पृथ्वी थिएटर फेस्टिव्हलची सुरुवात, अख्तर यांचे नवे पुस्तक, कल्लट यांचे प्रदर्शन

मुंबईतील कला, साहित्य आणि संस्कृतीच्या दुनियेतल्या काही ताज्या घडामोडी. सुरुवात छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या T2 टर्मिनलपासून. तिथल्या बाकांवर लोक आरामात झोप काढताना दिसतात.

पृथ्वी थिएटर फेस्टिव्हलच्या 2026 च्या पर्वाचा उद्घाटन सोहळा तारकांच्या उपस्थितीने गजबजून गेला होता. सोहळ्यात पारंपरिक वादकांनी तुतारी वाजवली आणि नसीरुद्दीन शाह यांनी पारंपरिक दिवा प्रज्वलित केला. महेश भट आणि नसीरुद्दीन शाह दोघेही खुशीत दिसत होते. जिनो बँक्स यांनी लुईझ बँक्स यांना जोरदार सादरीकरणातून आदरांजली वाहिली आणि जुन्या दिवसांची आठवण करून दिली. कुणाल, झहान आणि शायरा कपूर यजमान म्हणून पाहुण्यांचे मनापासून स्वागत करत होते.

बँक्स आणि त्यांचा संच सादरीकरणाच्या आनंदात असेल, पण आता नाट्यसंस्थांनी रंगमंचावर येण्याची वेळ आहे. पृथ्वी थिएटर कधीच फिके नसते, हे सर्वांना ठाऊक आहेच.

जावेद अख्तर हे इंटरनेट पिढीचे आवडते ज्ञानी गृहस्थ का आहेत, याला कारण आहे. हे ज्येष्ठ गीतकार आपल्या चुरचुरीत टिप्पण्या, विनोदी शेरे आणि सदाबहार आकर्षक स्वभावामुळे ऑनलाइन नव्या प्रेक्षकवर्गापर्यंत पोहोचलेले दिसतात. आता त्यांच्या नव्या पुस्तकातून ते वाचकांना आणखी तीन तितक्याच हुशार कवींची ओळख करून देणार आहेत. HarperCollins India प्रकाशित Three Masters: The Dohas of Kabir, Rahim, Vrind या पुस्तकात कबीर, रहीम आणि वृंद यांच्या कालातीत दोह्यांचा वेध घेतला आहे. अख्तर त्या रचनांवर विचारपूर्वक भाष्य करतात, तर भाषांतराची जबाबदारी सुमंत्र घोषाल यांच्याकडे आहे.

नुकत्याच पार पडलेल्या Godrej LitLive! Festival मध्ये या पुस्तकाचे प्रकाशन झाले आणि दोघेही उत्तम रंगात होते. शब्दांची कधीच कमतरता नसलेल्या अख्तर यांनी तिथे गझलांची रचना आणि बांधणी याबद्दल सविस्तर सांगितले. त्यामुळे या संग्रहातही तितकीच बारकाईने केलेली मांडणी असेल, यात नवल नाही. तात्त्विक विचारांपासून ते सर्वांनाच जाणवणाऱ्या हळव्या बाजू उघड करण्यापर्यंत, गीतकार या दोह्यांमध्ये खोलवर उतरतात. कवी संशोधक बनतात, तेव्हा गंमतच वाटते.

गोरेगाव पश्चिममधील Sylvaris या जागेत पुस्तके, गप्पा आणि कुतूहल हेच विषय आहेत. करिअरच्या योजनांना रिपोर्ट कार्ड जोडलेले असायला हवे असे नाही. माजी पत्रकार आदित्य क्षीरसागर यांनी ही जागा सुरू केली. तिथे रविवारी वाचनाची सत्रे होतात आणि कॉस्च्युम डिझाइन, मेक-अप व संगीत अशा सर्जनशील क्षेत्रातील लोकांसोबत कार्यशाळा घेण्याचा बेत आहे. क्षीरसागर म्हणाले, "अनोळखी लोक एकमेकांचे सवंगडी व्हावेत, पुस्तक, गाणे किंवा एखादी कला त्यांना एकत्र बसून एकमेकांकडून शिकण्याचे कारण द्यावी, अशी माझी इच्छा होती." रविवारी सकाळी 9 ते दुपारी 12 या वेळेत कोणीही तिथे येऊ शकते.

जितीश कल्लट यांच्या कॅलेंडरमध्ये कोची मुझिरिस बिएनाले 2027 ची नोंद आहे. तिथे ते नवे अध्यक्ष म्हणून पदार्पण करणार आहेत. पण त्याआधी शहरात त्यांना बरीच कामे आटोपायची आहेत. त्यातलेच एक म्हणजे 15 वर्षांनंतर डॉ. भाऊ दाजी लाड संग्रहालयात एकल प्रदर्शनासाठी त्यांचे पुनरागमन.

Jitish Kallat: Conjectures on a Paper Sky हे प्रदर्शन संग्रहालय आणि किरण नाडर म्युझियम ऑफ आर्ट यांच्या वतीने सादर होत असून ते 14 नोव्हेंबरला सुरू होईल. गॅलरी, विशेष प्रकल्पांच्या जागा आणि बाहेरील प्लाझा अशा सर्वत्र भव्य मांडणीची योजना आहे.