काँगोत इबोलाचा उद्रेक वाढला; १० हजारांहून जास्त रुग्ण, ४ हजार ८८७ जणांचा मृत्यू

आफ्रिकेतील डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगोमध्ये इबोला विषाणूचा उद्रेक गंभीर झाला आहे. संसर्गाचा वेग वाढत चालला असून बाधितांची संख्या १० हजारांच्या पुढे गेली आहे. २७ ऑक्टोबर रोजी उपलब्ध झालेल्या आकडेवारीनुसार देशात आतापर्यंत १० हजार ६० रुग्णांची नोंद झाली आहे, तर ४ हजार ८८७ जणांचा मृत्यू झाला आहे. हा उद्रेक बुंदिबुग्यो (Bundibugyo) या प्रकारच्या इबोला विषाणूमुळे झाला आहे.

हा संसर्ग मे २०२६ मध्ये सुरू झाला होता. आता तो आफ्रिकेतील इतर देशांपर्यंतही पोहोचला आहे. केनिया आणि नायजेरियातही रुग्ण सापडल्यामुळे तिथल्या आरोग्य यंत्रणांची चिंता वाढली आहे. काँगोमधला हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा इबोला उद्रेक ठरला आहे आणि सर्वाधिक मृत्यूही याच उद्रेकात नोंदवले गेले आहेत.

या आजाराचा प्रसार मोठ्या भौगोलिक क्षेत्रात झाला आहे. देशातील आठ प्रांतांमधील ६६ आरोग्य क्षेत्रांमध्ये संसर्गाची नोंद झाली आहे. इटुरी हा सर्वाधिक बाधित प्रांत ठरला असून उत्तर किवू प्रांतातही मोठ्या संख्येने रुग्ण आढळले आहेत.

अनेक भागांत आरोग्य सुविधा अपुऱ्या आहेत, त्यामुळे रुग्णांना वेळेवर उपचार मिळायला अडचणी येत आहेत. अनेक रुग्णांचा मृत्यू रुग्णालयात पोहोचण्याआधीच होत असल्याचेही समोर आले आहे. त्यामुळे संसर्ग ओळखणे आणि रुग्णांना तातडीने उपचार मिळवून देणे हे आरोग्य यंत्रणांसमोरचे मोठे आव्हान बनले आहे.

काँगोपुरता मर्यादित असलेला हा संसर्ग आता आंतरराष्ट्रीय चिंतेचा विषय झाला आहे. काँगोमधून प्रवास केलेल्या एका व्यक्तीमुळे इबोला केनियात पोहोचला. केनियात नऊ रुग्णांची नोंद झाली असून दोन जणांचा मृत्यू झाला आहे. नायजेरियातही काँगो आणि युगांडामार्गे झालेल्या प्रवासाशी संबंधित एक रुग्ण आढळला आहे.

त्यामुळे आफ्रिकेतील देशांनी विमानतळ, सीमावर्ती भाग आणि आरोग्य केंद्रांवरची तपासणी वाढवली आहे. संशयित रुग्णांना वेगळे ठेवणे, त्यांच्या संपर्कात आलेल्यांचा शोध घेणे आणि प्रयोगशाळेतील चाचण्या यावर भर दिला जात आहे.

इबोला नियंत्रणासाठी काम करणाऱ्या आरोग्य कर्मचाऱ्यांसमोर फक्त वैद्यकीय आव्हानच नाही, तर सुरक्षेचाही प्रश्न उभा राहिला आहे. पूर्व काँगोतील त्शोपो प्रांतात इबोलाच्या तपासणी मोहिमेदरम्यान झालेल्या हल्ल्यात एका परिचारिकेचा मृत्यू झाला, तर आणखी एक आरोग्य कर्मचारी गंभीर जखमी झाला. स्थानिक लोकांमध्ये पसरलेली भीती, गैरसमज आणि आरोग्य यंत्रणेवरचा अविश्वास यामुळे प्रतिबंधात्मक उपाय राबवणे अवघड झाले आहे.

बुंदिबुग्यो या विषाणू प्रकारासाठी सध्या अधिकृतपणे मान्यता मिळालेली विशिष्ट लस किंवा उपचार उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे रुग्णांची लवकर ओळख, त्यांना वेगळे ठेवणे आणि योग्य वैद्यकीय देखभाल यांना जास्त महत्त्व आले आहे. आफ्रिकेतील आरोग्य यंत्रणा आणि जागतिक आरोग्य संघटना संसर्ग रोखण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. मात्र वाढती रुग्णसंख्या आणि मृत्यूंचे प्रमाण पाहता या संकटावर नियंत्रण मिळवणे मोठे आव्हान ठरत आहे.