दिया मिर्झाचा दिवाळी व्हिडिओ BMC ने काढला, साटम, महापौर आणि विरोधक आमनेसामने

मुंबईकरांनी सणात फटाके आणि गोंगाट आवरावा म्हणून बृहन्मुंबई महापालिकेने (BMC) जी जनजागृती मोहीम सुरू केली होती, ती आता राजकीय वादात सापडली आहे. अभिनेत्री आणि पर्यावरण कार्यकर्त्या दिया मिर्झा यांचा या मोहिमेतला व्हिडिओ महापालिकेने आपल्या सोशल मीडिया पेजवरून काढून टाकला. मुंबई भाजपचे अध्यक्ष अमीत साटम यांनी त्यांच्या सहभागावर आक्षेप घेतला आणि त्यानंतर काही तासांतच हा व्हिडिओ गायब झाला.

रविवारी हा व्हिडिओ हटवण्यात आला. हवा आणि आवाजाचे प्रदूषण कमी ठेवून दिवाळी साजरी करा, असा संदेश मिर्झा यांनी त्यात दिला होता. मोहिमेचा हेतू उच्च न्यायालयाच्या निर्देशांचे पालन व्हावे, हाच होता. पण मिर्झा यांचा एकटीचाच व्हिडिओ काढला गेला. माधुरी दीक्षित, निशिगंधा वाड, हर्षदा खानविलकर आणि क्रिकेटपटू अजिंक्य रहाणे यांचे व्हिडिओ महापालिकेच्या X आणि Instagram सह इतर हँडलवर अजून आहेत. आयुक्त अश्विनी भिडे यांच्या नेतृत्वाखालील महापालिकेने व्हिडिओ का काढला, याचा काहीही खुलासा केलेला नाही. साटम यांच्या आक्षेपामुळे काढला की दुसरे काही कारण होते, हे सांगितलेले नाही. उरलेले व्हिडिओ ठेवणार की तेही काढणार, याबद्दलही प्रशासन गप्प आहे. त्यामुळे फक्त एकाच व्हिडिओवर गदा का, असा प्रश्न विचारला जातोय.

साटम यांनी X वर महापालिकेचे अधिकृत खाते टॅग करून मिर्झा यांच्या आवाहनावर बोट ठेवले होते. ही पोस्ट 1 नोव्हेंबर 2026 ची आहे. त्यांनी लिहिले, "दिवाळी कशी साजरी करायची हे आम्हाला दिया मिर्झा यांनी शिकवण्याची गरज नाही. आमच्या परंपरा आमच्या संस्कृतीत खोलवर रुजलेल्या आहेत," नंतर त्यांना संपर्क केला तेव्हा त्यांनी सांगितले की त्यांचा आक्षेप कुणाच्या धर्मावर नाही, तर राष्ट्रवादावर आहे. मिर्झा या भारतविरोधी टोळीचा भाग आहेत आणि देशात अराजक माजवण्याचा, देश अस्थिर करण्याचा प्रयत्न करतात, असा आरोप त्यांनी केला. विरोधी पक्षही देशविरोधी शक्तींशी हातमिळवणी करून बसले आहेत, म्हणून आपल्या साथीदारासाठी त्यांना कळवळा वाटणे साहजिकच आहे, असेही साटम म्हणाले.

वाद पेटल्यावर मिर्झा यांनी आपली बाजू मांडली. सण जबाबदारीने साजरा व्हावा आणि प्रदूषणाबद्दल लोकांना जाणीव व्हावी, एवढाच व्हिडिओमागचा हेतू होता, असे त्या म्हणाल्या. त्यांच्या शब्दांत, "दिवाळी म्हणजे अंधारावर प्रकाशाचा, अज्ञानावर ज्ञानाचा आणि निराशेवर आशेचा विजय. हा व्हिडिओ जनहितासाठी, अधिक निरोगी आणि विचारपूर्वक सण साजरा करण्यासाठी प्रोत्साहन देण्याच्या हेतूने केला होता. वायुप्रदूषण हा सार्वजनिक आरोग्याचा प्रश्न आहे आणि ते कमी करण्याचा प्रत्येक प्रयत्न सर्वांसाठी चांगल्या पर्यावरणाकडे नेणारे पाऊल आहे,"

सोमवारी महापौर ऋतू तावडे यांनी या प्रकरणात भूमिका जाहीर केली. व्हिडिओसाठी कुठल्याही सेलिब्रिटीला मानधन दिले नव्हते, असे त्यांनी सांगितले. कोणकोणत्या सेलिब्रिटींना घेतले आहे, त्याची यादी आधी आम्हाला दाखवायला हवी होती, पण प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी व्हिडिओ थेट BMC च्या पोर्टलवर टाकले, असे त्या म्हणाल्या. "यात प्रशासनाची चूक नक्कीच आहे," असे त्यांनी मान्य केले. मिर्झा यांनाच का वेगळे काढले, असे विचारल्यावर त्या म्हणाल्या की मुंबई सगळ्या धर्मांना आणि जातींना सामावून घेते, पण हा प्रश्न हिंदुत्वाचा आहे. हिंदुत्वाच्या विरोधात कोणीही बोलले, मग त्याचा धर्म किंवा जात काहीही असो, भाजप कार्यकर्ते त्याला ठामपणे उत्तर देतील, असेही त्यांनी सांगितले.

तावडे पुढे म्हणाल्या, "दिया मिर्झा यांनी यापूर्वी नर्मदा प्रकल्प, UCC आणि पंतप्रधान मोदींनी मांडलेल्या मुद्द्यांना विरोध केला आहे. हिंदू लोकांना दिवाळी कशी साजरी करायची हे त्यांनी सांगू नये. त्यांचा निवडक अजेंडा स्पष्ट आहे आणि त्या हिंदुत्वाच्या विरोधात आहेत हे उघड आहे," मिर्झा यांना यापुढे BMC च्या कुठल्याही अधिकृत कार्यक्रमात घेतले जाणार नाही, हेही महापौरांनी स्पष्ट केले. उपमहापौर संजय घाडी यांनी मिर्झा यांना पाठिंबा दिल्याचे बोलले जाते, पण आपण सगळ्या भाजप नगरसेवकांची भूमिका सांगत आहोत, असे तावडे यांनी म्हटले.

विरोधी बाकांवरून जोरदार टीका झाली. BMC मधील विरोधी पक्षनेत्या आणि माजी महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी साटम यांच्या आक्षेपानंतर व्हिडिओ काढण्याच्या प्रशासनाच्या निर्णयावर बोट ठेवले. त्या म्हणाल्या, "अमीत साटम नेमके कोण आहेत? महापालिकेच्या कारभारात ते एवढे सक्रिय का? याचे उत्तर महापालिकेने द्यावे! अमीत साटम यांच्यासारख्या आमदाराच्या भीतीने महापालिका आपले ट्विट काढणार असेल, तर महापालिकाच काढून टाकलेली बरी!"

नागरिक कार्यकर्ते झोरू भाथेना यांनी विचारले की, पर्यावरणाच्या संदेशावरून चर्चा संदेश देणाऱ्या माणसाकडे का वळली. ते म्हणाले, "अमीत साटम यांचा आक्षेप संदेशाला नाही, तर संदेश देणाऱ्या व्यक्तीला आहे. यापूर्वीही साटम यांनी फक्त जातीय आधारावरच मुद्दे उचलले आहेत,"

ध्वनिप्रदूषणाविरोधात काम करणाऱ्या आवाज फाउंडेशनच्या संस्थापक सुमायरा अब्दुलाली यांनी प्रश्न केला की, कोर्टाच्या आदेशानुसार BMC जे करत होती, ते एखादा राजकारणी असे सहज उलटवू शकतो का. त्या म्हणाल्या, "मुंबई उच्च न्यायालयाने अगदी स्पष्ट सांगितले आहे की सामाजिक संदेश पसरवण्यासाठी सेलिब्रिटींना विनामूल्य सहभागी करून घ्यावे. दिया मिर्झा संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाच्या सदिच्छा दूत आहेत आणि त्यांनी पूर्वीही पर्यावरणाच्या प्रश्नांवर पोस्ट केल्या आहेत, त्यामुळे त्यांची निवड साहजिक होती,"

AIMIM चे राष्ट्रीय प्रवक्ते वारिस पठाण यांनीही साटम यांना धारेवर धरले. माधुरी दीक्षित आणि निशिगंधा वाड यांनीही महापालिकेसाठी तेच आवाहन केले असताना फक्त मिर्झा यांच्यावरच का रोख, असा त्यांचा सवाल होता. X वर ते म्हणाले, "अमीत साटम, माधुरी दीक्षित आणि निशिगंधा वाड यांनी महापालिकेच्या वतीने अगदी तेच आवाहन केले असताना फक्त दिया मिर्झा यांनाच का वेगळे काढता? आवाहन तेच, उच्च न्यायालयाचा आदेश तोच, पण प्रतिक्रिया वेगळ्या? हे परंपरेसाठी उभे राहणे नाही; हा निवडक संताप आहे आणि उघड दुटप्पीपणा आहे. दिया मिर्झा तुमचे लक्ष्य का? Naam Dia Mirza hai?"

केंद्रीय मंत्री रामदास आठवले यांनी हा वाद एका धर्माच्या चष्म्यातून बघू नये, असे सांगितले. ते म्हणाले, "मला वाटते दिया मिर्झा या चित्रपट अभिनेत्री आहेत आणि मुस्लिम समाजाच्या आहेत, पण हा कोणत्या एका समाजाचा मुद्दा नाही. डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी दिलेल्या संविधानाने प्रत्येक धर्माला आपले सण साजरे करण्याचा अधिकार दिला आहे," फटाके उडवले नाहीत तर दिवाळीची मजा थोडी कमी होईल, पण जास्त प्रदूषणाचीही काळजी घ्यावीच लागेल, असेही आठवले म्हणाले.

शिवसेनेच्या राष्ट्रीय प्रवक्त्या शायना एनसी यांनी नागरिकांनी दिवाळीत प्रदूषणाचे भान ठेवावे आणि आरोग्य व सुरक्षेला आधी महत्त्व द्यावे, असे मत मांडले. त्या म्हणाल्या, "दिया मिर्झा यांच्या नावाचाच अर्थ प्रकाश आहे, त्यांना माहीत असले पाहिजे की प्रकाशाचा सण म्हणजे दिवाळी. आपण सुरक्षित राहावे म्हणून प्रदूषणाचे भान ठेवणे आणि फटाके न फोडणे आवश्यक आहे, हे प्रत्येक नागरिकाला समजते, कारण जीव आणि आरोग्य सर्वांत आधी,"

या सगळ्या वादामागे मुंबई उच्च न्यायालयाचा सप्टेंबरमधला आदेश आहे. सार्वजनिक रस्त्यांवर दिवसा तसेच रात्री फटाके फोडायला कोर्टाने मनाई केली होती. गणेशोत्सवाच्या काळात सुनावणी घेताना न्यायमूर्ती गिरीश कुलकर्णी आणि न्यायमूर्ती नीला गोखले यांच्या खंडपीठाने मिरवणुकांतले लाऊडस्पीकर, डीजे आणि लेसर बीम "पूर्णपणे अनावश्यक" असल्याचे म्हटले होते. खंडपीठ म्हणाले, "हे सर्व लाऊडस्पीकर आणि फटाके वापरून आपल्याला देवाकडून जादा आशीर्वाद मिळणार आहेत का? जबाबदार समाज म्हणून आपण हे सर्व थांबवले पाहिजे,"

मिरवणुकांमधला कर्णकर्कश आवाज आणि हवेचे प्रदूषण याची कोर्टाने स्वतःहून दखल घेतली होती. रस्त्यावर फटाके फोडणे धोक्याचे आहे आणि त्यातून विषारी प्रदूषण वाढते, असे निरीक्षण नोंदवले गेले. कोर्ट म्हणाले, "फटाके अजिबात नकोत. मुंबईसारख्या शहरात सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाक्यांना परवानगी का द्यावी? याच काळात मुंबईत हवेचे प्रदूषण सुरू होते आणि धुकट वातावरण तयार होते. हे थांबवले पाहिजे,"