२९ ऑक्टोबरला जागतिक स्ट्रोक दिन, आजाराविषयी जागरूकता वाढवण्यावर भर

आज जागतिक स्ट्रोक दिन आहे. स्ट्रोक या गंभीर आजाराविषयी लोकांमध्ये जागरूकता वाढवणे, प्रतिबंधासाठीच्या उपायांवर भर देणे आणि योग्य उपचारांची माहिती सगळ्यांपर्यंत पोहोचवणे, हा या दिवसाचा उद्देश आहे.

स्ट्रोक म्हणजे मेंदूमधील रक्तपुरवठा थांबणे, असे या दिनानिमित्त दिल्या जाणाऱ्या माहितीत सांगितले जाते. रक्तपुरवठा थांबल्याने मेंदूच्या पेशींना ऑक्सिजन मिळत नाही आणि पेशींचा नाश होतो. त्यामुळे अचानक पक्षाघात होऊ शकतो, बोलणे बोबडे होऊ शकते किंवा अंधत्व येऊ शकते, असेही त्यात म्हटले आहे.

स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी नियमित व्यायाम, संतुलित आहार, धूम्रपान आणि मद्यपान टाळणे, तसेच उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि कोलेस्टेरॉल नियंत्रणात ठेवणे महत्त्वाचे मानले जाते. या दिवशी विविध आरोग्य संस्था आणि तज्ञ तातडीच्या लक्षणांची माहिती देतात. चेहरा, हात आणि बोलण्यात झालेले बदल ओळखून लगेच वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक असल्याचे ते सांगतात.

२९ ऑक्टोबर रोजी देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात अनेक घटना घडल्या. १८९४ मध्ये महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक सभेची स्थापना झाली. १९१४ मध्ये पहिल्या महायुद्धात ऑट्टोमनने प्रवेश केला. १९२२ मध्ये बेनिटो मुसोलिनी इटलीचे पंतप्रधान झाले. १९४४ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धात सोव्हिएत रेड आर्मीने हंगेरीत प्रवेश केला. १९५७ मध्ये इस्रायलचे पंतप्रधान डेव्हिड बेन-गुरियन आणि त्यांचे पाच मंत्री मोशे ड्वेक नेसेटमध्ये ग्रेनेड फेकल्याने जखमी झाले.

१९५८ मध्ये महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांना भारतरत्न प्रदान करण्यात आला. १९६१ मध्ये सीरिया संयुक्त अरब प्रजासत्ताकपासून वेगळा झाला. १९६४ मध्ये टांगानिका आणि झांझिबार विलीन होऊन टांझानियाची निर्मिती झाली. १९६९ मध्ये ARPANET वर पहिली कॉम्प्युटर-टू-कॉम्प्युटर लिंक स्थापित झाली, जी इंटरनेटचा पूर्ववर्ती आहे. १९९१ मध्ये अमेरिकन गॅलिलिओ अंतराळयान 951 गॅस्प्राच्या सर्वात जवळ पोहोचले आणि लघुग्रहाला भेट देणारे पहिले प्रोब ठरले.

१९९४ मध्ये डॉ. टी. ज्ञानशेखरन आणि आर.ई.के. मूर्ती यांना विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील कामगिरीसाठी होमी भाभा पुरस्कार मिळाला. १९९६ मध्ये कामिनी ही स्वदेशी बनावटीची 30 मेगावॅटची अणुभट्टी कल्पक्कम येथे कार्यान्वित झाली. त्याच वर्षी मध्य प्रदेश सरकारने शास्त्रीय गायिका गिरिजादेवी यांची तानसेन पुरस्कारासाठी निवड केली. १९९७ मध्ये माणिक वर्मा प्रतिष्ठानचा पहिला 'मणिकरत्न पुरस्कार' गणतपस्विनी मोगुबाई कुर्डीकर यांना देण्यात आला, तर अभिनेते दिलीप कुमार यांना एन.टी. रामाराव राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. १९९९ मध्ये चक्रीवादळाच्या तडाख्याने ओरिसात नुकसान झाले.

२००५ मध्ये दिल्लीतील दहशतवादी बॉम्बस्फोटात 60 हून अधिक लोक मारले गेले. २००८ मध्ये डेल्टा एअरलाइन्स नॉर्थवेस्ट एअरलाइन्समध्ये विलीन झाली आणि ती जगातील सर्वात मोठी एअरलाइन बनली. २०१५ मध्ये चीनमधील एक-मूल धोरण 35 वर्षांनंतर बंद करण्यात आले.

या तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये जर्मनीचे चॅन्सेलर व नाझी नेते जोसेफ गोबेल्स (१८९७, मृत्यू १ मे १९४५), भारतीय कवी, गीतकार, लेखक आणि अभिनेते वाली (१९३१), साहित्यिक व पटकथालेखक प्रभाकर तामणे (१९३१, मृत्यू ७ मार्च २०००), ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटपटू मॅथ्यू हेडन (१९७१), इंग्लिश मोटरसायकल रेसर कॅल क्रचलो (१९८५) आणि भारतीय बॉक्सर विजेंदर सिंग (१९८५) यांचा समावेश आहे.

याच तारखेला निधन झालेल्यांमध्ये हंगेरीयन-अमेरिकन राजकीय नेते आणि प्रकाशक जोसेफ पुलित्झर (१९११, जन्म १० एप्रिल १८४७), फ्रान्सचे पंतप्रधान आणि गणितज्ञ पॉल पेनलीव्ह (१९३३, जन्म ५ डिसेंबर १८६३), भारतातील वैद्यकीय संशोधनाचा पाया घालणारे वसंत रामजी खानोलकर (१९७८, जन्म १३ एप्रिल १८९५), अभिनेते दादा साळवी (१९८१) आणि मॅगसेसे पुरस्कार विजेत्या स्वातंत्र्यसैनिक व सामाजिक कार्यकर्त्या कमलादेवी चट्टोपाध्याय (१९८८, जन्म ३ एप्रिल १९०३) यांचा समावेश आहे.