तीन महिने स्तनाग्रावर खपल्या; उपचारांनी फरक न पडलेल्या ठाण्यातील महिलेला सुरुवातीचा कर्करोग

स्तनाग्रावरची त्वचा सतत सोलत असेल किंवा तिथे खपल्या धरत असतील, तर ती अनेकदा साधी त्वचेची तक्रार वाटते. पण उपचार करूनही हा त्रास जात नसेल, तर त्यामागचे खरे कारण शोधायला डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे असते. ठाण्यातील एका ५१ वर्षांच्या महिलेच्या बाबतीत नेमके हेच दिसून आले.

या महिलेला जवळपास तीन महिने स्तनाग्राभोवतीची त्वचा सोलत होती आणि खपल्याही धरत होत्या. एक्झिमासारख्या लक्षणांसाठी तिने वेगवेगळे स्थानिक उपचार करून पाहिले, पण तिच्या प्रकृतीत फारशी सुधारणा झाली नाही. म्हणून तिने ठाण्यातील किम्स हॉस्पिटलमध्ये तपासणी करून घेतली. तिथे स्तनाच्या कर्करोग शस्त्रक्रिया विभागाच्या प्रमुख डॉ. वाणी परमार यांनी तिला तपासले.

तपासणीत हा त्रास फक्त त्वचेपुरता नसण्याची शक्यता दिसली. त्यामुळे मॅमोग्राफी करण्यात आली. त्यात स्तनाच्या मध्यभागापासून काखेच्या दिशेने पसरलेले कॅल्शियमचे सूक्ष्म साठे, म्हणजेच मायक्रोकॅल्सिफिकेशन्स आढळले. त्यानंतर बायोप्सी करण्यात आली आणि त्यातून स्तनाचा पेजेट्स रोग (Paget's disease of the breast) तसेच डक्टल कार्सिनोमा इन सिटू (DCIS) असल्याचे स्पष्ट झाले.

पेजेट्स रोग हा स्तनाच्या कर्करोगाचा दुर्मिळ प्रकार आहे. त्याचा परिणाम स्तनाग्रावर आणि त्याच्या आजूबाजूच्या त्वचेवर होऊ शकतो. त्वचा सोलणे, लालसरपणा, खाज, जळजळ आणि खपल्या धरणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. ही लक्षणे एक्झिमासारख्या नेहमीच्या त्वचारोगांसारखीच असल्याने निदानाला उशीर होण्याची शक्यता असते.

अंतिम पॅथॉलॉजी अहवालानुसार कर्करोग फक्त डक्टल कार्सिनोमा इन सिटू (DCIS) या अविनाशी स्वरूपापुरताच मर्यादित होता. तो आसपासच्या ऊतींमध्ये पसरल्याचा कोणताही पुरावा आढळला नाही. रुग्णावर स्तन जतन करणारी शस्त्रक्रिया करण्यात आली. बाधित भागात स्तनाग्रही येत असल्याने ते काढून त्याची पुनर्रचना करण्यात आली.

पुढच्या तपासण्यांत हा कर्करोग हार्मोन-संवेदनशील असल्याचे समोर आले. त्यानुसार उपचारांत रेडिओथेरपी आणि हार्मोनल उपचार ठेवण्यात आले. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार केमोथेरपीची गरज भासली नाही.

डॉ. वाणी परमार यांच्या मते, योग्य उपचार करूनही स्तनाग्रावरच्या किंवा आजूबाजूच्या त्वचेतले बदल कायम राहत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. त्वचेतला प्रत्येक बदल म्हणजे कर्करोग नसतो; पण लक्षणे टिकून राहिली, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. स्तनाग्रावर सतत खाज येणे, त्वचा सोलणे, खपल्या धरणे, लालसरपणा, जखम किंवा असामान्य स्राव दिसला, तर वैद्यकीय तपासणी करून घ्यावी. स्तनात नवी गाठ जाणवली किंवा आकारात बदल झाला, तरीही दुर्लक्ष करू नये.

या प्रकरणातून एक महत्त्वाचा संदेश मिळतो. उपचार करूनही स्तनाग्रावरची त्वचेची तक्रार कमी होत नसेल, तर नुसता त्वचारोग समजून उपचार चालू ठेवण्यापेक्षा डॉक्टरांकडून पुढची तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे. निदान लवकर झाले, तर योग्य उपचारांचे नियोजन करता येते.