सेवेत असलेल्यांना पुन्हा UPSC देता येणार का? सिव्हिल सर्व्हिस २०२६ चे नवे नियम

यूपीएससी सिव्हिल सर्व्हिस मुख्य परीक्षा २०२६ चा निकाल लवकरच जाहीर होणार आहे. उमेदवारांना हा निकाल संघ लोक सेवा आयोगाच्या upsc.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवर पाहता येईल.

UPSC CSE 2026 ची मुख्य परीक्षा २१, २२, २३, २९ आणि ३० ऑगस्ट २०२६ रोजी झाली होती. मेन्स उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना मुलाखतीसाठी (इंटरव्यू) बोलावले जाईल. अंतिम मेरीट लिस्ट मुख्य परीक्षा आणि मुलाखत यांतील गुणांवरच तयार होते. या परीक्षेतून IAS आणि IPS सह एकूण ९३३ रिक्त जागा भरल्या जाणार आहेत. भारतीय प्रशासनिक सेवा (IAS), भारतीय परराष्ट्र सेवा (IFS) आणि भारतीय पोलीस सेवा (IPS) तसेच इतर अखिल भारतीय सेवांसाठी अधिकाऱ्यांची निवड याच परीक्षेतून होईल.

या जागांची प्रवर्गानुसार वाटणी अशी आहे: अनारक्षित (UR) ३९७, इतर मागासवर्गीय (OBC) २४३, अनुसूचित जाती (SC) १३३, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक (EWS) ८८ आणि अनुसूचित जमाती (ST) ७२.

नावानुसार निकालाची PDF डाउनलोड करायची असेल तर आधी UPSC च्या upsc.gov.in या पोर्टलवर जायचे. तिथे निकालाच्या सेक्शनमध्ये जायचे. होमपेजवरचा 'What's New' सेक्शन पाहता येतो, किंवा 'Examinations Written Results' वर क्लिक करता येते. मग 'सिव्हिल सर्व्हिस (मुख्य) परीक्षा निकाल २०२६ (नावनुसार सूची PDF)' ही नोटीस निवडायची. फाइल डाउनलोड केल्यावर कॉम्प्युटरवर Ctrl + F दाबायचे, किंवा मोबाईल आणि टैबलेटवर 'Find in page' हा पर्याय वापरायचा आणि स्वतःचे नाव किंवा रोल नंबर टाइप करायचा.

CSE २०२६ मध्ये काही नवीन नियम ठरवण्यात आले आहेत. जे उमेदवार आधीच UPSC CSE उत्तीर्ण होऊन सेवेत रुजू झाले आहेत, त्यांनी पुन्हा परीक्षा देण्याबाबतचे नियमही यात आहेत. नव्या नियमांनुसार सेवेत असताना वारंवार परीक्षा देण्याचा मार्ग बंद झाला आहे. सध्या IAS किंवा IFS मध्ये काम करणारा कोणताही उमेदवार CSE-२०२६ साठी पात्र असणार नाही. प्रारंभिक परीक्षेनंतर कुणाची IAS किंवा IFS मध्ये नियुक्ती झाली, तर तो प्रारंभिक परीक्षा उत्तीर्ण झालेला असला तरी त्याला मुख्य परीक्षेत बसता येणार नाही. मुख्य परीक्षा सुरू झाल्यानंतर पण निकाल जाहीर होण्यापूर्वी नियुक्ती झाली, तर त्या उमेदवाराचा CSE-२०२६ च्या निकालाच्या आधारावर कोणत्याही सेवेसाठी किंवा पदासाठी विचार केला जाणार नाही.

रँक सुधारण्यासाठी IPS किंवा केंद्रीय ग्रुप 'A' सेवेतील उमेदवारांना एक संधी आहे. CSE २०२६ मधून या सेवांमध्ये आलेले उमेदवार पात्रतेच्या अटी पूर्ण करत असतील, तर CSE २०२७ मध्ये बसू शकतात. त्यासाठी मिळालेल्या सेवेच्या ट्रेनिंगमध्ये (प्रशिक्षण) सहभागी होण्यापासून एकदाची सूट घ्यावी लागेल. अशी सवलत फक्त एकदाच घेता येते. उमेदवार ट्रेनिंगला गेला तर त्याला फाउंडेशन कोर्स करावा लागेल. ट्रेनिंगलाही गेला नाही आणि सूटही घेतली नाही, तर CSE २०२६ चे सेवा वाटप रद्द होईल.

CSE २०२७ मध्ये उमेदवार पुन्हा निवडला गेला, तर २०२६ किंवा २०२७ मध्ये मिळालेल्या सेवांपैकी एक त्याला निवडावी लागेल. निवड केली नाही तर सेवा रद्द केली जाईल. उमेदवाराची ज्येष्ठता तो शेवटी ज्या सेवेत सामील होतो त्यावर ठरेल आणि ती कमी केली जाणार नाही. या 'वन टाइम अपॉर्चुनिटी'चा वापर केल्यानंतर नोकरीचा राजीनामा दिल्याशिवाय उमेदवाराला CSE २०२८ किंवा त्यानंतरच्या परीक्षेला बसता येणार नाही.

ज्यांना सिव्हिल सर्व्हिस परीक्षा २०२५ किंवा त्याआधीच्या कोणत्याही परीक्षेच्या आधारावर सेवा वाटप मिळाले आहे आणि ज्यांना आपल्या उरलेल्या संधी वापरायच्या आहेत, त्यांना परीक्षा २०२६ किंवा २०२७ (त्यांच्या पर्यायानुसार) मध्ये बसण्याची एक संधी दिली जाईल. ही संधी इतर पात्रतेच्या अटी पूर्ण करण्यावर अवलंबून आहे आणि त्यासाठी सेवेचा राजीनामा द्यावा लागणार नाही. मात्र २०२८ किंवा पुढच्या परीक्षांना बसायचे असेल, तर आधी मिळालेल्या सेवा पदाचा राजीनामा द्यावा लागेल.