारण्यासाठी उभे केले जात आहेत, असे त्यांनी सांगितले. हिंजवडीला जाणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या अडचणींकडे लक्ष वेधत ते म्हणाले की, हजारो आयटी कर्मचारी रोज एक ते दोन तास वाहतूक कोंडीत अडकतात. नव्या मेट्रो मार्गिकेमुळे आयटी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळेल.

या प्रकल्पाची कोनशिला मोदी यांनीच २०१८ मध्ये बसवली होती आणि आज त्याच प्रकल्पाचे उद्घाटनही त्यांच्या हस्ते होत आहे, याचे समाधान आहे, असे फडणवीस म्हणाले. पुणे मेट्रो मार्गिका ३ हा देशातील सार्वजनिक-खासगी भागीदारी पद्धतीने उभारलेला पहिला मेट्रो प्रकल्प आहे. टाटा प्रोजेक्ट्स आणि सीमेन्स यांनी डिझाइन-बिल्ड-ऑपरेट-ट्रान्सफर (डीबीओटी) पद्धतीने हा प्रकल्प पूर्ण केला. उभारणी आणि संचालनात महिलांचा मोठा सहभाग असल्याने त्यांनी याला 'Pink Powered' मेट्रो असेही म्हटले.

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे म्हणाले की, मेट्रो मार्गिका ३ मुळे वाहतूक कोंडी कमी होईल आणि रोजचा प्रवास वेगवान, सुरक्षित आणि आरामदायी होईल. पुण्याच्या सार्वजनिक वाहतुकीतील हा मोठा टप्पा आहे आणि आधुनिक, कोंडीमुक्त शहर उभारण्यासाठी सरकार बांधील आहे, असे ते म्हणाले. दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी पुण्याच्या विकासात दिलेल्या योगदानाचा त्यांनी उल्लेख केला. आतापर्यंत ९० लाखांपेक्षा जास्त प्रवाशांनी पुणे मेट्रोने प्रवास केला आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार म्हणाल्या की, पुणे मेट्रो मार्गिका ३ ही भारतातील पहिली १०० टक्के महिला संचालित मेट्रो मार्गिका ठरेल. सुमारे १०० महिला ट्रेन पायलट आणि मेट्रो स्थानकांवरील कर्मचाऱ्यांपैकी ५० टक्के महिला कर्मचारी तिच्या संचालनात असतील. हा ८,३१३ कोटी रुपयांचा प्रकल्प पीपीपी पद्धतीने उभारला गेला. प्रकल्पाचे सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार करणे, त्यांना मंजुरी मिळवणे आणि निधीची तरतूद करणे यात अजित पवार यांचे योगदान होते, असेही त्यांनी सांगितले.

दुसऱ्या टप्प्यातील ३१ किलोमीटर लांबीच्या आणि २८ स्थानके असलेल्या चार अतिरिक्त मार्गिकांना केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ९,८५८ कोटी रुपयांच्या अंदाजित खर्चासह मंजुरी दिली आहे, असे सुनेत्रा पवार म्हणाल्या. या मार्गिकांमुळे चांदणी चौक, कोथरूड, बावधन, विमाननगर, खराडी आणि वाघोली या भागांना जोडणी मिळेल. प्रस्तावित सर्व प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर पुणे मेट्रोचे जाळे १०० किलोमीटरच्या पुढे जाईल. हिंजवडी, माण आणि मारुंजी येथील मेट्रो स्थानकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी ४२६ कोटी रुपयांच्या रस्ते विकासकामांना मंजुरी मिळाली आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ यांनी या उद्घाटनाला पुण्यासाठी ऐतिहासिक टप्पा म्हटले. २३ किलोमीटरच्या हिंजवडी-शिवाजीनगर मार्गिकेमुळे पुणे मेट्रोचे जाळे सुमारे ५५ किलोमीटरवर जाईल आणि आयटी कर्मचाऱ्यांसह लाखो प्रवाशांना फायदा होईल, असे ते म्हणाले. सप्टेंबरमध्ये पुणे मेट्रोने ९,५८,६०३ प्रवासी फेऱ्या नोंदवल्या, यावरून शहराच्या सार्वजनिक वाहतुकीत तिचे महत्त्व वाढत असल्याचे दिसते, असेही मोहोळ यांनी सांगितले.

ज्या चार नव्या मार्गिकांचे भूमिपूजन झाले, त्या खडकवासला-खराडी, वनाज-चांदणी चौक, रामवाडी-वाघोली आणि माणिकबाग-नळ स्टॉप या आहेत. या मार्गिका मिळून सुमारे ४६ किलोमीटर होतात आणि पुण्याच्या पूर्व, पश्चिम व दक्षिण भागांतील संपर्क मजबूत करतील. पीएमआरडीएचे आयुक्त डॉ. अभिजीत चौधरी यांनी प्रास्ताविक करून प्रकल्पाची माहिती दिली.

कार्यक्रमाला राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा, केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल (दूरदृश्य प्रणालीद्वारे), मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे व सुनेत्रा पवार, केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ, मंत्री चंद्रकांत पाटील, राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ, पुण्याच्या महापौर मंजुषा नागपुरे, पिंपरी-चिंचवडचे महापौर रवी लांडगे आणि खासदार श्रीरंग बारणे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.

मार्गिका ३ ची वैशिष्ट्ये : ही २३.२०३ किलोमीटर लांबीची उन्नत मार्गिका माण-हिंजवडीला शिवाजीनगरशी जोडते आणि तिच्यावर २३ उन्नत स्थानके आहेत. पीपीपी-डीबीएफओटी पद्धतीने ८,३१३ कोटी रुपये खर्चून उभ्या राहिलेल्या या प्रकल्पामुळे हिंजवडीचे आयटी केंद्र थेट शिवाजीनगरशी जोडले गेले आहे. या मार्गिकेवर सुमारे ९० महिला ट्रेन ऑपरेटर असतील आणि एकूण कर्मचाऱ्यांपैकी ५० टक्के महिला असतील. हजारो आयटी कर्मचारी आणि इतर प्रवाशांना यामुळे वेगवान, सुरक्षित आणि सोयीचा प्रवास मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.