कोजागिरी पौर्णिमा २५ ऑक्टोबरला: चंद्रोदयाची वेळ आणि लक्ष्मीपूजनाचा शुभ मुहूर्त

हिंदू धर्मात आणि परंपरेत अतिशय पवित्र मानला जाणारा कोजागिरी पौर्णिमेचा सण यंदा २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, रविवारी साजरा होणार आहे. अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील या पौर्णिमेला 'शरद पौर्णिमा', 'रास पौर्णिमा' किंवा 'कौमुदी व्रत' अशा नावांनीही ओळखले जाते.

पौराणिक आणि धार्मिक मान्यतेनुसार, या खास रात्री चंद्र आपल्या सर्व १६ कलांनी परिपूर्ण असतो आणि पृथ्वीवर अमृताचा वर्षाव करतो. त्यामुळेच इतर पौर्णिमांपेक्षा या रात्रीला वेगळे महत्त्व दिले जाते.

कोजागिरीच्या रात्री चंद्रदर्शनाला विशेष महत्त्व आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी चंद्रोदयाची वेळ सायंकाळी ४ वाजून ५५ मिनिटे अशी आहे. मात्र प्रत्यक्ष चंद्रोदयाची वेळ शहरानुसार बदलू शकते, म्हणजेच तुमच्या शहरात चंद्र थोडा वेगळ्या वेळी दिसू शकतो.

लक्ष्मीपूजनासाठी यंदा निशीथ काळातील शुभ मुहूर्त मिळणार आहे. हा मुहूर्त रात्री ११:४० ते मध्यरात्री १२:३१ पर्यंत आहे. म्हणजेच पूजेसाठी एकूण ५१ मिनिटांचा कालावधी आहे. या वेळेत पूजा करून सर्व भाविकांना कोजागिरीचा सण उत्साहात साजरा करता येईल. तुम्ही पूजा करणार असाल तर अचूक मुहूर्त स्थानिक पंचांगात तपासून घ्यावा.

'कोजागरी' हा शब्द संस्कृतमधील 'को जागर्ति?' या प्रसिद्ध प्रश्नावरून आला आहे. त्याचा सरळ अर्थ 'कोण जागे आहे?' असा होतो. धार्मिक समजुतीनुसार, या रात्री माता लक्ष्मी स्वतः पृथ्वीवर फिरतात आणि कोण जागे राहून आपली आराधना व नामस्मरण करत आहे, ते पाहतात. म्हणूनच या रात्री जागरण करण्याला खूप महत्त्व मिळाले आहे.

देवीची कृपा व्हावी, घरात सुख-समृद्धी नांदावी आणि कुटुंबात आनंद राहावा, या श्रद्धेने भाविक रात्रभर भजन, कीर्तन करतात आणि चंद्रदर्शन घेतात. काही ठिकाणी भजन-कीर्तन, नामस्मरण आणि चंद्रदर्शनाचे आयोजनही केले जाते.

चंद्रप्रकाशात खीर ठेवणे हे या सणाचे आणखी एक वैशिष्ट्य आहे. खीर तयार करून ती काही वेळ चंद्रप्रकाशात ठेवतात आणि नंतर प्रसाद म्हणून खातात. या प्रथेला धार्मिक महत्त्व आहे. मात्र खीर ठेवण्याची पद्धत आणि पूजेचे विधी प्रदेशानुसार वेगवेगळे असू शकतात.

या दिवशी साधारणपणे रात्री चंद्रदर्शन घेऊन चंद्राची पूजा केली जाते, खीर चंद्रप्रकाशात ठेवली जाते, माता लक्ष्मीची पूजा-अर्चना करून सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली जाते, आणि अनेक भाविक भजन-कीर्तन, नामस्मरण व जागरण करतात.

तिथी, चंद्रोदयाची वेळ आणि लक्ष्मीपूजेचा मुहूर्त स्थानिक पंचांग, भौगोलिक स्थान आणि धार्मिक परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे पूजा करण्याआधी आपल्या भागातील पंचांग पाहावे किंवा स्थानिक पुरोहितांकडून अचूक वेळ विचारून घ्यावी.