यंदा 11 ऑक्टोबरपासून नवरात्र: नऊ दिवस कोणत्या देवीला कोणता नैवेद्य, कोणती फुले

शारदीय नवरात्रीला यंदा रविवार, 11 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरुवात होणार आहे. पहिल्या दिवशी घटस्थापना करून देवीच्या पूजेला प्रारंभ केला जाईल. हा उत्सव आदिशक्ती माता दुर्गेच्या आराधनेला समर्पित आहे. नऊ दिवस देवीच्या नऊ स्वरूपांची विधिवत पूजा, नैवेद्य, आरती आणि उपवास करण्याची परंपरा आहे.

महत्त्वाच्या तारखा अशा आहेत: घटस्थापना 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी, महाअष्टमी आणि महानवमी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी आणि विजयादशमी म्हणजेच दसरा मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी आहे.

मुंबईसाठी उपलब्ध पंचांगानुसार, 11 ऑक्टोबरला घटस्थापनेचा मुख्य मुहूर्त सकाळी 6:31 ते 10:27 असा आहे. म्हणजे एकूण 3 तास 56 मिनिटे. अभिजित मुहूर्त दुपारी 12:01 ते 12:49 या वेळेत आहे. मुहूर्त शहरानुसार बदलू शकतो, त्यामुळे इतर शहरांतील भाविकांनी स्थानिक पंचांगानुसार वेळ तपासावी, असे सांगितले आहे.

पूजेची पद्धत अशी सांगितली आहे: सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि देवघर किंवा पूजेची जागा स्वच्छ करावी. पाटावर लाल किंवा पिवळे वस्त्र अंथरून त्यावर दुर्गेची मूर्ती किंवा प्रतिमा ठेवावी आणि दिवा व धूप लावावा. परंपरेनुसार स्वच्छ पात्रात माती भरून त्यात जव पेरले जातात. कलशात स्वच्छ पाणी भरून अक्षता, सुपारी आणि नाणे ठेवले जाते. कलशाच्या मुखावर आंब्याची किंवा अशोकाची पाने ठेवून त्यावर नारळ ठेवावा. देवीला कुंकू, हळद, अक्षता, फुले, हार, फळे आणि मिठाई अर्पण केली जाते. शेवटी दुर्गा चालीसा, दुर्गा सप्तशती किंवा देवीच्या मंत्रांचे पठण करून आरती करावी आणि प्रसाद वाटावा.

साहित्याच्या यादीत मातीचे पात्र आणि स्वच्छ माती, जव किंवा सात धान्ये, कलश, नारळ, आंब्याची किंवा अशोकाची पाने, लाल वस्त्र किंवा चुनरी, हळद, कुंकू, अक्षता, फुले, हार, फळे, धूप, दीप, कापूर, पूजेची थाळी आणि मिठाई किंवा घरी तयार केलेला नैवेद्य यांचा समावेश आहे.

पहिल्या दिवशी शैलपुत्रीची पूजा होते. तिला लाल किंवा पांढरी फुले आणि शुद्ध गायीच्या तुपाचा नैवेद्य सांगितला आहे. दुसऱ्या दिवशी ब्रह्मचारिणीला पांढरी फुले किंवा जाई-जुई, तसेच साखर, खडीसाखर आणि फळे अर्पण केली जातात. तिसऱ्या दिवशी चंद्रघंटेला लाल फुले किंवा कमळ आणि दूध, खीर यांचा नैवेद्य असतो.

चौथ्या दिवशी कूष्मांडा देवीला लाल किंवा पिवळी फुले आणि मालपुआ किंवा भोपळ्याचा पदार्थ अर्पण करतात. पाचव्या दिवशी स्कंदमातेला पिवळी फुले किंवा कमळ आणि केळी वाहिली जातात. सहाव्या दिवशी कात्यायनीला लाल फुले आणि मध, गोड पदार्थ किंवा फळे सांगितली आहेत. सातव्या दिवशी कालरात्रीला लाल किंवा सुगंधी फुले आणि गुळाचे पदार्थ अर्पण केले जातात.

आठव्या दिवशी महागौरीला पांढरी फुले, जाई किंवा मोगरा आणि नारळ किंवा खिरीचा नैवेद्य असतो. अनेक ठिकाणी अष्टमीला कन्यापूजनाचीही परंपरा आहे. नवव्या दिवशी सिद्धिदात्रीला कमळ किंवा सुगंधी फुले आणि तीळ, खीर किंवा हलवा-पुरी असे पारंपरिक पदार्थ अर्पण केले जातात. 19 ऑक्टोबरला महाअष्टमी आणि महानवमी, दोन्ही तिथींचे पूजन आहे.

तिथींची मांडणी उदया तिथी आणि स्थानिक पंचांगानुसार बदलू शकते. उपवास, कन्यापूजन आणि विशिष्ट नैवेद्याच्या प्रथा कुटुंबपरंपरेनुसार वेगवेगळ्या असू शकतात. म्हणून घटस्थापना आणि अष्टमी-नवमीच्या विधींसाठी स्थानिक पंचांगाचा किंवा पुरोहितांचा सल्ला घ्यावा, असे सांगितले आहे.